Στις 29 Αυγούστου έγραφα εδώ στο SDNA ένα blog με τίτλο «Θα βγάλει τη χρονιά ο Μεντιλίμπαρ;». Έντεκα ημέρες αργότερα ήρθε η απάντηση.
Το ερώτημα τότε ίσως φάνηκε πρόωρο. Για μένα δεν ήταν. Υπήρχε η αίσθηση, υπήρχε η πληροφορία, υπήρχε κυρίως η ατμόσφαιρα που έβγαζε ολόκληρος ο οργανισμός του Ολυμπιακού. Όλα έδειχναν ότι ο Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ πολύ δύσκολα θα έφτανε μέχρι το τέλος της σεζόν, εκτός αν άλλαζε άμεσα και θεαματικά η εικόνα.
Γι' αυτό και είχα γράψει ξεκάθαρα το εξής: «Γι’ αυτό και θεωρώ λάθος να αντιμετωπίζεται πλέον ως δεδομένη η παρουσία του Μεντιλίμπαρ στον πάγκο μέχρι τον Μάιο». Και λίγο παρακάτω ακόμη πιο καθαρά: «Αν ο Ολυμπιακός ολοκληρώσει την ενίσχυσή του στο επίπεδο που επιδιώκει η διοίκηση και η ομάδα μείνει χαμηλά στην Ευρώπη ή χάσει την επαφή της με τη μάχη του πρωταθλήματος, ναι, θεωρώ απολύτως πιθανό ο Μεντιλίμπαρ να μη βγάλει τη χρονιά».
Τελικά, δεν χρειάστηκε καν να φτάσουμε εκεί. Δύο εβδομάδες νωρίτερα, στις 15 Αυγούστου, μετά τον αποκλεισμό από τη Ναϊμέγκεν και τη μεγάλη συνάντηση του Βαγγέλη Μαρινάκη με τον Μεντιλίμπαρ, μία μέρα πριν, είχα γράψει για τη «λευκή επιταγή ή... ερυθρόλευκη;». Ερυθρόλευκη ήταν τελικά.
Η στήριξη εκείνης της ημέρας είχε όρους, απαιτήσεις και μια κλεψύδρα που είχε ήδη γυρίσει ανάποδα. Στις 29 Αυγούστου η ερώτηση έγινε ακόμη πιο ευθεία. Τώρα η κλεψύδρα άδειασε και όσα συνέβησαν στο μεταξύ έδειξαν ότι η ανάγνωση ήταν σωστή.
Ο Ολυμπιακός δούλευε ήδη την επόμενη ημέρα
Αυτό είναι για μένα και το πρώτο μεγάλο λάθος αυτής της ιστορίας. Στις 14 Αυγούστου ο Ολυμπιακός αποφάσισε να συνεχίσει με τον Βάσκο, τον στήριξε μετά τον αποκλεισμό από τη Ναϊμέγκεν, μίλησε για διορθώσεις, μεταγραφές, αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του ποδοσφαιρικού τμήματος και έστειλε προς τα έξω το μήνυμα ότι προχωρούν μαζί.
Οι εξελίξεις που ακολούθησαν, όμως, έδειξαν πως την ίδια ώρα στο παρασκήνιο ο μηχανισμός της επόμενης ημέρας είχε αρχίσει να δουλεύει. Ο Αντόνιο Κορδόν βρισκόταν εδώ και καιρό σε επαφές με τον Ολυμπιακό και αυτό δεν αποτελούσε μυστικό στο ρεπορτάζ. Ο Ντάρκο Κοβάσεβιτς αποχώρησε χθες, ο Κορδόν επέστρεψε και σχεδόν αμέσως ακολούθησε ο 66χρονος τεχνικός.
Το πουλόβερ είχε αρχίσει να ξηλώνεται πριν φτάσουμε στην τελευταία κλωστή.
Το πουλόβερ είχε αρχίσει να ξηλώνεται πριν φτάσουμε στην τελευταία κλωστή και εδώ ακριβώς είναι το λάθος του Ολυμπιακού. Εφόσον είχε αρχίσει να κοιτάζει την επόμενη μέρα, εφόσον είχε ήδη κλονιστεί τόσο η πίστη στο ποδόσφαιρο του προπονητή του και εφόσον δούλευε την αναδιάρθρωση γύρω του, έπρεπε να είχε πάρει τη μεγάλη απόφαση νωρίτερα. Η 14η Αυγούστου έδωσε παράταση σε μια σχέση που, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη αρχίσει να τελειώνει.
Γιατί τον κράτησε τότε ο Μαρινάκης;
Υπάρχει βέβαια εξήγηση και είναι πολύ ανθρώπινη. Ο Βαγγέλης Μαρινάκης είχε ήδη δικαιωθεί μία φορά επειδή πίστεψε στον Μεντιλίμπαρ όταν γύρω του όλα έμοιαζαν να γκρεμίζονται. Μετά το 1-4 από τη Μακάμπι στο Καραϊσκάκη, κράτησε τον Βάσκο στον πάγκο. Ακολούθησε το αδιανόητο 1-6, μετά η Φενέρμπαχτσε, η Άστον Βίλα και στο τέλος η Φιορεντίνα.
Και η 29η Μαΐου.
Πώς να ξεχάσει ένας ιδιοκτήτης μια τέτοια δικαίωση; Πώς να μην πιστέψει ότι ο ίδιος άνθρωπος που γύρισε μια φορά ολόκληρο τον κόσμο ανάποδα μπορεί να το ξανακάνει; Ο ιδιοκτήτης των ερυθρολεύκων έχει δείξει επίσης ότι δένεται με ανθρώπους που του προσφέρουν μεγάλες επιτυχίες, όταν νιώσει ότι υπάρχει χημεία, κοινός κώδικας και εμπιστοσύνη. Με τον Μεντιλίμπαρ όλα αυτά υπήρχαν στον υπερθετικό βαθμό.
Στην εξίσωση μπαίνει και το πρώτο προπονητικό σκανάρισμα.
Στην εξίσωση μπαίνει και το πρώτο προπονητικό σκανάρισμα που, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εποχής, είχε γίνει στην αγορά χωρίς να προκύψει κάποια επιλογή που να ενθουσιάσει τον Ολυμπιακό. Έτσι φτάσαμε στην παράταση, αλλά αυτή τη φορά το θαύμα δεν επαναλήφθηκε.
Το μεγάλο λάθος του Μεντιλίμπαρ
Πάντα, ωστόσο, υπάρχει και η άλλη πλευρά. Ο Μεντιλίμπαρ είναι ένας άνθρωπος με τρομερή πίστη στις ιδέες του, στους παίκτες του, στους ανθρώπους που έχει δίπλα του. Και αυτή η πίστη είναι που τον έφερε μέχρι εδώ. Τον κράτησε όρθιο όταν άλλοι θα είχαν λυγίσει και τον βοήθησε να δημιουργήσει μια ομάδα που έφτασε στην κορυφή της Ευρώπης.
Κάπου στην πορεία, όμως, η πίστη άρχισε να μοιάζει με προσκόλληση. Ο Βάσκος έδειχνε ολοένα και πιο δεμένος με τα γνώριμα πρόσωπα, τις παλιές του βεβαιότητες, τις λύσεις που τον είχαν δικαιώσει. Το ρόστερ άλλαζε, οι απαιτήσεις ανέβαιναν, ο αντίπαλος είχε πλέον διαβάσει τον τρόπο παιχνιδιού του Ολυμπιακού και ο κόουτς δυσκολευόταν να ακολουθήσει με την ίδια ταχύτητα αυτή την αλλαγή.
Ίσως τελικά έγινε αιχμάλωτος της μεγαλύτερης επιτυχίας του. Εμπιστεύτηκε ξανά εκείνους που τον είχαν δικαιώσει. Επέμεινε σε πράγματα που κάποτε λειτούργησαν υπέροχα. Πίστεψε ότι ο δικός του τρόπος θα κερδίσει άλλη μία φορά. Και εδώ συναντώνται τα δύο μεγάλα λάθη αυτής της ιστορίας:
Ο Ολυμπιακός άργησε να αλλάξει προπονητή. Ο Μεντιλίμπαρ άργησε να αλλάξει τον εαυτό του.
Ο Ολυμπιακός άργησε να αλλάξει προπονητή. Ο Μεντιλίμπαρ άργησε να αλλάξει τον εαυτό του.
Όταν τις «γιόμες» τις λέει ο ίδιος ο Μαρινάκης...
Το πρόβλημα είχε αρχίσει να φαίνεται από την προηγούμενη σεζόν. Ο Ολυμπιακός δυσκολευόταν να δημιουργήσει, γινόταν προβλέψιμος, πολλές φορές μονοδιάστατος. Οι αντίπαλοι ήξεραν τι θα αντιμετωπίσουν και όλο και συχνότερα έβρισκαν τον τρόπο να το περιορίσουν. Μακρινή μπάλα, σέντρα, δεύτερη μπάλα, ξανά από την αρχή, ώσπου το είπε δημόσια ο ίδιος ο Μαρινάκης: «Ο Ολυμπιακός δεν είναι ούτε για να παίζει με γιόμες από τον τερματοφύλακα, ούτε από τα σέντερ μπακ».
Εκείνη η τοποθέτηση μετά την κλήρωση του Europa League είχε για μένα πολύ μεγαλύτερη σημασία από μια συνηθισμένη δήλωση στήριξης. Ο ιδιοκτήτης περιέγραφε δημόσια το ποδόσφαιρο που ήθελε να βλέπει και μιλούσε για «διαφορετική καθοδήγηση». Στο blog της 29ης Αυγούστου είχα γράψει: «Εδώ έχουμε στήριξη και απαίτηση στο ίδιο πακέτο».
Αυτό ακριβώς ήταν. Ο Μαρινάκης ενίσχυε το ρόστερ και κάθε καινούργιος ποιοτικός παίκτης ανέβαζε μαζί και την πίεση στον προπονητή. «Όσο μικραίνει η απόσταση ανάμεσα στο ρόστερ που έχει και σε εκείνο που θέλει, τόσο λιγοστεύουν οι δικαιολογίες για τον προπονητή», είχαμε γράψει τότε και λίγες ημέρες πριν από τα χθεσινά μαντάτα, ήρθε η Θύρα 7 να περιγράψει σχεδόν την ίδια αγωνιστική εικόνα.
Η δυσφορία είχε πλέον περάσει παντού. Στη διοίκηση, στην εξέδρα, στα social media, στην καθημερινή συζήτηση κάθε Ολυμπιακού. Ακόμη και άνθρωποι που λάτρευαν τον Μεντιλίμπαρ είχαν αρχίσει να βλέπουν ότι κάτι είχε τελειώσει.
Αλλάζει εποχή
Και εδώ χρειάζεται να θυμηθούμε κάτι βασικό: ο Μεντιλίμπαρ έχει παρουσιάσει σπουδαίο ποδόσφαιρο στον Ολυμπιακό. Είδαμε την ομάδα του να πιέζει μέχρι ασφυξίας, να κλέβει μπάλες ψηλά, να παίζει κάθετα, να συνδυάζεται. Είδαμε τον Τσικίνιο στα καλύτερά του, τον Ποντένσε να ζωγραφίζει και τον Ελ Κααμπί να τελειώνει φάσεις με τον τρόπο που μόνο εκείνος ξέρει.
Ο Ολυμπιακός αλλάζει... καρέκλα και μαζί αλλάζει εποχή.
Η ποιότητα και τα χαρακτηριστικά του ρόστερ, οι μεταγραφικές επιλογές, η φόρμα των ποδοσφαιριστών, ο σχεδιασμός, όλα έχουν το μερίδιό τους. Ο ίδιος ο Ολυμπιακός είχε ήδη αναγνωρίσει προβλήματα στον τρόπο που λειτούργησε μεταγραφικά και γι' αυτό η επιστροφή του Κορδόν αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η αποχώρηση Κοβάσεβιτς και Μεντιλίμπαρ μέσα σε ελάχιστο διάστημα λέει πολλά. Ο Ολυμπιακός δεν αλλάζει μία καρέκλα. Αλλάζει εποχή.
Καλύτερα ένα τρομερό τέλος παρά ένας τρόμος δίχως τέλος
Και φτάνουμε στο δύσκολο ερώτημα: Έπρεπε να φύγει; Ναι.
Το τέλος αυτής της σχέσης ήταν πλέον η σωστή απόφαση. Και ακριβώς επειδή η διοίκηση είχε αρχίσει να σκέφτεται διαφορετικά, επειδή δεν της άρεσε αυτό που έβλεπε και επειδή ήδη έχτιζε την επόμενη ημέρα, ήταν προτιμότερο να τελειώσει τώρα. Διαφορετικά, η σεζόν θα μετατρεπόταν σε μια ατελείωτη αναμονή της απόλυσης.
Κάθε ισοπαλία θα άνοιγε ξανά την κουβέντα, κάθε ενδεκάδα θα περνούσε από ανάκριση, κάθε γιόμα θα θύμιζε τη δήλωση Μαρινάκη, κάθε αλλαγή θα γεννούσε την ίδια ερώτηση: πόσο ακόμη; Καλύτερα, λοιπόν, ένα τρομερό τέλος παρά ένας τρόμος δίχως τέλος.
Και φτάνουμε στο δύσκολο ερώτημα: Έπρεπε να φύγει; Ναι.
Και τώρα, στρατηγέ, μας επιτρέπεις να κλάψουμε λίγο; Πονάει αυτό το αντίο. Πονάει ακόμη κι εκείνον που πριν από λίγες ημέρες έλεγε «πρέπει να φύγει». Η ανακοίνωση έρχεται και ξαφνικά το μυαλό δεν πηγαίνει στις τελευταίες κακές εμφανίσεις. Τρέχει μόνο του πίσω. Στην 29η Μαΐου. Στη Φιορεντίνα, στον Ελ Κααμπί που σηκώνεται, στην μπάλα που φεύγει από το κεφάλι του, στο δίχτυ που κουνιέται και στα δάκρυα... του χάους μετά.
Ο Μεντιλίμπαρ έκανε παππούδες Ολυμπιακούς να νιώσουν ότι τα είδαν όλα στη ζωή τους. Έκανε παιδιά να πιστέψουν σε πράγματα εξωπραγματικά, σχεδόν εξωγήινα. Και έκανε μια ολόκληρη γενιά να κλάψει από ευτυχία.
Εκείνη η νύχτα δεν ήταν ένα τρόπαιο ακόμη στην τροπαιοθήκη ενός συλλόγου που έχει μάθει να σηκώνει κούπες. Ήταν η νύχτα που έσπασε το γυάλινο ταβάνι του Ολυμπιακού. Μέχρι τότε η ευρωπαϊκή κούπα ήταν όνειρο, απωθημένο, καημός που περνούσε από γενιά σε γενιά. Από την 29η Μαΐου έγινε μνήμη. Έγινε φωτογραφία, έγινε βίντεο που θα παίζει για πάντα. Έγινε μια ιστορία που ο παππούς δεν θα αρχίζει πια με το «κάποτε φτάσαμε κοντά». Θα λέει «Το πήραμε».
Αυτό άλλαξε ο Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ. Άλλαξε το μέτρο με το οποίο ένας ολόκληρος σύλλογος μετρά πλέον τα όνειρά του.
Προ Μεντιλίμπαρ και μετά Μεντιλίμπαρ ο Ολυμπιακός
Από εδώ και πέρα, η αγωνιστική ιστορία του Ολυμπιακού θα χωρίζεται και με έναν ακόμη τρόπο. Στην προ Μεντιλίμπαρ εποχή και στη μετά Μεντιλίμπαρ εποχή. Στην πρώτη υπήρχε ένας τεράστιος ελληνικός σύλλογος που ονειρευόταν να κατακτήσει μια ευρωπαϊκή κούπα. Αμφιβάλλω αν θα ξαναζήσουμε ποτέ τέτοια νύχτα και μακάρι να κάνω λάθος.
Ένα άγαλμα έξω από το νέο Καραϊσκάκης είναι το λιγότερο.
Γι' αυτό και θα το γράψω χωρίς δεύτερη σκέψη. Στον Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ αξίζει κάποτε ένα άγαλμα έξω από το νέο Καραϊσκάκη. Τα αγάλματα δεν φτιάχνονται για ανθρώπους που υπήρξαν αλάνθαστοι, αλλά για εκείνους που άφησαν πίσω τους κάτι που ο χρόνος δεν μπορεί να πάρει. Και ο Μεντιλίμπαρ το έκανε και μπορεί να έφυγε από τον Ολυμπιακό, από την ιστορία του συλλόγυ, όμως, δεν πρόκειται να φύγει ποτέ.
Γι' αυτό η απόφαση ήταν σωστή και η στενοχώρια τεράστια. Από τον Πειραιά θα φύγει, αλλ΄από εκείνη τη νύχτα της 29ης Μαΐου δεν θα φύγει ποτέ κανείς.
Ευχαριστούμε, στρατηγέ. Όπου κι αν πας, θα είσαι πάντα εδώ.
