«Τι έγινε, Γκαβέλα; Μήπως τελείωσες; Μήπως δεν μπορείς να τρέξεις;»
Μερικές από τις φράσεις που ακούμε τις απομονώνει το μυαλό μας. Συνήθως τις πιο σκληρές, τις πιο απάνθρωπες. Αυτές που γνωρίζουμε, από την πρώτη φορά που ηχούν στ’ αυτιά μας, ότι δεν θα τις ξεχάσουμε ποτέ. Δεν θα τις αφήσει το μυαλό μας να φύγουν. Θα τις επαναλαμβάνει συνεχώς, σ’ ένα μονότονο replay, να βουίζουν στ’ αυτιά μας.
Υπάρχει, βέβαια, κι ένα άλλο μέρος του μυαλού. Αυτό που ακούει τη φράση, την επεξεργάζεται και αντιδρά αναλόγως. Αυτό το μέρος του μυαλού δεν είναι ίδιο για κάθε άνθρωπο. Αυτό το μέρος του μυαλού χωρίζει τους Ολυμπιονίκες από τους άλλους αθλητές. Αυτό το μέρος του μυαλού χωρίζει αυτούς που έχουν φτιαχτεί για να πετύχουν μεγάλα πράγματα από αυτούς που αφήνονται να τους παρασύρει το ποτάμι.
Μετά τη βράβευσή του το 2021 ως «Κορυφαίος Αθλητής με αναπηρία της χρονιάς» από τον ΠΣΑΤ, παίρνοντας στα χέρια του το βραβείο από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο Γκαβέλας είχε δηλώσει: «Η δύναμή είναι στο χέρι του καθενός. Αυτός αποφασίζει αν η αναπηρία είναι ατυχία ή δύναμη». Όταν τα φώτα είναι στραμμένα πάνω μας, λες και καμιά κουβέντα παραπάνω. Οι άλλοι. Όχι ο Νάσος. Αυτός έχει μάθει από την πιο τρυφερή ηλικία να επιβεβαιώνει ότι είναι προικισμένος με σπουδαία προσόντα.
Κι αυτή τη φωνή, τη μονότονη, την πεσιμιστική, την αποκαρδιωτική, το μυαλό του Νάσου την έκανε δύναμη τρομακτική. Υπεράνθρωπη.
Ας ξεκινήσουμε ανάποδα. Από το τελευταίο υπερβατικό συμβάν, απ’ αυτά που έχουν χτυπήσει τη ζωή αυτού του παιδιού. Φεβρουάριος του 2024. Ο Δημήτρης Χρυσάφης, ο οδηγός του, ο συνοδοιπόρος του στο ταξίδι στο απόλυτο ταξίδι στο φως, τραυματίζεται σοβαρά στους πρόσθιους χιαστούς και τον έξω πλάγιο σύνδεσμο. Πανελληνιονίκης των 60μ., ένας απόλυτα αυτόφωτος μεγάλος αθλητής, ο οποίος ξεσπάσει σε κλάματα όταν συνειδητοποιεί όχι ότι τελείωσε η σεζόν γι’ αυτόν, αλλά ότι δεν θα μπορεί να βοηθήσει τον Νάσο στο όνειρό του: Ένα δεύτερο χρυσό μετάλλιο σε Παραολυμπιακούς Αγώνες, στο Παρίσι.
Σοκ. Μούδιασμα. Το να τρέχεις παράλληλα μ’ έναν αθλητή Τ11 (με περιορισμένη όραση) δεν είναι καθόλου εύκολο πράγμα. Χρειάζεται απόλυτο συγχρονισμό, ακόμα και στο πώς κουνάς τα χέρια σου για να πάρεις φόρα. Ακόμα και η γωνία των αγκώνων παίζει ρόλο. Οι διασκελισμοί, η τακτική, το πότε πας ψηλά τα πόδια, το πότε «ανοίγεις», τα πάντα. Εκτός από το συγχρονισμό του σώματος, χρειάζεται και συγχρονισμός ψυχής. Περνάς ώρες ατέλειωτες με τον συναθλητή σου. Πρέπει να ταιριάζουν τα χνώτα σου, που λένε. Να ταιριάζετε σαν άνθρωποι. Να δίνει κουράγιο ο ένας στον άλλο. Να τον παροτρύνει αυτές τις ατέλειωτες ώρες της προπόνησης, όπου βρίσκονται οι δύο τους, ο προπονητής τους και τα κουλουάρ.
Ας μην ξεχάσουμε το πιο σπουδαίο. Εκτός από συγχρονισμό και αγάπη, χρειάζεται κάποιος να είναι και αθληταράς. Όπως ο Γκαβέλας. Το ρεκόρ του στα 100μ., το παγκόσμιο ρεκόρ σ’ αυτή την κατηγορία, είναι 10.82. Άρα, για να γίνει κάποιος οδηγός (guide είναι η θεσμική ονομασία) του Γκαβέλα σε μια κούρσα επιπέδου Ολυμπιακών Αγώνων, πρέπει να είναι τουλάχιστον το ίδιο γρήγορος μ’ αυτόν. Αν όχι λίγο γρηγορότερος.
Τότε ξεκίνησε το βουητό. Τι έγινε, Γκαβέλα; Μήπως τελείωσες;
Η λύση είχε όνομα κι επώνυμο: Γιάννης Νυφαντόπουλος. Η συνεργασία τους, που ξεκίνησε μόλις λίγες εβδομάδες πριν τους Αγώνες, ήταν ο ορισμός της υπέρβασης. Αυτοί που γνωρίζουν καλά τις δυσκολίες της συνεργασίας, του συγχρονισμού και του «δεσίματος» που πρέπει να έχει ένας αθλητής με τον οδηγό του, μιλούν για θαύμα.
Ο Γκαβέλας, όμως, τις έχει για ψωμοτύρι τις υπερβάσεις. Κι απέδειξε ότι μπορεί να δώσει παραπάνω από το 100% αν έχει δίπλα του ανθρώπους που δεν τον αμφισβητούν και τον στηρίζουν. Ο Νυφαντόπουλος πριν ξεκινήσει ο τελικός των 100μ. Τ11 του είπε «εγώ θα μπω να τρέξω ωμά». Δηλαδή, θα τρέξω για τον εαυτό μου. Αν θέλεις, μείνε στο ρυθμό μου, αλλιώς θα σε παρασύρω, θα σε σέρνω μέχρι τον τερματισμό. Δεν χρειαζόταν άλλα λόγια ο 25χρονος λεβέντης από το Νέο Ψυχικό. Στο τέλος, αν παρατηρήσετε, τον πέρασε κιόλας.
Δεύτερο χρυσό μετάλλιο, μετά το Τόκιο, το Παρίσι. Για έναν νέο άνδρα που έχει μάθει πια να κάνει την υπέρβαση, καθημερινότητα. Από τότε που, στα 10 του χρόνια, άρχισε να δυσκολεύεται να δει καλά στον πίνακα.
Νόσος Stargardt. Κατά τους γιατρούς, μια γενετική διαταραχή που επηρεάζει τον αμφιβληστροειδή χιτώνα και συγκεκριμένα την ωχρά κηλίδα. Η ωχρά κηλίδα είναι υπεύθυνη για την οξεία κεντρική όραση, η οποία απαιτείται για την ανάγνωση, την οδήγηση και την αναγνώριση προσώπων. Και χτυπά κατά κύριο λόγο παιδιά ή νέους στην ηλικία της προ-εφηβείας.
Οι οφθαλμίατροι λένε ότι το πιο δύσκολο μ’ αυτή την ασθένεια είναι ότι εξελίσσεται σταδιακά. Το παιδί καταλαβαίνει σιγά-σιγά ότι χάνει την κεντρική του όραση. Και συνειδητοποιεί ότι δεν μπορεί να κάνει πράγματα που είναι απλά, απλούστατα, για τους συνομήλικούς του. Εκεί χρειάζεται η δύναμη χαρακτήρα. Να μη σε πάρει από κάτω. Να αποδεχτείς την κατάσταση όσο είναι δυνατό και να βρεις το σθένος να συνεχίσεις.
Ο Γκαβέλας, ένα παιδί ζωηρό με πάθος για τον αθλητισμό (ως την ηλικία των 10 ετών ασχολούνταν ενεργά με πέντε διαφορετικά σπορ) επέλεξε τον πιο δύσκολο δρόμο: Της παρουσίας του στο κανονικό περιβάλλον του δημόσιου σχολείου. Με όλους τους κινδύνους και τα προβλήματα. Το bullying (περιορισμένο πάντως, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε), την αδιαφορία, την αποξένωση. Το ότι κάποιοι συμμαθητές του πάθαιναν κι αυτοί τύφλωση στην ψυχή τους, έκαναν ότι δεν τον έβλεπαν, τον απέφευγαν, τον προσπερνούσαν ακόμα κι όταν τους μιλούσε.
Δεν τσάκισε. Όπως θα γινόταν με δεκάδες, εκατοντάδες παιδιά της ηλικίας του. Τι πιο εύκολο να πεις «δεν αντέχω άλλο;» και να αποσυρθείς. Όχι, δεν είναι για τον Νάσο αυτά. Ρίχτηκε στα μαθήματα με λύσσα. Κι όχι μόνο αποφοίτησε από το Γενικό Λύκειο Νέου Ψυχικού, αλλά και εισήχθη στο τμήμα Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ. Όλα αυτά το 2017.
Του’ χε κολλήσει να συνεχίσει τον αθλητιμό. Πριν αντιμετωπίσει το πρόβλημα με την όρασή του, έτρεχε πιο γρήγορα απ’ όλα τα παιδιά του σχολείου του. Συνειδητοποίησε ότι είναι φτεροπόδαρος.
Το 2016 έγινε μια συνάντηση που έμελλε να αποδειχτή… καρμική. Ο Νέστορας Κολοβός, που είχε διατελέσει ομοσπονδιακός προπονητής του ΣΕΓΑΣ κι από τα χέρια του είχαν περάσει τεράστιοι αθλητές, δέχτηκε την επίσκεψη ενός 17χρονου παιδιού, που του ζήτησε να τον αναλάβει. «Δεν θα σου κάνω χάρη, θα σε αντιμετωπίσω σαν αρτιμελή», του είπε για να τον φοβίσει. «Για να φτάσεις ψηλά, πρέπει να δουλέψεις σκληρά». Ο Γκαβέλας δεν πτοήθηκε: «Θέλω να γίνω Ολυμπιονίκης», είπε με αποφασιστική φωνή. Κι ο Κολοβός το κατάλαβε, ότι δεν είχε να κάνει μ’ ένα νεαρό που είχε απλά ένα καπρίτσιο, αλλά μ’ ένα σπάνιο μέταλλο ψυχής.
Οι πρώτοι αγώνες που συμμετείχαν ήταν το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2017 στο Λονδίνο. Ήλθε η 9η θέση στα 100μ. και η 14η στα 200μ. Για τον Γκαβέλα, αλλά και τον Κολοβό, ήταν η απόδειξη που χρειαζόταν. Μπορούσε να βρεθεί στο ανώτερο επίπεδο. Χρειαζόταν απλά πολλή δουλειά.
Έναν χρόνο αργότερα, το 2018, ήλθε η υπέρβαση. Χρυσό στο Πανευρωπαϊκό του Βερολίνου στα 100μ. και αργυρό στα 200μ. Οι πρώτες μεγάλες επιτυχίες. Η πρώτη επιβεβαίωση ότι η σκληρή δουλειά μπορεί να φέρει στιγμές απόλυτης δόξας.
Το 2019, νέο σοκ. Η κατάσταση της όρασής του επιδεινώνεται. Αλλά το νερό έχει μπει πια στο αυλάκι. Κανείς δεν μπορεί να τον σταματήσει. Το 2020 συμμετέχει στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα και κάνει την καλύτερη επίδοση στον κόσμο (11.13). Και την επόμενη χρονιά έρχεται η απόλυτη πρωτιά: Χρυσό στο Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του Μπίντγκοζ της Πολωνίας, με παγκόσμιο ρεκόρ 10.98. Πρώτος αθλητής στην ιστορία που κατεβαίνει τα 11 δευτερόλεπτα. Στο Τόκιο κάνει την τέλεια κούρσα, όπως παραδέχεται ο Κολοβός, φτάνει στα 10.82. Ρεκόρ ασύλληπτο, που παραμένει βέβαια ως σήμερα.
Παράλληλα με τον αθλητισμό εξελίσσεται και ως επιστήμονας. Θέλει να ειδικευθεί στην αθλητική ψυχολογία για άτομα με αναπηρία. Από αυτό το πόστο θα βοηθήσει πολλούς ανθρώπους να καταλάβουν την εσωτερική τους δύναμη και να τη διοχετεύσουν σε πράγματα που θα τους κάνουν ευτυχισμένος. Τίποτα, όμως, δεν μπορεί να συγκριθεί με το ζωντανό παράδειγμα που προσφέρει ο ίδιος. Και θα προσφέρει όλα τα επόμενα χρόνια, όσα επιλέξει να μας δείχνει τα φτερά που έχει στα πόδια του.
