"I'm gonna make him an offer he can't refuse."
Η πιο διάσημη ατάκα στην ιστορία του κινηματογράφου περιγράφει έναν τρόπο άσκησης εξουσίας. Συμμαχίες, εξαρτήσεις, κοινά συμφέροντα και μια πρόταση που οδηγεί σχεδόν πάντα στην απάντηση «ναι».
Ο τίτλος αυτού του άρθρου εξηγεί ακριβώς αυτή τη λογική. Ο Τζιάνι Ινφαντίνο αντιμετωπίζει τη διοίκηση της FIFA σαν ένα δίκτυο συμφερόντων, όπου κάθε νέα πρωτοβουλία συνοδεύεται από περισσότερα χρήματα, μεγαλύτερες επιχορηγήσεις και την υπόσχεση ανάπτυξης για τις 211 ομοσπονδίες του κόσμου. Κάθε πρόεδρος μικρής ή μεσαίας ομοσπονδίας ακούει μια πρόταση που μοιάζει ελκυστική. Κάθε νέα συμφωνία χτίζει ακόμη ισχυρότερες συμμαχίες και κάθε νέο βήμα ενισχύει ακόμη περισσότερο τη δύναμη της FIFA.
Η εικόνα θυμίζει τον κόσμο του «Νονού». Η εξουσία περνά μέσα από συμφωνίες και αμοιβαίο όφελος και η επιρροή μεγαλώνει όσο περισσότεροι αισθάνονται ότι κερδίζουν από αυτή τη σχέση.
Ο Μπιλ Σάνκλι είχε δώσει πριν από δεκαετίες τον ορισμό που συνοψίζει καλύτερα από κάθε οικονομική ανάλυση τι σημαίνει ποδόσφαιρο: "Some people believe football is a matter of life and death. I am very disappointed with that attitude. I can assure you it is much, much more important than that."
Αυτή η φράση εξηγεί γιατί η σημερινή συζήτηση ξεπερνά μια επιχειρηματική συμφωνία. Το ποδόσφαιρο κουβαλά αναμνήσεις, γειτονιές, εξέδρες, εθνικές ομάδες και στιγμές που ενώνουν εκατομμύρια ανθρώπους. Το Παγκόσμιο Κύπελλο εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση του πλανήτη επειδή απέκτησε τεράστια συναισθηματική αξία. Η οικονομική του αξία ακολούθησε.
Μια ιστορία που επαναλαμβάνεται
Η πρόταση για τη FIFA Forward Enterprise μοιάζει καινούργια. Η φιλοσοφία της όμως είναι γνώριμη.
Το πρώτο μεγάλο επεισόδιο γράφτηκε το 2021, όταν η FIFA άνοιξε τη συζήτηση για Μουντιάλ κάθε δύο χρόνια. Στο ίδιο τραπέζι μπήκε και η ιδέα για EURO ανά δύο χρόνια, με στόχο μια συνολική αναδιάρθρωση του διεθνούς ποδοσφαιρικού ημερολογίου. Η UEFA, η CONMEBOL, τα μεγάλα πρωταθλήματα, οι σύλλογοι και οι ποδοσφαιριστές αντέδρασαν με ένταση. Το σχέδιο μπορεί βεβαίως να σταμάτησε, όμως η φιλοσοφία παρέμεινε ζωντανή.
Ακολούθησε το Μουντιάλ των 48 ομάδων. Ύστερα ήρθε το Club World Cup σε εντελώς διαφορετική κλίμακα. Περισσότεροι αγώνες, περισσότερες ημέρες διοργάνωσης, μεγαλύτερη τηλεοπτική αξία, περισσότερες χορηγίες και ακόμη μεγαλύτερα έσοδα. Κάθε απόφαση παρουσιαζόταν ως βήμα ανάπτυξης του ποδοσφαίρου. Όλες μαζί, ωστόσο, συνθέτουν ένα σταθερό μοτίβο που οδηγεί προς την ίδια κατεύθυνση. Το ποδόσφαιρο μετατρέπεται σταδιακά στο ισχυρότερο εμπορικό προϊόν του παγκόσμιου αθλητισμού.
Η τελευταία πρόταση πηγαίνει ακόμη πιο μακριά. Για πρώτη φορά ανοίγει η συζήτηση γύρω από τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων στην εμπορική εκμετάλλευση του μεγαλύτερου αθλητικού γεγονότος της Γης. Η FIFA, πάλι, διαβεβαιώνει ότι ο έλεγχος θα παραμείνει στα χέρια της και ότι τα νέα κεφάλαια θα επιστρέψουν στις ομοσπονδίες μέσω αυξημένης χρηματοδότησης.
Η πρώτη πραγματική κόκκινη γραμμή
Εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα.
- Ποιος επενδύει δισεκατομμύρια χωρίς να περιμένει ακόμη μεγαλύτερες αποδόσεις;
- Πόσες ακόμη διοργανώσεις χωρά το καλεντάρι;
- Πόσους ακόμη αγώνες αντέχουν οι ποδοσφαιριστές;
- Πόση εμπορική πίεση μπορεί να δεχθεί το Παγκόσμιο Κύπελλο χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας του;
Αυτές οι απορίες κυριαρχούν στον διεθνή διάλογο. Reuters, Guardian, AP και Financial Times εξετάζουν κυρίως τις προεκτάσεις στη διακυβέρνηση του ποδοσφαίρου, στη διαφάνεια και στην ανεξαρτησία των αποφάσεων. Η κουβέντα ξεφεύγει από τους ισολογισμούς και φτάνει στην ουσία. Ποιος καθορίζει το μέλλον του μεγαλύτερου αθλητικού γεγονότος του πλανήτη και μέχρι ποιο σημείο η εμπορική λογική αποκτά τον πρώτο λόγο;
Όταν το ποδόσφαιρο συναντά την πολιτική
Η υπόθεση ξεφεύγει από τα στενά όρια μιας επιχειρηματικής συμφωνίας. Το σκάνδαλο Μπάλογκαν άνοιξε ήδη μια μεγάλη συζήτηση για τις σχέσεις του Ινφαντίνο με τον Ντόναλντ Τραμπ και για το πόσο εύκολα η πολιτική μπορεί να πλησιάσει το ποδόσφαιρο. Οι δημόσιες εμφανίσεις τους, οι επαφές τους και η συνολική εικόνα που είδαμε στο πρόσφατο Μουντιάλ, προκάλεσαν έντονο προβληματισμό διεθνώς.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον εμφανίζεται και η πληροφορία ότι η Thrive Eternal, η οποία συνδέεται με τον Τζόσουα Κούσνερ, αδελφό του γαμπρού του Τραμπ, βρίσκεται ανάμεσα στους ενδιαφερόμενους επενδυτές της νέας εταιρικής δομής της FIFA. Τα στοιχεία αυτά από μόνα τους δεν αποδεικνύουν αθέμιτες σχέσεις. Εξηγούν όμως γιατί τα μεγαλύτερα διεθνή μέσα ενημέρωσης επιμένουν να εξετάζουν την υπόθεση μέσα από το πρίσμα της διακυβέρνησης, της διαφάνειας και των πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων.
Η πρόσφατη τοποθέτηση του Ινφαντίνο ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτή την αίσθηση. Οι γενικές αναφορές στην ανάπτυξη και στη στήριξη των ομοσπονδιών άφησαν αναπάντητα τα κρίσιμα ερωτήματα. Ποιος θα είναι ο επενδυτής; Ποια ακριβώς δικαιώματα θα αποκτήσει; Ποιο πλαίσιο θα αποκλείει μελλοντικές πιέσεις για ακόμη μεγαλύτερη εμπορική εκμετάλλευση του Μουντιάλ; Όταν οι απαντήσεις λείπουν, η καχυποψία μεγαλώνει.
Η κόκκινη γραμμή
Η UEFA έδωσε από την πρώτη στιγμή το πραγματικό μέγεθος της υπόθεσης. Η αντίδρασή της δεν περιστράφηκε γύρω από δισεκατομμύρια ή αποτιμήσεις. Επέλεξε να μιλήσει για την ψυχή του ποδοσφαίρου.
Εκεί βρίσκεται όλη η ουσία. Διότι το ποδόσφαιρο έχει συμβιβαστεί εδώ και χρόνια με τα τεράστια τηλεοπτικά συμβόλαια, τους χορηγούς, τα funds και την παγκόσμια αγορά. Αλλά η σημερινή συζήτηση αγγίζει κάτι βαθύτερο, το ίδιο το Παγκόσμιο Κύπελλο, το μεγαλύτερο σύμβολο του αθλήματος.
Από τη στιγμή που ανοίγει η πόρτα στους επενδυτές, τα ερωτήματα έρχονται σχεδόν αυθόρμητα. Θα σταματήσει εδώ η εμπορική λογική; Θα εμφανιστεί σε λίγα χρόνια η ανάγκη για ακόμη περισσότερους αγώνες; Για μεγαλύτερες διοργανώσεις; Για νέες εμπορικές ευκαιρίες; Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει σήμερα με βεβαιότητα κι αυτό ακριβώς γεννά τον φόβο.
Γι' αυτό ο τίτλος αυτού του άρθρου αποκτά το πραγματικό του νόημα: Ο Νονός του ποδοσφαίρου.
Το ερώτημα που μένει στο τέλος, αφορά το τίμημα. Η Λίνα Νικολακοπούλου έγραψε κάποτε ότι «η σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα». Η UEFA πιστεύει ότι αυτή η ψυχή βρίσκεται σήμερα σε κίνδυνο.
Το ποδόσφαιρο καλείται να αποφασίσει αν αυτή η προειδοποίηση είναι υπερβολή ή η τελευταία ευκαιρία πριν ξεπεραστεί μια κόκκινη γραμμή που μέχρι χθες έμοιαζε αδιανόητη.
Υ.Γ. (Update): Το άρθρο είχε ήδη παραδοθεί όταν οι Times δημοσίευσαν μια πληροφορία που φωτίζει ακόμη περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο επιχειρεί να περάσει το σχέδιό του ο Ινφαντίνο. Η έγκριση της FIFA Forward Enterprise συνοδεύεται από υπόσχεση χρηματοδότησης έως πολλών εκατ. δολαρίων για κάθε ομοσπονδία. Η απόρριψη οδηγεί σε πολύ χαμηλότερα ποσά. Καθένας μπορεί να δώσει τον χαρακτηρισμό που θεωρεί σωστό. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η περίφημη ατάκα του «Νονού» ακούγεται πιο επίκαιρη και εύστοχη από ποτέ.
