Εδώ και μήνες, το ευρωπαϊκό μπάσκετ βρίσκεται μπροστά σε εξελίξεις που ενδέχεται να καθορίσουν την πορεία του για την επόμενη δεκαετία. Το NBA προετοιμάζει εδώ και καιρό την είσοδό του στην ευρωπαϊκή αγορά, ενώ η EuroLeague επιταχύνει τον δικό της μετασχηματισμό μέσω της επέκτασης και της μετάβασης σε ένα μοντέλο μακροχρόνιων franchises.
Η προγραμματισμένη αύξηση του αριθμού των ομάδων και η προσθήκη νέων αγορών δημιουργούν αναπόφευκτα ερωτήματα σχετικά με τη μορφή της ίδιας της διοργάνωσης. Με 24 συλλόγους- και ακόμη περισσότερο με 30- το σημερινό σύστημα δεν θα μπορούσε να επιβιώσει στην ίδια μορφή. Καθώς η EuroLeague μεγαλώνει, η δομή της σεζόν θα πρέπει να προσαρμοστεί ανάλογα.
Ο προπονητής της Χάποελ Τελ Αβίβ, Δημήτρης Ιτούδης, αναφέρθηκε πρόσφατα σε αυτό το ενδεχόμενο σε συνέντευξή του στη “Mozzart Sport”. Το όραμά του ξεπερνά την ήδη ανακοινωμένη επέκταση στις 24 ομάδες. Πιστεύει ότι η EuroLeague θα πρέπει τελικά να φτάσει τους 30 συλλόγους, χωρισμένους σε περιφέρειες ή ομίλους, με ένα πολύ πιο εκτεταμένο postseason και με μορφή playoffs που κάποια μέρα ίσως αντικαταστήσει το Final Four.
«Πιστεύω ότι κινούμαστε προς μια κατεύθυνση όπου θα έχουμε 24 ομάδες, ίσως 26 και, μακάρι, κάποια στιγμή να φτάσουμε τις 30, όπως ονειρεύομαι. Θα μπορούσαμε να έχουμε περιφέρειες ή ομίλους και να καταλήξουμε στη μορφή playoffs που θέλουμε», δήλωσε ο Ιτούδης.
Η διοργάνωση αριθμεί σήμερα 20 συλλόγους, ενώ υπάρχει επίσημο σχέδιο επέκτασης στις 24 ομάδες από τη σεζόν 2027/28. Η “Mozzart Sport” είχε αποκαλύψει ήδη από τα μέσα Ιουνίου ότι το επόμενο στάδιο του πρότζεκτ προβλέπει αύξηση στις 30 ομάδες, κάτι που θα μπορούσε να συμβεί ακόμη και το 2028 ή το 2029.
Από τότε, έχει ξεκινήσει μια ακόμη διαδικασία που ίσως αποκαλύπτει πιο ξεκάθαρα από κάθε άλλη την κατεύθυνση της EuroLeague. Έντεκα σύλλογοι πέρασαν το πρώτο στάδιο της επιλογής για μακροχρόνια franchises, ανάμεσά τους οι Παρτίζαν, Ερυθρός Αστέρας, Ντουμπάι, Χάποελ Τελ Αβίβ, Βαλένθια, Βίρτους, Παρί, ΠΑΟΚ, Λονδίνο, Νάπολι και το πρότζεκτ Roma Maxima. Οι δεσμευτικές προσφορές τους άγγιξαν συνολικά τα 700 εκατομμύρια ευρώ, ενώ τα προγραμματισμένα επενδυτικά κεφάλαια για την επόμενη πενταετία ξεπερνούν τα 3,2 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η Χάποελ Ιερουσαλήμ ανακοίνωσε στη συνέχεια ότι πέρασε επίσης στην επόμενη φάση, ενώ ο CEO της EuroLeague, Τσους Μπουένο, αποκάλυψε στις αρχές Σεπτεμβρίου ότι υπάρχουν 12 δεσμευτικές προσφορές με συνολικό ύψος franchise fees άνω των 800 εκατομμυρίων ευρώ. Το πλάνο για τη σεζόν 2027/28 προβλέπει 24 ομάδες, εκ των οποίων έως και 21 θα διαθέτουν μακροχρόνιο franchise, ενώ δύο θέσεις θα εξακολουθήσουν να συνδέονται με τα αποτελέσματα του EuroCup και ενδέχεται να υπάρχει και μία wild card. Με άλλα λόγια, το σύστημα που δημιουργεί η EuroLeague δεν θα μετατρέψει απαραίτητα τη διοργάνωση σε μια εντελώς κλειστή λίγκα.
Ένα διπλό round-robin δεν είναι πλέον εφικτό με 30 ομάδες
Η EuroLeague διαθέτει σήμερα 20 ομάδες και regular season 38 αγώνων. Όλοι αντιμετωπίζουν τους πάντες εντός και εκτός έδρας. Με 24 συλλόγους, το ίδιο μοντέλο θα απαιτούσε 46 παιχνίδια. Με 30 ομάδες, ο αριθμός θα εκτοξευόταν στα 58.
Κάτι τέτοιο είναι πρακτικά αδύνατο μέσα στο ευρωπαϊκό καλεντάρι, όπου οι ίδιες ομάδες συμμετέχουν ταυτόχρονα σε εθνικά πρωταθλήματα, κύπελλα, Super Cup και, σε ορισμένες περιπτώσεις, περιφερειακές διοργανώσεις. Οι διπλές αγωνιστικές της EuroLeague αποτελούν ήδη τεράστια επιβάρυνση και οι σύλλογοι αναγκάζονται όλο και περισσότερο να χτίζουν ρόστερ 16, 17 ή και 18 παικτών για να ανταπεξέλθουν. Η ίδια η EuroLeague έχει ήδη παραδεχθεί ότι αναζητά νέα μορφή που θα διατηρεί την αρχή ότι κάθε ομάδα αντιμετωπίζει όλες τις υπόλοιπες, αλλά θα χωρά πιο αποτελεσματικά στο συνολικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα.
Ένα πιθανό μοντέλο για μια EuroLeague 30 ομάδων θα ήταν δύο περιφέρειες των 15 συλλόγων. Κάθε ομάδα θα έπαιζε δύο φορές με τους 14 αντιπάλους της περιφέρειάς της και μία φορά με τις 15 ομάδες της άλλης περιφέρειας. Το αποτέλεσμα θα ήταν 43 αγώνες- ακόμη βαρύ πρόγραμμα, αλλά 15 παιχνίδια λιγότερα από ένα παραδοσιακό διπλό round-robin.
Η EuroLeague συζητά ήδη το ενδεχόμενο των περιφερειών. Ο Μπουένο επιβεβαίωσε τον Μάρτιο ότι η λύση των δύο conferences εξετάζεται σοβαρά αν αυξηθεί περαιτέρω ο αριθμός των ομάδων. Παράλληλα, επεσήμανε ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο αγωνιστικό: λιγότερα εντός έδρας παιχνίδια σημαίνουν λιγότερα έσοδα από εισιτήρια, τηλεοπτικά δικαιώματα και χορηγίες. Συνεπώς, οποιαδήποτε αλλαγή πρέπει να βγάζει νόημα και οικονομικά.
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο μοντέλο, το οποίο ίσως ταιριάζει ακόμη περισσότερο στην αναφορά του Ιτούδη για «περιφέρειες ή ομίλους». Με τρεις ομίλους των 10 ομάδων, κάθε σύλλογος θα έπαιζε δύο φορές με τους εννέα αντιπάλους του ομίλου του και μία φορά με καθεμία από τις υπόλοιπες 20 ομάδες. Το αποτέλεσμα θα ήταν ακριβώς 38 αγώνες- όσοι και σήμερα.
Ένα τέτοιο σύστημα θα έλυνε το βασικό πρόβλημα του προγράμματος, ενώ παράλληλα θα εξασφάλιζε ότι κάθε ομάδα θα αντιμετωπίζει όλες τις υπόλοιπες τουλάχιστον μία φορά. Το βασικό μειονέκτημα θα ήταν η ανισορροπία στα εντός έδρας παιχνίδια απέναντι στις ομάδες άλλων ομίλων, καθώς και η ανάγκη οι όμιλοι να δημιουργηθούν με τέτοιο τρόπο ώστε να μην προκύψει κάποιος σαφώς ισχυρότερος από τους άλλους.
Η γεωγραφική κατανομή θα είχε λογική από άποψη ταξιδιών, όμως το ευρωπαϊκό μπάσκετ δεν λειτουργεί τόσο απλά όσο τα αμερικανικά επαγγελματικά αθλήματα. Αν οι όμιλοι σχηματίζονταν αποκλειστικά με γεωγραφικά κριτήρια, θα μπορούσαν εύκολα να βρεθούν μαζί όλες οι μεγάλες ελληνικές ή τουρκικές ομάδες, ενώ κάποιος άλλος όμιλος να έχει αισθητά χαμηλότερο επίπεδο. Από την άλλη, μια καθαρά αγωνιστική κατανομή ίσως στερούσε από τη EuroLeague ντέρμπι που θα ήθελε να βλέπει περισσότερες από μία φορές τον χρόνο, όπως Παρτίζαν – Ερυθρός Αστέρας, Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός, Ρεάλ – Μπαρτσελόνα ή Εφές – Φενέρμπαχτσε. Ένα ρεαλιστικό σύστημα θα έπρεπε να λαμβάνει υπόψη του την εμπορική αξία, τη γεωγραφία και την αγωνιστική ισορροπία ταυτόχρονα.
Με 30 ομάδες, οκτώ θέσεις στα playoffs δεν θα είναι πλέον αρκετές
Το δεύτερο σκέλος της ιδέας του Δημήτρη Ιτούδη ίσως είναι ακόμη πιο σημαντικό από τον ίδιο τον αριθμό των ομάδων.
«Αν επεκτείνουμε τη λίγκα και φτάσουμε στις 24, 26 ή 30 ομάδες, δεν μπορούμε να συνεχίσουμε με το ίδιο σύστημα όπου προκρίνονται μόνο οκτώ. Αυτό θα σήμαινε ότι οι υπόλοιπες 22 ομάδες έκαναν όλη αυτή την προσπάθεια για το τίποτα»,εξήγησε ο προπονητής της Χάποελ Τελ Αβίβ, δείχνοντας προς το αμερικανικό μοντέλο και την επίδραση που έχει ήδη το play-in στη EuroLeague.
Σήμερα, οι έξι πρώτες ομάδες προκρίνονται απευθείας στα playoffs, ενώ οι ομάδες από την 7η έως τη 10η θέση διεκδικούν τα δύο τελευταία εισιτήρια μέσω του play-in. Με 30 συλλόγους, θα ήταν δύσκολο να δικαιολογηθεί ένα σύστημα στο οποίο σχεδόν τα δύο τρίτα της λίγκας χάνουν κάθε ρεαλιστική ελπίδα συμμετοχής στην postseason πολύ πριν ολοκληρωθεί η regular season.
Το μοντέλο του NBA θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο αναφοράς χωρίς να αντιγραφεί αυτούσιο. Με 30 ομάδες, η EuroLeague θα μπορούσε να επεκτείνει τη μάχη για τα playoffs στις 16 ομάδες, με τους κορυφαίους κάθε ομίλου ή περιφέρειας να προκρίνονται απευθείας και ένα επιπλέον play-in να καθορίζει τα τελευταία εισιτήρια. Με αυτόν τον τρόπο, πολύ μεγαλύτερο μέρος της λίγκας θα παρέμενε ανταγωνιστικά «ζωντανό» σχεδόν μέχρι το τέλος της σεζόν.
Ο αριθμός των ομάδων που θα προκρίνονται δεν θα ήταν η μοναδική αλλαγή. Ο Ιτούδης θέλει η ευρωπαϊκή σεζόν να ολοκληρώνεται με σειρές playoffs. Σε ένα τέτοιο μοντέλο, το σημερινό Final Four ουσιαστικά θα εξαφανιζόταν και ο πρωταθλητής θα αναδεικνυόταν μέσα από σειρά αγώνων.
Το αγωνιστικό επιχείρημα είναι ξεκάθαρο. Μια σειρά best-of-five ή best-of-seven έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να αναδείξει την καλύτερη ομάδα σε σχέση με έναν ημιτελικό και έναν τελικό σε ουδέτερη έδρα. Μειώνει την επιρροή μιας κακής βραδιάς στα σουτ, ενός τραυματισμού τη λάθος στιγμή ή μιας αμφισβητούμενης διαιτητικής απόφασης, ενώ προσφέρει στους προπονητές ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του playoff μπάσκετ: τον χρόνο για προσαρμογές.
Την ίδια στιγμή, όμως, το Final Four αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα προϊόντα της EuroLeague. Οι τέσσερις καλύτερες ομάδες συγκεντρώνονται σε μία πόλη, με μόλις δύο νίκες να τις χωρίζουν από το τρόπαιο, δημιουργώντας μια ένταση που δύσκολα μπορεί να αναπαραχθεί σε μια παραδοσιακή σειρά τελικών. Επιπλέον, από εμπορικής πλευράς, το Final Four είναι ένα γεγονός που μπορεί να πουληθεί και να προωθηθεί έναν ολόκληρο χρόνο νωρίτερα.
Όλα αυτά οδηγούν στο μεγαλύτερο ερώτημα: τι ακριβώς θέλει να γίνει η EuroLeague; Μια διοργάνωση 30 ομάδων, βασισμένη σε περιφέρειες, μακροχρόνια franchises και διευρυμένα playoffs, θα έμοιαζε περισσότερο με μια πλήρως ανεπτυγμένη επαγγελματική πανευρωπαϊκή λίγκα παρά με το ευρωπαϊκό κύπελλο που σταδιακά εξελίχθηκε στη σημερινή EuroLeague. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η ανάδειξη του πρωταθλητή μέσω σειρών αγώνων θα έμοιαζε απολύτως λογική.
Εκεί ακριβώς μπαίνει στη συζήτηση το NBA Europe
Σε αυτό το σημείο, το όραμα του Ιτούδη αποκτά σημασία πέρα από τα όρια της ίδιας της EuroLeague. Το NBA και η FIBA σκοπεύουν να λανσάρουν το NBA Europe τον Οκτώβριο του 2027 με 16 συλλόγους, εκ των οποίων οι 12 θα είναι μόνιμα μέλη και οι υπόλοιπες τέσσερις θέσεις θα προκύπτουν μέσω προκριματικού συστήματος. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το NBA συγκέντρωσε προσφορές για franchises από μεγάλες αγορές-στόχους, με τα σχετικά ποσά να κυμαίνονται, σύμφωνα με πληροφορίες, από 500 εκατομμύρια έως 1 δισεκατομμύριο δολάρια ανά πρόταση.
Η επικάλυψη είναι προφανής. Το NBA Europe και η EuroLeague στοχεύουν στις ίδιες πόλεις, στους ίδιους επενδυτές, στις ίδιες τηλεοπτικές αγορές, στους ίδιους χορηγούς και, τελικά, στους ίδιους παίκτες. Γι’ αυτό και ο Τσους Μπουένο μιλά επανειλημμένα τους τελευταίους μήνες για το ενδεχόμενο συνεργασίας. Η EuroLeague είναι έτοιμη να συνεχίσει μόνη της αν δεν υπάρξει συμφωνία, αλλά η ηγεσία της έχει αφήσει ανοιχτή την πόρτα για ένα κοινό πρότζεκτ με το NBA. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο Μπουένο δήλωσε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να λειτουργεί προς όφελος και των δύο πλευρών, επιβεβαιώνοντας παράλληλα ότι η EuroLeague θα συνεχίσει το δικό της πλάνο επέκτασης και franchises.
Αν και οι δύο οργανισμοί παραμείνουν προσηλωμένοι στα σημερινά τους σχέδια, το ευρωπαϊκό μπάσκετ θα μπορούσε να βρεθεί από το 2027 με δύο ανταγωνιστικές κορυφαίες λίγκες και παρόμοια επιχειρηματικά μοντέλα. Η μία διαθέτει ήδη τη Ρεάλ Μαδρίτης, την Μπαρτσελόνα, τον Παναθηναϊκό, τον Ολυμπιακό, τη Φενέρμπαχτσε, την Παρτίζαν, τον Ερυθρό Αστέρα και γενικότερα τα ιστορικά κέντρα του ευρωπαϊκού μπάσκετ. Η άλλη διαθέτει το brand του NBA, τα κεφάλαια και την πρόσβαση σε αγορές που το ευρωπαϊκό μπάσκετ προσπαθεί εδώ και δεκαετίες να αναπτύξει.
Ένας τέτοιος διαχωρισμός θα μπορούσε να αυξήσει τους μισθούς και τις αποτιμήσεις των συλλόγων, αλλά ταυτόχρονα θα μπορούσε να αραιώσει το συνολικό επίπεδο ανταγωνισμού. Η Ευρώπη δυσκολεύεται ήδη να χρηματοδοτήσει 20 πραγματικά ισχυρά ρόστερ, όπως αποδεικνύει και το χάσμα ανάμεσα στις κορυφαίες και τις χαμηλότερες ομάδες της σημερινής EuroLeague. Δύο λίγκες με συνολικά περισσότερα από 40 φιλόδοξα πρότζεκτ θα ανταγωνίζονταν για την ίδια, σχετικά περιορισμένη, δεξαμενή παικτών που μπορούν να σταθούν σε κορυφαίο επίπεδο.
Γι’ αυτόν τον λόγο, μια EuroLeague 30 ομάδων θα μπορούσε να λειτουργήσει και ως πιθανή κοινή πλατφόρμα. Η EuroLeague διαθέτει ήδη όσα το NBA πρέπει ακόμη να χτίσει στην Ευρώπη: αντιπαλότητες, εδραιωμένες βάσεις φιλάθλων, ιστορία και αθλητική αξιοπιστία. Το NBA, από την πλευρά του, προσφέρει εμπειρία στη διαχείριση ενός μεγάλου franchise συστήματος, παγκόσμια διανομή, εμπορική ισχύ και τη δυνατότητα ανάπτυξης αγορών όπως το Λονδίνο, το Παρίσι ή η Ρώμη σε επίπεδο που το ευρωπαϊκό μπάσκετ δεν έχει ακόμη καταφέρει να διατηρήσει σταθερά.
Ένα κοινό πρότζεκτ 30 συλλόγων δεν θα χρειαζόταν να μετατραπεί σε ευρωπαϊκό αντίγραφο του NBA. Θα μπορούσε να διατηρήσει τα μοναδικά χαρακτηριστικά του ευρωπαϊκού μπάσκετ- τα εθνικά πρωταθλήματα, τους ιστορικούς συλλόγους και την πρόσβαση μέσω αγωνιστικών αποτελεσμάτων- ενώ παράλληλα θα υιοθετούσε ορισμένα στοιχεία του αμερικανικού μοντέλου, όπως η μακροπρόθεσμη οικονομική σταθερότητα, η συντονισμένη εμπορική ανάπτυξη και μια πιο ξεκάθαρα δομημένη postseason.
Αν η EuroLeague φτάσει πράγματι τις 30 ομάδες, θα χρειαστεί να αλλάξει ριζικά την «αρχιτεκτονική» της. Ο Δημήτρης Ιτούδης μίλησε για αυτό που θα ήθελε να δει στο μέλλον. Η κατεύθυνση στην οποία κινείται ήδη η διοργάνωση εξηγεί γιατί αυτή η ιδέα δεν μοιάζει πλέον τόσο μακρινή όσο κάποτε.
