Ήταν ένα απλό μονόστηλο, στην τοπική εφημερίδα του Μπέργκεν εκεί στις αρχές Οκτωβρίου του 1977. Ένας 64χρονος άνδρας με προσθετικό πόδι, ο οποίος βρισκόταν σε αναπηρικό καροτσάκι, είχε δολοφονηθεί έξω από ένα δημοτικό κτίριο της πόλης.
Ο δράστης ήταν ένας 25χρονος αλκοολικός, ο οποίος τον χτύπησε μέχρι θανάτου για… δύο μπουκάλια μπίρας!
Το θύμα λεγόταν Οντ Φράντσεν. Πιθανώς, ο κορυφαίος ποδοσφαιριστής που είχε βγάλει ποτέ το μεγαλύτερο λιμάνι της Νορβηγίας, ο οποίος έφυγε μόνος και ξεχασμένος από όλους.
Περίπου τέσσερις δεκαετίες πιο πίσω, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936 που φιλοξενούνται στο Βερολίνο, το ποδόσφαιρο επιστρέφει στο πρόγραμμα, οι Γερμανοί διοργανωτές εκτιμούν ότι η δημοφιλία του, τα γεμάτα γήπεδα, θα βοηθήσουν στην εισπρακτική επιτυχία.
Ο Φράντσεν είναι ένας 23χρονος λιμενεργάτης, ο οποίος αγωνίζεται στην ταπεινή Χάρντι, μία ομάδα που ιδρύεται στο Μπέργκεν από την εργατική τάξη ως διέξοδο στην φτώχεια και την ανέχεια. Η μεγάλη ομάδα της πόλης, η Μπραν, θεωρείται το αθλητικό κλαμπ για την αριστοκρατία, το ταξικό χάσμα ανάμεσα στις δύο ομάδες είναι τεράστιο.
Είναι μόλις ένας από τους δύο παίκτες από την Δυτική Νορβηγία που καλούνται στην αποστολή, σχεδόν όλοι οι υπόλοιποι προέρχονται από το Όσλο και τις γύρω περιοχές του.
Ελάχιστον τον ξέρουν, δεν έχει αγωνιστεί ποτέ με την Εθνική ομάδα, μα είναι ένας θρασύτατος, γρήγορος εξτρέμ, με γλώσσα ροδάνι, που τρέχει πιο γρήγορα από τα πόδια.
Ένας θρασύτατος νέος εντός κι εκτός γηπέδου, που δεν φοβάται κανέναν, ούτε καν την ναζιστική Γερμανία.
Ο αρχηγός της Εθνικής Νορβηγίας Γιόργκεν Γιούβε είναι συνάμα και ανταποκριτής της εφημερίδας Tidens Tegn και καταγράφει ως χρονογράφημα τις καθημερινής εντυπώσεις του από τους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Εστιάζει στον έντονο μιλιταρισμό των αγώνων, τις στολές που βλέπει παντού γύρω του.
Οι αγώνες αποτελούν έναν προπαγανδιστικό μηχανισμό της ναζιστικής Γερμανίας που θέλει να επιβάλλει, να παγιώσει την θέση της ως Άρια φυλή, με φανερά ή κωδικοποιημένα μηνύματα.
Η Γερμανία διασύρει στην πρεμιέρα της το Λουξεμβούργο με 9-0 και τα υψηλά ιστάμενα πρόσωπα στον ναζιστικό μηχανισμό εκτιμούν ότι η παρουσία του Αδόλφου Χίτλερ στην επόμενη αναμέτρηση με την Νορβηγία μπορεί να προσδώσει κύρος στην αναμέτρηση.
Ένας νέος θρίαμβος μπορεί να τονώσει το ηθικό του Φύρερ, ο οποίος μέχρι εκείνη την ημέρα δεν είχε βρεθεί ποτέ σε ποδοσφαιρικό γήπεδο, δεν ήταν καν θεατής ή γνώστης του αθλήματος.
Η προπονητής της Ολυμπιακής ομάδας Ότο Νερτς είναι ένας από τους πρώτους που εγγράφονται στο ναζιστικό κόμμα του Χίτλερ, μετά την άνοδο του στην εξουσία το 1933, αίφνης το ποδοσφαιρικό τουρνουά αποκτά μία άλλη χροιά.
Το γήπεδο ασφυκτιά από 55.000 θεατές, όταν στην κεντρική εξέδρα καταφθάνει ο Αδόλφος Χίτλερ, μαζί με ολόκληρη την κουστωδία του: τον Τζόζεφ Γκέμπελς, τον Χέρμαν Γκέρινγκ και τον Ρούντολφ Χες.
Περιμένουν να δουν μία σαρωτική επικράτηση, που μπορεί να δώσει ένα νέο αφήγημα περί αθλητικής υπεροχής, κανείς δεν υπολογίζει την ομάδα της Νορβηγίας.
Στον πάγκο των Σκανδιναβών βρίσκεται ο Άσμπιορν Χάλβορσεν, ο οποίος ως παίκτης έκανε σπουδαία καριέρα για 12 χρόνια παίζοντας στο Αμβούργο, με το οποίο κατέκτησε δύο πρωταθλήματα.
Φεύγει, από την Γερμανία το 1933, αρνούμενος να αλλάξει υπηκοότητα για να αγωνιστεί με την Εθνική της ομάδα, αφού οσμίζεται τις κοσμογονικές αλλαγές που έρχονται. Στο αποχαιρετιστήριο φιλικό προς τιμήν του είναι ο μόνος που δεν χαιρετά ναζιστικά.
Ο Χάλβορσεν είναι χρόνια μπροστά από την εποχή του. Έχει κατανοήσει πλήρως τον νέο κανονισμό του οφσάιντ και την επανάσταση που φέρνει σε τακτικό επίπεδο. Είναι από τους πρώτους που εκτός από την εκγύμναση, εστιάζει στην σωστή διατροφή και ψυχολογική προετοιμασία των παικτών του, πράγματα πρωτόγνωρα για την εποχή.
Ο Οντ Φράντσεν αποτελεί την μεγάλη έκπληξη στην αποστολή, αλλά και στην αρχική ενδεκάδα.
Παρότι είχε κληθεί στην αποστολή για να έχει ρόλο αναπληρωματικού, η απόδοση, η ενέργεια του στις προπονήσεις υποχρεώνει τον προπονητή του να του προσφέρει το ντεμπούτο του με την Ολυμπιακή ομάδα στο πιο ιδιαίτερο παιχνίδι όλων των εποχών.
Ο 23χρονος λιμενεργάτης από το Μπέργκεν διαλύει κάθε αμυντικό πλάνο των Γερμανών, αυτός φτιάχνει και τα δύο γκολ, τα οποία σκοράρει ο Ίσακσεν στο 6ο και το 85ο λεπτό.
Το γήπεδο βουβαίνεται. Λίγο μετά το δεύτερο γκολ, ο Αδόλφος Χίτλερ σηκώνεται και αποχωρεί εκνευρισμένος από το γήπεδο, μαζί όλο τον προπαγανδιστικό μηχανισμό του.
Δεν περιμένει να δει το τελευταίο σφύριγμα, δεν θέλει κανείς να τον δει να αποχωρεί ηττημένος από ένα αθλητικό γεγονός.
Η Νορβηγία πετυχαίνει το ακατόρθωτο. Διασύρει την ναζιστική Γερμανία μέσα στο ίδιο της το σπίτι!
Η πρώτη ταπεινωτική ήττα του Χίτλερ ήρθε πολύ πριν την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, ενώπιον 55.000 μαρτύρων σε ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο στο Βερολίνο.
Ο ναζιστικός μηχανισμός βρίσκει τρόπο να πάρει την εκδίκηση του. Στον τελικό φτάνει η Αυστρία, παρότι στον προημιτελικό χάνει με 4-2 από το Περού στην παράταση.
Στο 119ο λεπτό, ο διαιτητής διακόπτει το παιχνίδι επειδή ανακαλύπτει ότι οι διαστάσεις του αγωνιστικού είναι μικρότερες από το κανονικό, κάτι που προκαλεί εισβολή οργισμένων οπαδών του Περού, που φέρονται να τραυματίζουν παίκτες της Αυστρίας.
Το παιχνίδι διακόπτεται οριστικά, η οργανωτική επιτροπή διατάζει επανάληψη της αναμέτρησης, με τους Λατινοαμερικανούς να μην εμφανίζονται ποτέ ως ένδειξη διαμαρτυρίας και να αποκλείονται!
Η Νορβηγία πολεμάει σκληρά στον ημιτελικό με την Ιταλία που μόλις έχει κατακτήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1934. Ωστόσο, λίγο πριν το φινάλε ο διαιτητής της ακυρώνει ένα γκολ που θα μπορούσε να την στείλει στον τελικό. Το παιχνίδι πάει στην παράταση, όπου οι Νορβηγοί υποκύπτουν στην αγαπημένη ομάδα του Μπενίτο Μουσολίνι με 2-1.
Ωστόσο, μαζεύουν τα κομμάτια τους και κατακτούν το χάλκινο μετάλλιο, επικρατώντας με 3-2 της Πολωνίας στον μικρό τελικό. Μέχρι σήμερα, αυτή είναι η σημαντικότερη στιγμή, η μεγαλύτερη επιτυχία του νορβηγικού ποδοσφαίρου σε εθνικό επίπεδο. Ακριβώς 90 χρόνια μετά, η πρόκληση είναι ακόμα μεγαλύτερη.
Οι δύο ήρωες εκείνης της ιστορικής βραδιάς στο Βερολίνο έχουν τραγικό φινάλε. Ο πόλεμος σταμάτησε την ποδοσφαιρική καριέρα του Φράντσεν, ο οποίος μετά το τέλος της, επέστρεψε στην παλιά του δουλειά ως λιμενεργάτης - φορτωτής.
Το 1961 ως οδηγός ενός περονοφόρου ανυψωτικού μηχανήματος πέφτει από ύψος 4,5 μέτρων στο κενό, στην προσπάθεια του να φορτώσει μερικά σακιά ζάχαρης. Σώζεται από θαύμα, αλλά το δεξί του πόδι ακρωτηριάζεται.
Βρίσκει διέξοδο στο ποτό και σταδιακά χάνει τα πάντα. Η σύζυγος του τον εγκαταλείπει, βυθίζεται σε βαθιά κατάθλιψη και το 1977 δολοφονείται για δυο μπουκάλια μπίρας σε ένα σοκάκι του Μπέργκεν.
Ο τότε προπονητής του, Άσμπιορν Χάλβορσεν βιώνει ακόμα μεγαλύτερα βασανιστήρια. Το 1942 συλλαμβάνεται ως κατάσκοπος από τα ναζιστικά στρατεύματα στο Όσλο, έχοντας στο σπίτι του απαγορευμένες κρυμμένες αγγλικές εφημερίδες.
Μεταφέρεται σε διάφορα στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία, όπου οι συνθήκες είναι φρικτές. Στο χειρότερο όλων, αυτό του Neuengamme, εντελώς ειρωνικά, έχει διοικητή τον Ότο Φριτς Χάρντερ, έναν παλιό σέντερ-φορ του Αμβούργου τον οποίο κάποτε τάιζε με πάσες! Ωστόσο, ως διοικητής των Ες-Ες, ο παλιός του συμπαίκτης έχει φορέσει το απάνθρωπο προσωπείο του.
Ο Χάλβορσεν αλλάζει πέντε στρατόπεδα συγκέντρωσης, ζει από θαύμα σε απόκοσμα μέρη όπου σχεδόν κανείς δεν επιβίωσε, 42,900 άτομα άφησαν εκεί την τελευταία τους πνοή.
Τον Απρίλιο του 1945 οι δυνάμεις του Ερυθρού Σταυρού τον απελευθερώνουν, μα είναι εντελώς αποστεωμένος και πάσχει από τυφοειδή πυρετό. Χρειάστηκαν σχεδόν τρεις μήνες για να μπορέσει να επιστρέψει στο Όσλο, όπου αργότερα έγινε πρόεδρος της ομοσπονδίας ποδοσφαίρου, στήνοντας από την αρχή όλο το οικοδόμημα.
Έφυγε 10 χρόνια αργότερα, το 1955, με την υγεία του εξαιρετικά επιβαρυμένη από τις κακουχίες και τις μολυσματικές ασθένειες στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Το νορβηγικό ποδόσφαιρο οικοδομήθηκε πάνω σε λάσπες, ιδρώτα και αίμα.
Πολλές δεκαετίες μετά, οι απόγονοι του Χάλβορσεν και του Φράντσεν, ο Χάαλαντ και η παρέα του βρίσκονται μπροστά στην μεγαλύτερη πρόκληση του ποδοσφαίρου της χώρας από εκείνο το καλοκαίρι του 1936.
Κι αν δεν λύγισαν παίζοντας στο ναζιστικό Βερολίνο μπροστά στο αδηφάγο βλέμμα του Αδόλφου Χίτλερ, τότε είναι λίγο δύσκολο να κιοτέψουν απέναντι στην Αγγλία στο κοσμοπολίτικο Μαϊάμι…
ΠΗΓΕΣ: NRK.NO, BBC, GUARDIAN
