Τα ρεκόρ που έσπασε η εθνική ομάδα της Ισπανίας στην πορεία της για την κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026 είναι πολλά κι εντυπωσιακά. Το πιο συμβολικό, όμως, και το πιο εντυπωσιακό απ’ όλα ελάχιστα σχολιάστηκε.
Οι παίκτες της εθνικής Ισπανίας είναι οι μοναδικοί που «τόλμησαν» να πανηγυρίσουν έναν μεγάλο τίτλο φέρνοντας στο βάθρο των νικητών για τις αναμνηστικές φωτογραφίες τις σημαίες των «κοινοτήτων» τους. Ανάμεσα στο κόκκινο, το σκούρο μπλε και το κίτρινο, που είναι τα εθνικά χρώματα της Ισπανίας κι αυτά που χαρακτηρίζουν την εθνική της ομάδας, αποτυπώθηκαν και το έντονο πράσινο της σημαίας της Ανδαλουσίας στην πλάτη του Γκάβι, το έντονο γαλάζιο στη σημαία των Καναρίων Νήσων πάνω στον Γκάβι, η διαγώνια γαλάζια ρίγα στη σημαία της Γαλικίας γύρω από τον Μπόρχα Ιγκλέσιας.
Είναι η καλύτερη απόδειξη για το πώς κάτι που εξαρχής φαίνεται ως μειονέκτημα, μπορεί με έξυπνη τακτική και δικαιοσύνη να μετατραπεί σε μεγάλο πλεονέκτημα.
Όσοι γνωρίζουν έστω και επιδερμικά την ιστορία της Ισπανίας έχουν φυσικά ακούσει για τα διαφορετικά «έθνη» της, κυρίως τους Καταλανούς και τους Βάσκους. Τα εισαγωγικά στη λέξη «έθνη» μπορεί να είναι και πλεονασμός, γιατί στην Ισπανία η έννοια του έθνους μπλέκεται με αυτήν της εθνογραφικής ομάδας ή, διοικητικά, της αυτόνομης κοινότητας.
Ο βασικός διοικητικός χωρισμός της Ισπανίας είναι σε 17 διαφορετικές «κοινότητες». Από την Καταλονία και τη Χώρα των Βάσκων, που είναι πιο γνωστές, μέχρι την Εξτρεμαδούρα και τη Μούρθια. Απ’ αυτές τις κοινότητες, οι τέσσερις (Καταλονία, Χώρα των Βάσκων, Γαλικία και Ανδαλουσία) έχουν μεγαλύτερη μορφή αυτονομίας, επειδή υπάρχει έντονο τοπικό στοιχείο που πηγάζει από την διαφορετική γλώσσα και κουλτούρα. Αλλα πάνω-κάτω όλες οι κοινότητες έχουν τις ιδιαιτερότητές τους και δεν λειτουργούν όπως π.χ. οι περιφέρειες στην Ελλάδα ή στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.
Αν κάνουμε μια καταγραφή των 26 παικτών που αποτέλεσαν την εθνική Ισπανίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο, καταλήγουμε στην εξής «εθνογραφική» λίστα:
Καταλονία (9): Νταβίντ Ράγια, Ζοάν Γκαρσία, Μαρκ Πουμπίλ, Έρικ Γκαρσία, Πάου Κουμπαρσί, Μαρκ Κουκουρέγια, Ντάνι Όλμο, Λαμίν Γιαμάλ, Βίκτορ Μουνιόθ
Χώρα των Βάσκων (5): Ουνάι Σιμόν, Αϊμερίκ Λαπόρτ, Μαρτίν Ζουμπιμέντι, Νίκο Γουίλιαμς, Μικέλ Ογιαρθάμπαλ,
Ανδαλουσία (3): Φαμπιάν Ρουίθ, Γκάβι, Άλεξ Μπαένα
Βαλένθια (2): Άλεξ Γκριμάλντο, Φεράν Τόρες,
Καστίλη (2): Μάρκος Γιορέντε, Ρόδρι
Κανάρια (2): Γέρεμι Πίνο, Πέδρι
Εξτρεμαδούρα (1): Πέδρο Πόρο
Ναβάρα (1): Μικέλ Μερίνο
Γαλικία (1): Μπόρχα Ιγκλέσιας
Βεβαίως υπάρχουν αστερίσκοι υπαρκτοί. Π.χ. ο Λαμίν Γιαμάλ καταγράφεται ως «Καταλανός» και ο Νίκο Γουίλιαμς σαν «Βάσκος», ενώ οι ρίζες τους προφανώς δεν είναι από τις συγκεκριμένες περιοχές. Σ’ αυτή την καταγραφή ακολουθήσαμε το «πρωτόκολλο» των ίδιων των οικείων ποδοσφαιρικών ενώσεων, που «καταγράφουν» τα δελτία των αθλητών τους και τα χρησιμοποιούν όποτε χρειάζεται να παίξουν οι αντίστοιχες ομάδες. Π.χ. η «εθνική» Καταλονίας δίνει παραδοσιακά ένα φιλικό ματς κάθε χρόνο και οι παίκτες που έχουν δικαίωμα συμμετοχής προκύπτουν από τις λίστες της τοπικής ποδοσφαιρικής ένωσης της Καταλονίας.
Αυτή η συνύπαρξη μόνο εύκολη δεν είναι. Αρκεί να σκεφτούμε ότι δεν έχουν περάσει ούτε δέκα χρόνια που η Καταλονία κίνησε τις διαδικασίες για να αποσχιστεί από την Ισπανία, με δημοψηφίσματα και ογκώδεις διαδηλώσεις και απειλές μέχρι και για στρατιωτική επέμβαση από το ισπανικό κράτος. Και η Χώρα των Βάσκων εξέθρεψε επί δεκαετίες μια από τις πιο σκληρές τρομοκρατικές οργανώσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος. Σε πολλές τέτοιες κοινότητες λειτουργούν οργανώσεις και κόμματα που χαρακτηρίζονται ως «εθνικιστικά», που προβάλλουν την ιδιαιτερότητα της περιοχής και αρκετά απ’ αυτά έχουν σημαντική υποστήριξη από τον πληθυσμό.
Αυτές οι διαφορετικές αφετηρίες θα μπορούσαν να είναι ένας διαλυτικός παράγοντας σε οποιαδήποτε εθνική ομάδα. Αλλά οι Ισπανοί έχουν αποδείξει ότι γνωρίζουν πώς να λειτουργούν ως ομάδα και να βάζουν πίσω τις όποιες διαφορές τους.
Σε αυτό έχει βοηθήσει και η παντελής απουσία «ισορροπιών» που δείχνει ο Ντε Λα Φουέντε στα χρόνια που βρίσκεται στο τιμόνι της εθνικής. Ο προπονητής επιλέγει τους καλύτερους και δεν βάζει στο μυαλό του καθόλου την ισότιμη «εκπροσώπηση» όλων των κοινοτήτων στην αποστολή, ή (ακόμα χειρότερα) στην ενδεκάδα της εθνικής, όπως γινόταν άλλοτε. Γι’ αυτό, άλλωστε, από την πολυπληθή κοινότητα της Καστίλης (που είναι και η μεγαλύτερη στην Ισπανία) στην 26άδα της «φούρια ρόχα» βρίσκουμε μόνο δύο παίκτες. Ενώ οι Καταλανοί είναι πάνω από το 33% και μαζί Καταλανοί και Βάσκοι περισσότεροι από τους μισούς της αποστολής.
Αυτές οι σημαίες στο βάθρο των νικητών μπορεί να φάνηκαν «παράταιρες», όμως έστειλαν ένα σημαντικό μήνυμα: Ότι μπορεί κάποιος μια χαρά να αισθάνεται μέλος μιας κοινότητας, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που να το διαλαλεί στην ύψιστη αθλητική του στιγμή όπως είναι η κατάκτηση ενός Μουντιάλ, αλλά παράλληλα να είναι και αφοσιωμένος στην εθνική Ισπανίας. Κι αυτό δεν είναι εύκολο να το πετύχεις.
Υ.Γ. Ακόμα και η απουσία των δύο πιο εμβληματικών σημαιών, της "Σενιέρα" της Καταλωνίας και της "Ικουρίνια" της Χώρας των Βάσκων, από τα πανηγύρια στέλνει τα μηνύματά της. Για κάποιους η σημαία είναι κάτι πολύ ιερό για να το φορούν ως... φούστα γύρω από τους γοφούς τους ή σαν μπέρτα στους ώμους τους.
