Το ερώτημα γιατί οι μισθοί των παικτών της EuroLeague δεν είναι δημόσια διαθέσιμοι αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο συζήτησης ανάμεσα σε φιλάθλους, δημοσιογράφους, ακόμη και στους ίδιους τους παίκτες. Τα ποσά των συμβολαίων εμφανίζονται συχνά στη δημοσιότητα, σχολιάζονται και χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των αποφάσεων των συλλόγων, σχεδόν πάντα όμως με την υποσημείωση ότι οι πληροφορίες είναι ανεπίσημες. Ο Μπράξτον Κι αποφάσισε στις αρχές Σεπτεμβρίου να εκφράσει δημόσια αυτό που πολλοί σκέφτονται εδώ και καιρό, ανοίγοντας ξανά τη συζήτηση για το γιατί η EuroLeague δεν διαθέτει ένα πιο διαφανές σύστημα μισθών.
Ο παίκτης της Φενέρμπαχτσε δεν μιλούσε από απλή περιέργεια. Το επιχείρημά του αφορούσε τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς. Αν ένας παίκτης δεν γνωρίζει πόσο αμείβονται άλλοι αθλητές παρόμοιας αξίας και με αντίστοιχο ρόλο, είναι δύσκολο να εκτιμήσει με ακρίβεια τη δική του αξία όταν έρθει η ώρα να διαπραγματευτεί ένα νέο συμβόλαιο.
«Δεν μπορείς να διαπραγματευτείς την αξία σου αν δεν γνωρίζεις την αγορά», είπε χαρακτηριστικά ο Κι.
Στη συζήτηση παρενέβη στη συνέχεια και ο Εβάν Φουρνιέ. Ο σταρ του Ολυμπιακού συμφώνησε με την ιδέα μεγαλύτερης διαφάνειας, επισημαίνοντας παράλληλα μια σημαντική πολιτισμική διαφορά ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως εξήγησε, ιδιαίτερα στη Γαλλία, η συζήτηση γύρω από τον μισθό κάποιου εξακολουθεί να θεωρείται σχεδόν ταμπού.
Αυτή η πολιτισμική διαφορά υπάρχει και δεν πρέπει να αγνοείται. Παρ’ όλ’ αυτά, το επαγγελματικό μπάσκετ έχει προ πολλού φτάσει στο σημείο όπου ένα συμβόλαιο δεν αποτελεί αποκλειστικά ιδιωτική υπόθεση ανάμεσα σε έναν παίκτη και τον εργοδότη του. Ο μισθός ενός αθλητή επηρεάζει τη δομή του ρόστερ, τις δυνατότητες μιας ομάδας στην αγορά, τους οικονομικούς κανονισμούς της διοργάνωσης και, τελικά, τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η δουλειά των διοικήσεων.
Γι’ αυτό ίσως έχει έρθει η στιγμή η EuroLeague να αλλάξει το σύστημά της, ειδικά από τη στιγμή που τα δεδομένα υπάρχουν ήδη. Η Framework Agreement της EuroLeague προβλέπει την ύπαρξη κεντρικού αρχείου συμβολαίων, ενώ οι ομάδες είναι υποχρεωμένες να δηλώνουν μισθούς και συγκεκριμένες πρόσθετες μορφές αποζημίωσης. Το σύστημα περιλαμβάνει επίσης κατηγορίες αποδοχών παικτών, ενώ ένας σύλλογος που αποδεικνύει έννομο συμφέρον μπορεί να λάβει πληροφορίες σχετικά με το εύρος αποδοχών ενός παίκτη, τη διάρκεια του συμβολαίου του και ορισμένες επιλογές που το συνοδεύουν.
Με άλλα λόγια, το ευρωπαϊκό μπάσκετ δεν είναι μια αγορά όπου κανείς δεν γνωρίζει πόσα χρήματα κερδίζουν οι παίκτες. Οι πληροφορίες υπάρχουν, αλλά δεν είναι εξίσου προσβάσιμες σε όλους όσοι εμπλέκονται. Και αυτή είναι μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια. Οι ομάδες διαθέτουν στελέχη, ατζέντηδες με τους οποίους διαπραγματεύονται καθημερινά, στοιχεία από προηγούμενα συμβόλαια και θεσμικούς μηχανισμούς αξιολόγησης της αγοράς. Αντίθετα, ένας παίκτης που λαμβάνει μια πρόταση βασίζεται συχνά στις πληροφορίες του εκπροσώπου του, σε συζητήσεις με άλλους αθλητές και σε δημοσιογραφικές εκτιμήσεις. Δεν υπάρχει κάποια επίσημη, τυποποιημένη βάση δεδομένων που να του επιτρέπει να δει πώς αποτιμά η EuroLeague έναν παίκτη αντίστοιχης ηλικίας, θέσης, ρόλου και επιπέδου.
Η διαφάνεια δεν θα οδηγούσε αυτόματα σε αυξήσεις μισθών. Για ορισμένους παίκτες θα αποκάλυπτε ότι αξίζουν περισσότερα από όσα τους προσφέρονται. Για άλλους ίσως έδειχνε ότι ήδη αμείβονται εξαιρετικά καλά. Η ουσιαστική αλλαγή θα ήταν ότι οι διαπραγματεύσεις θα ξεκινούσαν από μια πιο αξιόπιστη εικόνα της αγοράς.
Το NBA αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα, παρότι το σύστημά του δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται εξωτερικά. Εκεί, τα στοιχεία των συμβολαίων είναι δημόσια. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, οποιοσδήποτε μπορεί να δει πόσα χρήματα κερδίζει ένας παίκτης τη φετινή σεζόν, πόσα χρόνια απομένουν στο συμβόλαιό του, αν υπάρχει player option ή team option και πώς επηρεάζει το συγκεκριμένο συμβόλαιο το συνολικό μισθολογικό κόστος της ομάδας του. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που στο NBA η απόδοση ενός παίκτη σχεδόν ποτέ δεν αξιολογείται ανεξάρτητα από τον μισθό του.
Ένας παίκτης που σκοράρει 10 πόντους ανά αγώνα και αμείβεται με 6 εκατομμύρια δολάρια μπορεί να θεωρείται εξαιρετική επένδυση. Η ίδια ακριβώς παραγωγή με συμβόλαιο 25 εκατομμυρίων μπορεί να αποτελεί σημαντικό βάρος για έναν οργανισμό, επειδή δεσμεύει πολύ μεγαλύτερο μέρος του salary cap και περιορίζει την ευελιξία της ομάδας.
Η EuroLeague φυσικά δεν διαθέτει αντίστοιχο σύστημα salary cap, όμως η βασική αρχή της αποτίμησης είναι ακριβώς η ίδια. Όπως επισήμανε ο Μπράξτον Κι, αν ένας παίκτης που αμείβεται με 500.000 ευρώ αποδίδει σε επίπεδο για το οποίο οι ομάδες συνήθως πληρώνουν 2 εκατομμύρια, αυτό έχει σημασία τόσο για την αξιολόγηση του ίδιου όσο και εκείνων που τον υπέγραψαν. Αντίστοιχα, όταν η ακριβότερη μεταγραφή ενός ρόστερ δεν προσφέρει τον αναμενόμενο ρόλο ή την αναμενόμενη «παραγωγή», αυτό αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αξιολογείται η σεζόν μιας ομάδας.
Σήμερα, οι σχετικές συζητήσεις στα ευρωπαϊκά ΜΜΕ βασίζονται συνήθως σε λέξεις όπως «σύμφωνα με πληροφορίες», «περίπου», «ανεπίσημα» ή «όπως αναφέρουν πηγές». Μία πηγή δίνει καθαρό ποσό, άλλη μικτό, τρίτη συμπεριλαμβάνει μπόνους και τέταρτη τα αγνοεί εντελώς. Στο τέλος, μια σοβαρή μπασκετική συζήτηση αναπτύσσεται γύρω από ένα συμβόλαιο, χωρίς το κοινό να γνωρίζει αν το αρχικό νούμερο είναι πράγματι ακριβές. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολο να δικαιολογηθεί από τη στιγμή που η EuroLeague χρησιμοποιεί τους μισθούς των παικτών ως βασικό πυλώνα του οικονομικού της πλαισίου.
Τα Competitive Balance Standards καθορίζουν ελάχιστα επίπεδα δαπανών για παίκτες, καθώς και όρια πέρα από τα οποία οι σύλλογοι υποχρεώνονται να καταβάλουν επιπλέον εισφορές. Η EuroLeague έχει ήδη δημοσιοποιήσει πόσα χρήματα κλήθηκαν να πληρώσουν ορισμένες ομάδες επειδή ξεπέρασαν τα συγκεκριμένα όρια, καθώς και περιπτώσεις στις οποίες κάποιοι σύλλογοι αναγκάστηκαν να καλύψουν τη διαφορά επειδή δεν έφτασαν το ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο μισθολογικών δαπανών.
Αν οι δαπάνες για παίκτες είναι αρκετά σημαντικές ώστε να επηρεάζουν τη χρηματοοικονομική θέση ενός συλλόγου μέσα στη διοργάνωση, τότε είναι δύσκολο να εξηγηθεί γιατί τα ατομικά συμβόλαια πρέπει να παραμένουν απολύτως κλειστά στο κοινό. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι κάθε λεπτομέρεια πρέπει να δημοσιοποιείται. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να γνωρίζει το κοινό ιδιωτικά μπόνους που δεν σχετίζονται με την απόδοση, φορολογικές ρυθμίσεις, διαμερίσματα, αυτοκίνητα ή άλλες παροχές. Μια επίσημη βάση δεδομένων που θα περιλαμβάνει τον εγγυημένο ετήσιο καθαρό μισθό, τη διάρκεια του συμβολαίου, τις επιλογές ομάδας και παίκτη, καθώς και τυχόν buyout για πρόωρη αποχώρηση, θα ήταν αρκετή. Ακριβώς όπως στο NBA.
Η χρήση καθαρών αποδοχών θα είχε ακόμη περισσότερο νόημα στη EuroLeague, λόγω των μεγάλων διαφορών στα φορολογικά συστήματα των χωρών όπου δραστηριοποιούνται οι σύλλογοι. Άλλωστε, η ίδια η διοργάνωση χρησιμοποιεί ήδη καθαρές αξίες στους οικονομικούς της κανονισμούς.
Και δεν θα ήταν μόνο οι παίκτες που θα ωφελούνταν από ένα τέτοιο σύστημα. Οι φίλαθλοι θα αποκτούσαν πολύ πιο καθαρή εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο η ομάδα τους διαχειρίζεται το μπάτζετ της. Οι αθλητικοί διευθυντές και τα διοικητικά στελέχη θα μπορούσαν να αξιολογούνται βάσει συγκεκριμένων επενδύσεων και όχι μόνο με βάση τη θέση στον βαθμολογικό πίνακα. Τα μέσα ενημέρωσης θα αφιέρωναν λιγότερο χρόνο σε εικασίες γύρω από συμβόλαια και περισσότερο στην αξιολόγηση του κατά πόσο μια συμφωνία άξιζε πραγματικά.
Η ίδια η EuroLeague θα κέρδιζε ένα ακόμη επίπεδο κάλυψης, το οποίο αποτελεί εδώ και χρόνια αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής συζήτησης στο NBA. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι καλοκαιρινές αναλύσεις δεν αφορούν μόνο το ποιος παίκτης είναι καλύτερος, αλλά και ποιος διαθέτει το καλύτερο συμβόλαιο, πόση ευελιξία απομένει μετά από μια ανταλλαγή και πόση αξία απέδωσε μια ομάδα για τα χρήματα που επένδυσε. Η οικονομική κατασκευή ενός ρόστερ έχει μετατραπεί σε μέρος της ίδιας της κατανόησης του παιχνιδιού.
Ο Φουρνιέ εξακολουθεί να έχει δίκιο όταν μιλά για την ευρωπαϊκή αντίληψη γύρω από τα χρήματα. Για πολλούς ανθρώπους, οι αποδοχές πιθανότατα θα παραμείνουν για καιρό ένα ιδιωτικό ζήτημα. Ένας επαγγελματίας αθλητής δεν χάνει το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα μόνο και μόνο επειδή αγωνίζεται μπροστά σε ένα γεμάτο γήπεδο. Ωστόσο, ένα επαγγελματικό μπασκετικό συμβόλαιο είναι κάτι περισσότερο από δείκτης προσωπικού πλούτου. Η αξία του επηρεάζει τον σύλλογο, την αγορά, τη διαπραγματευτική θέση άλλων παικτών και τους οικονομικούς κανόνες της διοργάνωσης.
Γι’ αυτό η EuroLeague οφείλει να κάνει το επόμενο βήμα και να δημιουργήσει μια επίσημη, τυποποιημένη βάση δεδομένων συμβολαίων. Όχι για να ικανοποιήσει την περιέργεια του κοινού, αλλά επειδή μια διοργάνωση που ήδη ρυθμίζει το πόσα χρήματα ξοδεύουν οι ομάδες έχει ελάχιστους λόγους να αφήνει το σημαντικότερο κομμάτι αυτού του συστήματος στη σφαίρα της εικασίας.
Ο Μπράξτον Κι απλώς είπε δημόσια αυτό που το ευρωπαϊκό μπάσκετ προσπαθεί εδώ και χρόνια να αποφύγει. Αν οι σύλλογοι και η EuroLeague έχουν πρόσβαση στα δεδομένα της αγοράς, τότε οι βασικές πληροφορίες των συμβολαίων θα πρέπει να είναι διαθέσιμες και στους παίκτες, τους φιλάθλους και το ευρύ κοινό.
Ήρθε η ώρα οι μισθοί στη EuroLeague να πάψουν να αποτελούν μυστικό…
