*Ο Σέρβος δημοσιογράφος είναι συντάκτης εδώ και 13 χρόνια της Mozzart Sport του Βελιγραδίου, ενώ τους τελευταίους μήνες αρθρογραφεί και στο skweek.com. Θα είναι σταθερός αναλυτής στη Magic Euroleague σε θέματα που άπτονται του σερβικού μπάσκετ και θα δίνει στο ελληνικό κοινό τη δική του ματιά και τις πληροφορίες για το πώς βλέπουν οι ξένοι δημοσιογράφοι τον Παναθηναϊκό, τον Ολυμπιακό και τα όσα συμβαίνουν στον Ερυθρό Αστέρα, την Παρτιζάν και όχι μόνο…
Η Παρτίζαν μπαίνει στην τελική ευθεία του καλοκαιριού με σχεδόν ολοκληρωμένο ρόστερ, με τις πωλήσεις των εισιτηρίων διαρκείας να έχουν ξεκινήσει και με την προετοιμασία να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη για την πρώτη (ολόκληρη) σεζόν χωρίς τον Ζέλικο Ομπράντοβιτς στον σύλλογο. Έχει περάσει αρκετός χρόνος από τον ταραχώδη χωρισμό- και τη μετέπειτα συμφωνία του με τον Παναθηναϊκό- ώστε να καταλαγιάσει το αρχικό σοκ, αλλά όχι τόσος ώστε να εξαφανιστούν οι συνέπειες της απώλειας του ανθρώπου γύρω από τον οποίο είχε χτιστεί σχεδόν ολόκληρο το μπασκετικό πρότζεκτ των τελευταίων ετών.
Στο μεταξύ, ο Ομπράντοβιτς ακολούθησε διαφορετικό δρόμο. Επέστρεψε στον Παναθηναϊκό και του δόθηκε η οικονομική δύναμη να χτίσει ξανά μια ομάδα στην Αθήνα σύμφωνα με τις δικές του απαιτήσεις. Η Παρτίζαν έμεινε με ένα πολύ πιο σύνθετο πρόβλημα: να προχωρήσει χωρίς έναν άνθρωπο που προσέφερε πολύ περισσότερα από τις προπονητικές του γνώσεις. Έφερνε κύρος, επιρροή στην αγορά, προσοχή από ολόκληρη την Ευρώπη και εκείνο το επίπεδο εμπιστοσύνης στους φιλάθλους που έκανε κάθε επόμενο βήμα να μοιάζει ως πιθανό προοίμιο για κάτι μεγαλύτερο.
Το πρώτο καλοκαίρι μετά από έναν τέτοιο χωρισμό προσφέρει πολύ πιο καθαρή εικόνα απ’ ό,τι οι μήνες που ακολούθησαν αμέσως μετά την παραίτηση του Ομπράντοβιτς. Η Παρτίζαν λειτουργεί, υπογράφει παίκτες και προσπαθεί να δημιουργήσει μια ανταγωνιστική ομάδα, όμως δεν διαθέτει πλέον τη προνόμιο που για χρόνια της προσέφερε ένα και μόνο όνομα.
Οι πωλήσεις των διαρκείας ξεκίνησαν στις 25 Αυγούστου, αργότερα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, με μείωση στις τιμές. Επιφανειακά, πρόκειται για μια φυσιολογική επιχειρηματική απόφαση. Παράλληλα, όμως, λέει πολλά για το πόσο έχουν αλλάξει οι συνθήκες. Τα προηγούμενα χρόνια η Παρτίζαν χρειαζόταν απλώς να διαθέσει τα διαρκείας στην αγορά και τα ρεκόρ έμοιαζαν να καταρρίπτονται σχεδόν από μόνα τους. Οι προσδοκίες ήταν στα ύψη, ο Ζοτς βρισκόταν στον πάγκο, η ομάδα αγωνιζόταν στη EuroLeague και τα μεγάλα ονόματα κατέφθαναν το ένα μετά το άλλο.
Αυτή τη φορά, ο σύλλογος πρέπει να πουλήσει διαφορετικά την ιστορία του. Ο Ομπράντοβιτς δεν ήταν ποτέ απλά ένας προπονητής της Παρτίζαν. Το όνομά του αποτελούσε σημαντικό κομμάτι του επιχειρηματικού μοντέλου του συλλόγου και της αξίας του στην αγορά. Ο Κέβιν Πάντερ και ο Ζακ ΛεΝτέι ήρθαν από την Αρμάνι Μιλάνο λίγο μετά τη συμμετοχή τους σε Final Four. Ακολούθησαν οι Ντάντε Έξουμ, Τζέιμς Νάναλι και Ιωάννης Παπαπέτρου, ενώ στις επόμενες ανανεώσεις του ρόστερ προστέθηκαν οι Τζαμπάρι Πάρκερ, Στέρλινγκ Μπράουν, Κάρλικ Τζόουνς και Άιζακ Μπόνγκα. Κάποια στιγμή, ακόμη και ο Νίκολα Μίροτιτς αποτέλεσε μεταγραφικό στόχο.
Οι ίδιοι οι παίκτες μιλούσαν ανοιχτά για το πόσο καθοριστικός ήταν ο Ομπράντοβιτς στις αποφάσεις τους. Η Παρτίζαν μπορούσε να μπει σε διαπραγματεύσεις για μεταγραφές που πριν από λίγα χρόνια θα φάνταζαν αδιανόητες, χωρίς το χρήμα να αποτελεί το βασικό της επιχείρημα.
Αυτό ήταν το περίφημο «Žoc effect» και ίσως η πραγματική του αξία γίνεται πιο εύκολα αντιληπτή τώρα που δεν υπάρχει πλέον.
Ο Ομπράντοβιτς κάνει, πια, το ίδιο στον Παναθηναϊκό. Ο σύλλογος της Αθήνας διαθέτει προϋπολογισμό υπερπολλαπλάσιο της Παρτίζαν και χτίζει μία από τις ισχυρότερες ομάδες της Ευρώπης γύρω από τον Σέρβο προπονητή. Τα χρήματα παίζουν φυσικά καθοριστικό ρόλο, όμως η ελληνική ομάδα διαθέτει και έναν άνθρωπο του οποίου το τηλεφώνημα εξακολουθεί να έχει ξεχωριστό βάρος στην αγορά.
Την ίδια στιγμή, στο Βελιγράδι χτίζεται ένα εντελώς διαφορετικό πρότζεκτ. Ο Ζοάν Πενιαρόγια ανέλαβε πέρυσι σε συνθήκες όπου η πρώτη προτεραιότητα ήταν να σβήσει τις φωτιές, να σταθεροποιήσει τα αποδυτήρια και να επαναφέρει μια βασική λειτουργικότητα στην ομάδα. Αν αναλογιστεί κανείς τι κληρονόμησε μετά την αποχώρηση του Ομπράντοβιτς, έκανε κάτι παραπάνω από αξιοπρεπή δουλειά. Τώρα, για πρώτη φορά, έχει στη διάθεσή του ένα ρόστερ που θεωρητικά ταιριάζει πολύ περισσότερο στις δικές του μπασκετικές ιδέες.
Ο Κεβάριους Χέιζ ήταν η πρώτη μεταγραφή και ανακοινώθηκε επίσημα μόλις στα μέσα Ιουλίου. Ακολούθησαν οι Λαμάρ Στίβενς, Αλεσάντρο Παγιόλα, Ντέρεκ Γουίλις, Κάιλ Όλμαν, Νίκολα Τανάσκοβιτς, Λούκα Βιλντόζα και, τέλος, ο Ίθαν Τόμπσον.
Δεν πρόκειται για αμελητέες προσθήκες. Υπάρχουν παίκτες με σημαντική εμπειρία και ξεκάθαρα πλεονεκτήματα, αλλά και κάποιοι που έχουν ακόμη πράγματα να αποδείξουν στο υψηλότερο ευρωπαϊκό επίπεδο. Παρ’ όλα αυτά, είναι δύσκολο να αγνοήσει κανείς τη διαφορά ανάμεσα στο φετινό καλοκαίρι και στις προηγούμενες μεταγραφικές περιόδους της Παρτίζαν.
Υπήρξε μια εποχή που η Παρτίζαν στόχευε παίκτες κατευθείαν από το Final Four, υπέγραφε μερικούς από τους κορυφαίους αθλητές άλλων ομάδων της EuroLeague και έφερνε ονόματα από το NBA με τέτοιο κύρος ώστε να αλλάζουν αμέσως την εικόνα του ρόστερ. Αυτό το καλοκαίρι οι κινήσεις προχώρησαν πιο αργά και αρκετές σοβαρές διαπραγματεύσεις δεν κατέληξαν σε συμφωνία.
Ο Αρμόνι Μπρουκς βρέθηκε πολύ κοντά στην Παρτίζαν πριν αλλάξει πορεία και υπογράψει διετές συμβόλαιο με τη Βιλερμπάν. Οι συζητήσεις με τον Πάτι Μιλς δεν οδήγησαν σε συμφωνία. Το ίδιο συνέβη και με τις προσπάθειες για τους Γιουτζίν Ομορούγι, Οσέι Μπρισέτ και Κόρι Τζόζεφ.
Ο Ζακ ΛεΝτέι ήταν κάποια στιγμή ανοιχτός στο ενδεχόμενο επιστροφής, όμως η Χάποελ Τελ Αβίβ του προσέφερε 5,8 εκατομμύρια δολάρια για δύο χρόνια. Η Παρτίζαν δεν μπορούσε να πλησιάσει αυτή την πρόταση και δεν υπήρχε ιδιαίτερος λόγος να προσπαθήσει.
Δεν πρέπει κάθε αποτυχημένη διαπραγμάτευση να αποδίδεται στην απουσία του Ομπράντοβιτς. Η αγορά της EuroLeague είναι πλέον πολύ πιο επιθετική. Η Ντουμπάι και η Χάποελ έχουν εκτοξεύσει τις τιμές, οι πλουσιότεροι σύλλογοι ξοδεύουν ποσά που δύσκολα μπορούν να ακολουθήσουν οι υπόλοιποι και οι παίκτες έχουν πλέον περισσότερους οικονομικά ισχυρούς προορισμούς να επιλέξουν. Η Παρτίζαν δεν έχει κανέναν λόγο να μπει σε παράλογους πλειστηριασμούς μόνο και μόνο για να αποδείξει ότι εξακολουθεί να μπορεί να αποκτήσει ένα μεγάλο όνομα.
Παρ’ όλα αυτά, όταν εξετάζει κανείς όλες αυτές τις περιπτώσεις συνολικά, γίνεται ξεκάθαρο ότι ο σύλλογος δεν διαθέτει πλέον το πλεονέκτημα που είχε φτάσει σχεδόν να θεωρεί δεδομένο.
Ο Πενιαρόγια μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικός προπονητής για την Παρτίζαν και να δημιουργήσει μια καλύτερη ομάδα από εκείνη της περασμένης σεζόν. Δεν θα ήταν, ωστόσο, ρεαλιστικό να περιμένει κανείς ότι διαθέτει την ίδια επιρροή στην αγορά με έναν άνθρωπο που έχει κατακτήσει εννέα ευρωπαϊκούς τίτλους.
Οι αλλαγές δεν περιορίζονται στο ρόστερ. Ο Λούκα Βούλικιτς, βοηθός γενικός διευθυντής και ένας από τους ανθρώπους που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στον καλοκαιρινό σχεδιασμό, αποχώρησε από τον σύλλογο και μετακόμισε στο Ντουμπάι. Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, υπήρξαν διαφωνίες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας της ομάδας. Στο μεταξύ, ο πρώην παίκτης Βλάντιμιρ Μίτσοβ εντάχθηκε στον οργανισμό ως διευθυντής μπασκετικών επιχειρήσεων, ενώ η Παρτίζαν επεκτείνει και τη συνεργασία της με τη Μέταλατς Βάλιεβο.
Έτσι, ενώ αναδομεί το ρόστερ της, η Παρτίζαν εξακολουθεί να αναζητά το σωστό μοντέλο λειτουργίας σε μια εποχή όπου ο Ομπράντοβιτς δεν αποτελεί πλέον το κεντρικό πρόσωπο γύρω από το οποίο περιστρέφονταν σχεδόν τα πάντα.
Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη διάσταση της ιστορίας. Η επιστροφή του Ομπράντοβιτς το 2021 δεν άλλαξε μόνο την Παρτίζαν. Άλλαξε συνολικά τις ισορροπίες στο σερβικό μπάσκετ. Οι προϋπολογισμοί αυξήθηκαν, ο Ερυθρός Αστέρας αναγκάστηκε να απαντήσει με ακόμη μεγαλύτερες επενδύσεις, το ντέρμπι του Βελιγραδίου απέκτησε επιπλέον ευρωπαϊκή διάσταση και οι αγώνες της Παρτίζαν μετατράπηκαν σε γεγονότα που τραβούσαν την προσοχή πολύ πέρα από τα σύνορα της Σερβίας.
Η Stark Arena γέμιζε σχεδόν από… συνήθεια. Η Παρτίζαν κατέρριπτε συνεχώς ρεκόρ στις πωλήσεις διαρκείας, τα οποία αποτελούσαν σημαντικό κομμάτι του ετήσιου προϋπολογισμού της. Ήταν εύκολο να εξηγηθεί στους χορηγούς γιατί έπρεπε να συμμετέχουν στο πρότζεκτ, ενώ οι φίλαθλοι ήθελαν να εξασφαλίσουν τη θέση τους σε αυτό που είχε εξελιχθεί σε ένα σχεδόν μοναδικό μπασκετικό θέαμα στο Βελιγράδι.
Τώρα, η Παρτίζαν καλείται να αποδείξει πόσα από όλα αυτά μπορεί να διατηρήσει χωρίς τον άνθρωπο που ήταν ταυτόχρονα προπονητής, κορυφαίος «στρατολόγος», σύμβολο του πρότζεκτ και ισχυρότερο εμπορικό της όπλο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η μετά-Ομπράντοβιτς εποχή είναι καταδικασμένη να αποτύχει. Είναι πιθανό μια ομάδα χωρίς τόσα ηχηρά ονόματα να είναι καλύτερα δομημένη, πιο λειτουργική και πιο κοντά στο μπάσκετ που θέλει να παίξει ο Πενιαρόγια. Οι Παγιόλα, Στίβενς, Χέιζ, Τόμπσον ή κάποιος από τους παίκτες που ίσως ακολουθήσουν μπορεί να αποδειχθούν εξαιρετικές κινήσεις. Η Παρτίζαν εξακολουθεί να διαθέτει τον Κάρλικ Τζόουνς, μια τεράστια βάση φιλάθλων, σοβαρό προϋπολογισμό και το κύρος ενός συλλόγου που κανείς στη EuroLeague δεν αντιμετωπίζει ως περαστικό επισκέπτη.
Για χρόνια, το όνομα του Ομπράντοβιτς επιτάχυνε διαδικασίες που άλλοι σύλλογοι έπρεπε να υποστηρίξουν με περισσότερα χρήματα, περισσότερο χρόνο και πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια για να πείσουν παίκτες. Η Παρτίζαν πρέπει πλέον να καλύψει αυτό το κενό με οργάνωση, πιο στοχευμένο σχεδιασμό ρόστερ, αποτελέσματα και ένα επίπεδο εμπιστοσύνης που δεν θα βασίζεται πια σε έναν μόνο άνθρωπο.
Γι’ αυτό και η ανάρρωση από τον περσινό χωρισμό χρειάζεται χρόνο, όπως ακριβώς ήταν αναμενόμενο. Η ζωή μετά τον Ζέλικο ξεκίνησε εδώ και καιρό. Τώρα η Παρτίζαν έχει μπροστά της την πρώτη πλήρη σεζόν για να δείξει τι σκοπεύει να κάνει με αυτή τη νέα πραγματικότητα.
