Η χρονιά του, διότι η χρονιά του προπονητή ξεκινάει τον Αύγουστο, άρχισε κάπως έτσι:
Συνέχισε κάπως έτσι:
Ακολούθως πήγε κάπως έτσι:
Και έτσι:
Μέχρι που χθες έγινε έτσι!
Εφτά χρόνια στη Ρωσία. Δύο χρόνια από την ανανέωση του 2019. Μέσα στην τελευταία σεζόν του συμβολαίου του, ήρθε η πιο δύσκολη σεζόν της καριέρας του. Η ΤΣΣΚΑ περισσότερο από ποτέ είναι ομάδα του προπονητή. Δεν υπάρχει η καραμέλα του ενός παίκτη, δεν υπάρχει η καραμέλα της διαιτησίας, δεν υπάρχει η καραμέλα της «αγορασμένης» ομάδας. Όλες οι προκλήσεις μπροστά του και όλες τις προκλήσεις τις προσπέρασε. Έφτασε στα όριά του. Ξεπέρασε τα όριά του. Έβαλε την ομάδα πάνω από τον εγωισμό του, μέχρι που κατάλαβε ότι πρέπει η ομάδα να μπει πάνω από τον εγωισμό όλων.
«Με βλέπετε να τα έχω παρατήσει; Με βλέπετε να παλεύω; Θα παλέψω τους πάντες και τα πάντα, ακόμη κι αν είμαι γεμάτος από επιτυχίες. Είμαι γεμάτος, αλλά έχω περισσότερη ενέργεια απ' όλους. Έχω μια θέση. Και μια δουλειά να κάνω. Δεν κάνω βλακείες. Είμαι εδώ, είμαι ο ίδιος που έφερε επιτυχίες, έστω και με αρκετά διαφορετικά πρόσωπα». Ξέσπασε περισσότερο από άλλες φορές, επειδή επικρίθηκε περισσότερο από άλλες φορές. Έπρεπε να διαλέξει έναν δρόμο. Δεν ήταν ο λιγότερο ταξιδεμένος, όμως στη δεδομένο χρονική στιγμή ήταν εκείνος που είχε τη μεγαλύτερη δυσκολία. Διάλεξε – και άργησε είναι η αλήθεια – να απομακρύνει τον Μάικ Τζέιμς. Και ήταν εκείνο το χρονικό σημείο που νίκησε.
«Αποφάσισα να πάω στον πόλεμο με τους παίκτες και το staff που είναι έτοιμοι να πάνε στον πόλεμο με αυτή την ομάδα, που είναι έτοιμοι να σεβαστούν τους συμπαίκτες τους. Τους παίκτες που βάζουν την ομάδα πάνω από το «εγώ» τους και εκπροσωπούν τις αξίες του κλαμπ, που προπονώ. Αν θέλουμε να γίνουμε πρωταθλητές, πρέπει να γίνουμε πρωταθλητές παντού. Αν θέλουμε να πάρουμε κούπες, την Euroleague και να γίνουμε ένα σπουδαίο παράδειγμα για τα παιδιά, πρέπει να έχουμε ένα γκρουπ παικτών έτοιμο να σεβαστεί, να ενδιαφερθεί για όλους. Έτσι κερδίζεις τρόπαια και πρωταθλήματα».
Κι έτσι είχε μάθει από πάντα να κερδίζει…
Η δικαίωση του 2019!
Ήταν ένα σχεδόν αγοραίο ενσταντανέ. Μετά από την αποτυχία του 2018, μετά από την κόντρα στο ρεύμα απόφαση του ιδιοκτήτη να μην αλλάξει προπονητή, μετά από την κόντρα στο ρεύμα απόφαση του προπονητή να μην αλλάξει παίκτες, ήρθε η δικαίωση. Ο Δημήτρης Ιτούδης έτρεξε στον Αντρέα Βατούνιν και άρχισαν τα αγγλικά της… πρώτης προκαταρκτικής. Οι άναρθρες κραυγές, η ένταση στο πρόσωπο, τα δάκρυα, τα «I told you», «you told me», «you made me proud, as you promised» και όσα λένε οι άντρες μεταξύ τους, αναδείκνυαν το μέγεθος της ανακούφισης. Νωρίτερα, ο Δημήτρης Ιτούδης φώναζε έναν-έναν τους παίκτες του για να τους αγκαλιάσει.
«Chacho, chacho», περνούσε μέσα από τα μικρόφωνα με τον τεχνικό της ΤΣΣΚΑ να ψάχνει τον… αδικημένο του μεγάλου τελικού. Μπορεί λίγο να τον ξέχασε, μπορεί λίγο να τον θυσίασε για την αμυντική τακτική, αλλά ήταν ο πρώτος που έψαχνε. Μετά τον Νάντο Ντε Κολό. Μετά τον Οθέλο Χάντερ. Τον Κόρεϊ Χίγκινς, τον Γουίλ Κλάιμπερν. Τον Νικίτα Κουρμπάνοφ και φυσικά τον Κάιλ Χάινς. Τον αρχηγό του. Πρωτοφανές να βλέπεις τον προπονητή να κυνηγάει τους παίκτες, τον προπονητή να ακουμπάει το κεφάλι του στο δικό τους και με τον τρόπο του να τους ευχαριστεί. Τον τρόπο του. Ναι, δεν είναι κακό να το αποδεχτούμε επιτέλους! Εφτά χρόνια μετά το… σχίσμα, ο Δημήτρης Ιτούδης έχει τον δικό του τρόπο! Και ο δικός του τρόπος περισσότερο από ποτέ, τον έστειλε φέτος στο φάιναλ φορ. Κι αν η ΤΣΣΚΑ πάρει το τρόπαιο θα είναι περισσότερο από ποτέ το τρόπαιο του προπονητή. Θα είναι δικό του.
Η φυλακή της Ρωσίας!
Μέχρι πριν μερικά χρόνια ήταν ντοκιμαντέρ στο National Geographic. Εσχάτως, σε μια πιο trendy και εμπορική μορφή απαντάται και στο Netfix. Η Ρωσία έχει μερικές από τις πιο σκληρές φυλακές του κόσμου. Η σκληρότερη, γνωστή ως «Μαύρο Δελφίνι», βρίσκεται στα σύνορα με το Καζακστάν, 1640 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Είναι γνωστή για τη «φιλοξενία» μόνο όσων έχουν καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη για τα πιο απεχθή εγκλήματα. Δολοφονίες, τρομοκρατία, κακοποίηση ανηλίκων, ακόμα και κανιβαλισμό.
Η ΤΣΣΚΑ δεν έχει σχέση με όλα αυτά. Η Μόσχα ή συνολικά η Ρωσία δεν αντιπροσωπεύεται από τη φυλακή της. Για όσους γνωρίζουμε, όμως, είναι ένα είδος εγκλεισμού. Ο καιρός, η κίνηση, οι ιδιαιτερότητες της πόλης και της χώρας είναι σκληρές. Τεράστιες πολυεθνικές εταιρίες καλύπτουν τα έξοδα στελεχών τους για τουλάχιστον δύο ταξίδια το χρόνο, ώστε να αντέχουν τις συνθήκες τις υπόλοιπες μέρες του έτους. Εκεί, ο Δημήτρης Ιτούδης έγινε κυρίαρχος του εαυτού του. Εκεί δημιούργησε μια ομάδα ακριβώς όπως την ήθελε, εκεί μπορεί να παίζει το μπάσκετ που θέλει, εκεί μπορεί να κάνει προσθαφαιρέσεις στο ρόστερ, να «χτυπάει» τους καλύτερους παίκτες στην Ευρώπη (σ.σ. όπως το καλοκαίρι με τις προσθήκες Μιλουτίνοφ και Σενγκέλια), εκεί να μοιάζει όταν πρέπει προπονητής των παικτών, αλλά και όταν πρέπει να γίνονται παίκτες του προπονητή. Κι όπως δεν μπορεί – έστω και με τα πολλά – τη… βόλτα του.
«Είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρίζουν ότι είμαι ειλικρινής, είναι ανοικτός και ναι, φωνάζω. Αλλά θα χρησιμοποιήσω την ίδια γλώσσα όποιον παίκτη κι αν έχω απέναντί μου. Έτσι διδάχτηκα, έτσι θέλω να μου φέρονται και έτσι θα φέρομαι και εγώ», θα πει στο ντοκιμαντέρ της Ευρωλίγκα για τη ζωή των προπονητών. Σε εκείνο που θα αναφερθεί στις οικογενειακές δυσκολίες, όταν η κόρη του τού μιλάει κι εκείνος σκέφτεται στην άμυνα στο pick&roll. Ο Δημήτρης Ιτούδης ζει για το μπάσκετ. Και ζούσε από τότε που δεν ήθελε να κουρευτεί, στη διάρκεια της εφηβικής του επανάστασης.
«Στα 14, 15 μου χρόνια είχα θέμα με έναν προπονητή ποδοσφαίρου. Είχε πρόβλημα με τα μαλλιά μου, τα είχα μακριά τότε. Μιλάμε για χρονιά ‘84 ή ‘85. Ουσιαστικά ήταν αυτός που με ώθησε να βρω άλλες λύσεις. Η λύση ήταν το μπάσκετ. Εξάλλου, όλοι παίζαμε και μπάσκετ τότε». Κάπως έτσι προχώρησε η ιστορία, την οποία λίγο πολύ γνωρίζουν όλοι. Οι σπουδές στο Ζάγκρεμπ, η εκμάθηση της γλώσσας, η γνωριμία με την σπουδαία γιουγκοσλάβικη σχολή, η σχέση με τον Ζέλικο Ομπράντοβιτς, η επιστροφή στην Ελλάδα, ο ΠΑΟΚ, ο Φίλιππος, ο Πανιώνιος, η ΜΕΝΤ, ο Παναθηναϊκός, η καταξίωση!
13 χρόνια έμεινε δίπλα στον μέντορά του. 13 χρόνια βοηθός, assistant, συνεργάτης ή απλώς προπονητής. Ο Δημήτρης Ιτούδης ταυτίστηκε με τον Ζοτς και παρότι είχε τις ευκαιρίες του για… σόλο καριέρα, τις απέρριψε όλες. Θα έφευγε στο δικό του χρόνο και ο δικός του χρόνος ήταν παράλληλος με του Ομπράντοβιτς. Το 2012, μετά από έντεκα πρωταθλήματα, εφτά κύπελλα, πέντε ευρωλίγκες και αμέτρητους συναδερφικούς καυγάδες με τον «Γκαστόνε», ο Ιτούδης ανέλαβε την Μπάνβιτ. Ήταν το αγροτικό του στον κάποτε ελληνικό Πάνορμο, στη θάλασσα του Μαρμαρά. Η πρώτη θέση στο τουρκικό πρωτάθλημα τού έδωσε το διαβατήριο για την ΤΣΣΚΑ. 2014 και ο Αντρέι Βατούνιν, πληγωμένος από το φάιναλ φορ του Μιλάνου, έψαχνε για φρέσκες ιδέες.
Ο Δημήτρης Ιτούδης υπέγραφε στη ρωσική αρκούδα, όπως συνηθίζουν να την αποκαλούν. Μια αρκούδα που δύσκολα χορεύει… Μια αρκούδα τρομακτική, αλλά άκακη όποτε η μπάλα καίει. Ένας σπουδαίος σύλλογος που είχε κατακτήσει τον τίτλο το 2006 και το 2008, αλλά πάντα σε εξέπληττε με τους τρόπους που έβρισκε για να χάνει. 2009, 2010, 2012, 2013, 2014 με ορισμένους από τους καλύτερους προπονητές να σηκώνουν τα χέρια ψηλά μπροστά στο φαινόμενο! Ο Έλληνας θα σήκωνε τα μανίκια…
Το πρώτο που θέλησε να περάσει στους παίκτες του είναι η χαρά της επιτυχίας. Γιατί όποιος δεν μάθει να χαίρεται τις νίκες του, είναι δεδομένο ότι αργά ή γρήγορα θα χάσει. Κατόπιν προσπάθησε να εντρυφήσει τη νοοτροπία να διδάσκονται από τις ήττες. Να μην θεωρείται αυτονόητη η επιτυχία. Ο Έλληνας προπονητής δεν το πετύχαινε πάντα. Ποιος πετυχαίνει πάντα; Ίσως να κατάλαβε τον Μεσίνα στο φάιναλ φορ του 2015, ίσως να κατάλαβε τον Καζλάουσκας στο φάιναλ φορ του 2017. Μπορεί και να αισθάνθηκε Ντούσαν Ίβκοβιτς στην τοποθεσία Βελιγράδι, όταν το 2018 ως αδιαφιλονίκητο φαβορί ταπεινώθηκε από τη Ρεάλ. Επέμεινε, όμως. Μαζί του επέμεινε και ο Αντρέι Βατούτιν, τον οποίο συχνά γελοιοποιούμε στην Ελλάδα, όμως πόσοι θα είχαν την υπομονή του Ρώσου προέδρου;
«Προσωπικά, ήταν δύσκολη περίοδος για μένα. Όλοι περίμεναν έναν καινούριο προπονητή. Ήταν εύκολο να τον απολύσω μετά το τελευταίο Final Four για τα μέσα ενημέρωσης και τον κόσμο. Αλλά μετά από μακρά ανάλυση για όλα τα θέματα, σκέφτηκα ότι αξίζει έναν χρόνο ακόμη. Δουλεύουμε μαζί κάθε μέρα. Τον υποστηρίζω. Είναι ζήτημα σεβασμού. Είναι επαγγελματίας που δουλεύει σκληρά, γνωρίζει μπάσκετ και δικαιούνταν αυτή την σεζόν».
Σεβασμός. Επαγγελματισμός. Όραμα. Δικαιοσύνη. Αγάπη. Προσωπική επαφή. Και δάκρυα. Πολλά δάκρυα.
«Μπορώ να πω πολλά γι αυτή τη δουλειά, αλλά στο τέλος αυτό που χρειάζεται είναι να έχεις πάθος. Πρέπει να έχεις αυτή τη φλόγα. Πρέπει να είσαι έτοιμος να έχεις απαντήσεις».
Περισσότερο από ποτέ, η φετινή σεζόν έκανε ερωτήσεις στον Δημήτρη Ιτούδη. Τι θα κάνεις χωρίς τον Μιλουτίνοφ; Τι θα γίνει με τον Τζέιμς; Τι έγινε πάλι με τον Τζέιμς; Πώς θα βγει η χρονιά χωρίς τον Μπολμπόι; Πώς θα καλύψεις το κενό του Τζέιμς; Πώς θα ενσωματωθούν οι νέοι παίκτες; Υπομονή…
Ο Δημήτρης Ιτούδης έχει ακόμα μερικές απαντήσεις να δώσει!
