Το ποδόσφαιρο έγινε πιο γρήγορο, πιο έντονο, πιο... έξυπνο. Και όμως, όλο και περισσότερα παιχνίδια κρίνονται με τον πιο παλιό τρόπο, ένα κόρνερ, μια δεύτερη μπάλα, μια στιγμή που δεν έχει τίποτα μοντέρνο, αλλά τα κρίνει όλα.
Η μεγάλη εικόνα δεν είναι δύσκολο να διαβαστεί, αρκεί να θέλεις να τη δεις. Στο σύγχρονο ποδόσφαιρο οι άμυνες λειτουργούν με ακρίβεια, οι αποστάσεις μικραίνουν, οι χώροι εξαφανίζονται πιο γρήγορα από ποτέ.
Αυτό σημαίνει ότι πολλές φορές, το open play παράγει λιγότερες καθαρές φάσεις, κάτι που φαίνεται και από τους αριθμούς.
Το Sky Sports έχει καταγράψει εύγλωτα την αλλαγή: τα non-penalty set-piece goals στην Premier League έχουν ανέβει φέτος σε 0,8 ανά παιχνίδι, από 0,6 την περσινή σεζόν και 0,5 τη σεζόν 2020-21, ενώ την ίδια στιγμή τα γκολ από open play έχουν υποχωρήσει.
Και εδώ αρχίζει να αλλάζει η κουβέντα, γιατί το πιο ενδιαφέρον δεν είναι μόνο το «πόσα», αλλά το «ποιοι».
Τη φετινή σεζόν, η Άρσεναλ επιβεβαιώνει αυτή την τάση και την πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα. Σύμφωνα με την Opta, οι «κανονιέρηδες» έχουν πετύχει 17 γκολ από κόρνερ φέτος στην Premier League, επίδοση που αποτελεί ρεκόρ όλων των εποχών για μία σεζόν στη διοργάνωση.
Ο Guardian, επίσης, αναφέρεται στις στημένες φάσεις, με τους Ντέκλαν Ράις και Μπουκαγιό Σάκα να παίζουν κομβικό ρόλο στις εκτελέσεις. Αυτό είναι το σημείο που ξεφεύγουμε από τη θεωρία και πάμε στην πράξη, διότι μιλάμε για μια ομάδα που δεν αρκείται να είναι καλή στα στημένα, αλλά μια μια ομάδα που τα χρησιμοποιεί ως βασικό μηχανισμό παραγωγής γκολ.
Αυτό που μας δίνουν τα στατιστικά να καταλάβουμε είναι ότι μιλάμε, πλέον, για βασική παράμετρο του παιχνιδιού. Για την κατεύθυνσή του.
Το σημείο που το χάος γίνεται έλεγχος
Αν υπάρχει ένα σημείο στο ποδόσφαιρο που πλησιάζει τον έλεγχο, αυτό είναι η στημένη φάση. Εκεί που στο open play όλα κινούνται σε μια διαρκή ροή, γεμάτη μεταβλητές, στο κόρνερ ή στο φάουλ το πλαίσιο αλλάζει.
Η εκτέλεση ξεκινά από συγκεκριμένο σημείο, οι κινήσεις μπορούν να σχεδιαστούν, το timing δουλεύεται μέχρι λεπτομέρειας και αυτός είναι ο λόγος που μεγάλα διεθνή ΜΜΕ επιμένουν όλο και περισσότερο στη σημασία τους. Διότι σε ένα παιχνίδι που γίνεται όλο και πιο χαοτικό, οι στιγμές ελέγχου αποκτούν τεράστια αξία.
Όπως είπαμε, η Άρσεναλ είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του ελέγχου, διότι δεν βασίζεται σε μία εκτέλεση ή σε έναν παίκτη. Παράγει γκολ από κόρνερ με διαφορετικά μοτίβα. Πρώτο δοκάρι, δεύτερη μπάλα, screen στον τερματοφύλακα, καθυστερημένες κινήσεις. Μη γελιέστε, δεν είναι το play που επαναλαμβάνεται, η λογική είναι που επαναλαμβάνεται.
Από λεπτομέρεια σε στρατηγικό όπλο
Η αρμάδα του Αρτέτα έχει ενσωματώσει στο DNA της τις στημένες φάσεις, ώστε να τις εκμεταλλεύεται στο έπακρο.
Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι έχει επενδύσει σε εξειδικευμένο set-piece coach και δουλεύει τα κόρνερ με την ίδια ένταση που δουλεύει την ανάπτυξη. Αυτό που βλέπεις στο γήπεδο δεν είναι έμπνευση της στιγμής, είναι αποτέλεσμα επανάληψης. Και εδώ είναι η διαφορά: κάποιοι περιμένουν τη φάση, κάποιοι τη σχεδιάζουν.
Αυτό που πρέπει επίσης να πούμε, και το παρατηρούμε όσοι βλέπουμε ποδόσφαιρο με τις ώρες, είναι πως η σύγχρονη εκτέλεση στημένης φάσης δεν έχει καμία σχέση με το «γεμίζουμε και ό,τι γίνει».
Οι επιρροές είναι εμφανείς σε -μεταξύ άλλων- κινήσεις τύπου σκριν από το μπάσκετ και σε προκαθορισμένες διαδρομές παικτών που θυμίζουν NFL, καθώς υπάρχει άμεση στόχευση σε συγκεκριμένες αδυναμίες του αντιπάλου.
Και πάνω απ’ όλα, επανάληψη, μέχρι να γίνει συνήθεια.
Αυτό είναι το σημείο που αλλάζει το παιχνίδι. Σε αντίθεση με το open play, εδώ μπορείς να δημιουργήσεις κάτι που δουλεύει ξανά και ξανά. Και όταν αυτό αρχίζει να αποδίδει με τη συνέπεια που βλέπουμε φέτος στην Premier League, παύει να είναι τρικ, γίνεται μηχανισμός παραγωγής γκολ.
Το παλιό επιστρέφει
Αν το δεις επιφανειακά, μοιάζει σαν επιστροφή στο παρελθόν. Στην πραγματικότητα, είναι κάτι πιο σύνθετο. Το ποδόσφαιρο δεν γυρίζει πίσω, είναι σαν το ποτάμι. Παίρνει, όμως, κάτι παλιό και το εξελίσσει.
Οι στημένες φάσεις ήταν, είναι και θα είναι μέρος του παιχνιδιού. Μόνο που τώρα είναι πιο οργανωμένες, πιο στοχευμένες και πιο αποτελεσματικές. Σαν να πήρες μια παλιά συνήθεια και να την έκανες επιστήμη.
Όταν ένα τόσο μεγάλο ποσοστό των γκολ προέρχεται από στημένες φάσεις, η συζήτηση είναι αναπόφευκτη. Δεν είναι τυχαίο ότι αγγλικά media έχουν ήδη ανοίξει το debate για το αν πρόκειται για φυσική εξέλιξη ή αν το παιχνίδι γίνεται πιο μηχανικό.
Η απάντηση δεν είναι απόλυτη. Για τον προπονητή, είναι πρόοδος. Για τον θεατή, ίσως κάτι αλλάζει, αλλά στο τέλος της ημέρας το αποτέλεσμα είναι αυτό που μένει, ειδικά για τον θεατή-οπαδό-«καταναλωτή»
Στο τέλος της ημέρας, το ποδόσφαιρο παραμένει ένα παιχνίδι στιγμών, χωρίς να αλλάζει στον πυρήνα του. Η διαφορά, πια, είναι πως αυτές οι στιγμές δεν αφήνονται στην τύχη. Δουλεύονται, επαναλαμβάνονται, σχεδιάζονται.
Μια στημένη φάση παύει να είναι «ευκαιρία» και γίνεται μέθοδος. Μέθοδος νίκης! Θα φτάσει η Αρσεναλ στη φετινή μεγάλη νίκη που είναι ο θρόνος της καλύτερης Λίγκας στον κόσμο;
* Φωτογραφίες: Guardian, Opta
