Όλοι μιλούν για τον Βοτανικό ως το μελλοντικό «χρυσωρυχείο» του Παναθηναϊκού. Για ένα γήπεδο που θα γεμίζει, θα φέρνει εκατομμύρια στα ταμεία και θα αλλάξει την οικονομική δυναμική του συλλόγου. Ωραία όλα αυτά, αλλά επειδή στο ποδόσφαιρο οι υποσχέσεις δεν παίρνουν πρωταθλήματα και οι μακέτες δεν εξασφαλίζουν ευρωπαϊκές προκρίσεις, είπαμε να ψάξουμε λίγο περισσότερο. Γιατί το «θα βγάζει πολλά λεφτά» ακούγεται ωραία, αλλά δεν λέει και πολλά. Τι κάναμε; Βάλαμε κάτω τα νούμερα, ψάξαμε τι συνέβη σε μεγάλα ευρωπαϊκά γήπεδα και προσπαθήσαμε να δούμε πόσο μακριά μπορεί πραγματικά να φτάσει αυτή η ιστορία.
Και κυρίως, αν ο Βοτανικός μπορεί να αποτελέσει τη βάση για να ξαναδούμε εκείνον τον Panathinaikos που κάποτε έκανε την Ευρώπη να τον υπολογίζει διαφορετικά.
Ο λόγος, φυσικά, είναι ότι το τριφύλλι έχει ξοδέψει πολλά εκατομμύρια προσπαθώντας να επιστρέψει στην κορυφή. Έχει αλλάξει προπονητές, έχει φέρει ποδοσφαιριστές με βαρύ βιογραφικό, έχει επενδύσει σε ακριβά συμβόλαια, αλλά εξακολουθεί να αναζητά τη διάρκεια που θα του επιτρέψει να πρωταγωνιστεί κάθε χρόνο. Και αυτή η διάρκεια απαιτεί κάτι περισσότερο από μια καλή μεταγραφική περίοδο, απαιτεί οικονομική δύναμη που θα ανανεώνεται κάθε χρόνο.
Ο Βοτανικός μπορεί να αποδειχθεί η σημαντικότερη «μεταγραφή» των Πράσινων για τις επόμενες δεκαετίες. Και μάλιστα μια μεταγραφή που δεν θα χρειαστεί ποτέ ανανέωση συμβολαίου!
Ένα γήπεδο 38.500 θέσεων και μια διαφορετική οικονομική αφετηρία
Το νέο ποδοσφαιρικό σπίτι των πρασίνων προβλέπεται να διαθέτει τουλάχιστον 38.500 θέσεις, περίπου 1.300 θέσεις σε σουίτες και επτά εμπορικά καταστήματα. Πρόκειται για μια εγκατάσταση που μπορεί να προσφέρει πολύ περισσότερα από την ατμόσφαιρα ενός γεμάτου γηπέδου.
Οι επιπλέον δυνατότητες εταιρικής φιλοξενίας, οι σουίτες, οι χώροι εστίασης και οι εμπορικές δραστηριότητες δημιουργούν διαφορετικές πηγές εσόδων γύρω από τον ίδιο τον αγώνα. Και όσο μεγαλύτερη αξία αποκτά κάθε θέση, τόσο περισσότερο μπορεί να αυξηθεί η οικονομική απόδοση μιας ποδοσφαιρικής βραδιάς, χωρίς να χρειάζεται να ανεβαίνει αναλογικά και η τιμή του απλού εισιτηρίου.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για μια ομάδα που θέλει να χτίσει ξανά ισχυρή έδρα, αλλά συγχρόνως χρειάζεται να αυξήσει τα έσοδά της για να μπορεί να ανταγωνίζεται συλλόγους με πολύ μεγαλύτερες οικονομικές δυνατότητες.
Και η εμπορική προετοιμασία έχει ήδη ξεκινήσει. Στις 28 Σεπτεμβρίου η ΠΑΕ ανακοίνωσε επίσημα διαδικασία εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την παραχώρηση της λειτουργίας και εκμετάλλευσης των εμπορικών χώρων και της εστίασης, με σύμβουλο την PRIMAL ADVISORS.
Ο Βοτανικός μπορεί να αποδειχθεί η σημαντικότερη «μεταγραφή» των Πράσινων για τις επόμενες δεκαετίες. Και μάλιστα μια μεταγραφή που δεν θα χρειαστεί ποτέ ανανέωση συμβολαίου!
Η κίνηση αυτή έχει τη δική της αξία, καθώς δείχνει ότι η αξιοποίηση του νέου γηπέδου δεν είναι μόνο μια συζήτηση για το μέλλον. Δείχνει ότι ο Παναθηναϊκός έχει αρχίσει να αναζητά τους συνεργάτες που θα δώσουν εμπορική ζωή στην εγκατάσταση, πολύ πριν ακουστεί η πρώτη σέντρα.
Οι 72 σουίτες που έγιναν ανάρπαστες και τα 10 εκατομμύρια τον χρόνο!
Και εδώ έρχεται μια αποκάλυψη που δίνει πολύ πιο συγκεκριμένες διαστάσεις στην οικονομική προοπτική του Βοτανικού. Όπως αποκάλυψε η εκπομπή «Άγνωστες Υποθέσεις» του SDNA, και οι 72 σουίτες του νέου γηπέδου έχουν ήδη βρει αγοραστές! Μάλιστα, η ζήτηση ήταν τόσο μεγάλη ώστε η ΠΑΕ δεν κατάφερε να καλύψει όλους τους ενδιαφερομένους, με αποτέλεσμα να υπάρχει πλέον και λίστα αναμονής.
Αυτό από μόνο του δείχνει πόσο ισχυρό είναι το εμπορικό ενδιαφέρον για τις προνομιακές θέσεις της νέας έδρας. Το ακόμη σημαντικότερο, όμως, βρίσκεται στα οικονομικά μεγέθη που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή. Τα ετήσια έσοδα από τις 72 σουίτες αναμένεται να ξεπεράσουν τα 10 εκατομμύρια ευρώ! Πρόκειται για ένα ποσό που, εφόσον αποτυπωθεί και στην πράξη, θα δημιουργήσει μια ιδιαίτερα σημαντική και επαναλαμβανόμενη πηγή εσόδων για το Τριφύλλι.
Και υπάρχει μια ακόμη λεπτομέρεια. Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, στη σύμβαση έχει προβλεφθεί ένα ελάχιστο ποσό για τον Δήμο Αθηναίων, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν ολόκληρο το ποσό των 10 εκατομμυρίων ευρώ θα κατευθύνεται στα ταμεία της ΠΑΕ. Παράλληλα, η διοίκηση του Παναθηναϊκού φέρεται να έχει εξασφαλίσει και επιπλέον οικονομικό όφελος για τον Ερασιτέχνη, πέρα από τα συγκεκριμένα έσοδα. Το ύψος αυτού του ποσού δεν έχει δημοσιοποιηθεί, αλλά η σχετική πληροφορία έχει ιδιαίτερη σημασία για τη συνολική οικονομική ενίσχυση του συλλόγου.
Με άλλα λόγια, πριν ακόμη ανοίξει το γήπεδο, υπάρχει ήδη μια συγκεκριμένη εικόνα για το τι μπορούν να αποφέρουν οι πιο εμπορικά αξιοποιήσιμοι χώροι του. Και αυτή είναι μια πολύ πιο ουσιαστική βάση συζήτησης από τις γενικές υποσχέσεις ότι ο Βοτανικός θα φέρει πολλά χρήματα.
Τα εκατομμύρια της Novibet και η φανέλα της Superbet
Στο μεταξύ, η αναφερόμενη συμφωνία ονοματοδοσίας με τη Novibet προβλέπει, σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε έως τώρα, εγγυημένο τίμημα 50 εκατομμυρίων ευρώ για επτά χρόνια, με επιπλέον μπόνους έως τρία εκατομμύρια. Αν επιβεβαιωθούν αυτοί οι οικονομικοί όροι, μιλάμε για μια σημαντική νέα πηγή εσόδων, πριν ακόμη αρχίσει η λειτουργία του γηπέδου.
Υπάρχει βέβαια μια λεπτομέρεια. Σύμφωνα με τους όρους παραχώρησης που έχει παρουσιάσει ο Δήμος Αθηναίων, το 20% των εσόδων από την ονοματοδοσία για την πρώτη δεκαετία αποδίδεται στον Δήμο. Επομένως, από τα αναφερόμενα 50 εκατομμύρια, στην ΠΑΕ θα μπορούσαν να αναλογούν 40 εκατομμύρια στην επταετία, δηλαδή περίπου 5,7 εκατομμύρια ευρώ ετησίως κατά μέσο όρο, πριν από φόρους και άλλες επιβαρύνσεις. Και όλα αυτά χωρίς να έχει κοπεί ακόμη το πρώτο εισιτήριο!
Παράλληλα, τον περασμένο Απρίλιο η ομάδα του Γιάννη Αλαφούζου ανακοίνωσε τη μεγάλη συμφωνία με τη Superbet, που θα βρίσκεται στη φανέλα έως το 2029 και η οποία αποτιμάται κοντά στα επτά εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Προφανώς, η φανέλα είναι διαφορετική εμπορική δραστηριότητα από το γήπεδο. Ωστόσο, οι δύο συμφωνίες δείχνουν μια συγκεκριμένη κατεύθυνση τους τελευταίους μήνες, με την ΠΑΕ να επιχειρεί να αυξήσει την εμπορική αξία του ονόματός της.
Και για έναν σύλλογο που θέλει να ξαναγίνει σταθερός πρωταγωνιστής στην Ευρώπη, η οικονομική ενίσχυση έξω από τις τέσσερις γραμμές μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με μια πετυχημένη μεταγραφική περίοδο.
Η Γιουβέντους δείχνει πόσο μπορεί να αλλάξει το παιχνίδι
Επειδή, όμως, οι χορηγίες αποτελούν μόνο ένα κομμάτι της ιστορίας, αναζητήσαμε τι συνέβη σε μεγάλους ευρωπαϊκούς συλλόγους όταν μετακόμισαν σε σύγχρονες ποδοσφαιρικές εγκαταστάσεις. Και το παράδειγμα της Γιουβέντους είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό. Την τελευταία σεζόν πριν από τη μετακόμισή της στο νέο της γήπεδο, η «Μεγάλη Κυρία» είχε ετήσια έσοδα αγώνων 11,6 εκατομμύρια ευρώ. Την πρώτη χρονιά στο νέο της σπίτι, το ποσό εκτοξεύτηκε στα 31,8 εκατομμύρια, σημειώνοντας αύξηση 174%.
Η Γιουβέντους είχε ετήσια έσοδα αγώνων 11,6 εκατ. ευρώ. Την πρώτη χρονιά στο νέο της σπίτι, το ποσό εκτοξεύτηκε στα 31,8 εκατ., σημειώνοντας αύξηση 174%. Κάπως έτσι έγινε και με Ατλέτικο Μαδρίτης, Άρσεναλ.
Το εντυπωσιακότερο είναι ότι η Γιούβε πέτυχε αυτή την αύξηση παρότι έδωσε τέσσερα λιγότερα εντός έδρας παιχνίδια. Η μέση προσέλευση στους αγώνες πρωταθλήματος αυξήθηκε κατά 63%, από 21.966 σε 35.755 θεατές, ενώ τα μέσα έσοδα ανά εντός έδρας παιχνίδι ανέβηκαν από περίπου 400.000 σε 1,4 εκατομμύρια ευρώ.
Με άλλα λόγια, οι Ιταλοί δεν κέρδισαν επειδή έβαλαν περισσότερο κόσμο στις εξέδρες, αλλά ουσιαστικά κατάφεραν να αυξήσουν θεαματικά και την οικονομική αξία κάθε αγώνα, αξιοποιώντας καλύτερα τις θέσεις, τις υπηρεσίες φιλοξενίας και συνολικά την εμπειρία του γηπέδου.
Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο που πρέπει να ενδιαφέρει το Τριφύλλι. Να αποκτήσει μια έδρα που θα μπορεί να παράγει περισσότερα έσοδα από διαφορετικές κατηγορίες φιλάθλων και εταιρικών πελατών, χωρίς να στηρίζεται αποκλειστικά στον αριθμό των εισιτηρίων που θα πουλά κάθε δεύτερη Κυριακή.
Δεν το έκανε μόνο η Γιουβέντους
Η Άρσεναλ υπερδιπλασίασε τις συγκεκριμένες εισπράξεις όταν άφησε το Χάιμπουρι για το Έμιρεϊτς, ενώ η Ατλέτικο Μαδρίτης κατέγραψε αύξηση σχεδόν 39% με τη μετακόμιση στο Μετροπολιτάνο.
Βέβαια, η Αθήνα δεν είναι Λονδίνο, Τορίνο ή Μαδρίτη. Οι τιμές των εισιτηρίων, η αγοραστική δύναμη, το μέγεθος της εμπορικής αγοράς και τα οικονομικά δεδομένα των πρωταθλημάτων διαφέρουν σημαντικά. Συνεπώς, δεν μπορούμε να μεταφέρουμε αυτούσια τα συγκεκριμένα ποσοστά στον Βοτανικό.
Μπορούμε, όμως, να κρατήσουμε το σημαντικότερο συμπέρασμα της έρευνας: όταν ένας σύλλογος αποκτά ένα σύγχρονο γήπεδο και καταφέρνει να αξιοποιήσει σωστά τις εμπορικές του δυνατότητες, μπορεί να ανεβάσει αισθητά την οικονομική του δύναμη. Και μαζί με αυτήν, το ποδοσφαιρικό του ταβάνι.
Η Τότεναμ έβγαλε 32,5 εκατομμύρια λίρες χωρίς να παίζει ποδόσφαιρο!
Υπάρχει, όμως, και μια άλλη διάσταση, ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρουσα για το μέλλον του Βοτανικού. Στο σύγχρονο ποδόσφαιρο, ένα μεγάλο γήπεδο δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο τις ημέρες των αγώνων. Χρειάζεται να έχει ζωή και την υπόλοιπη εβδομάδα, να προσελκύει κόσμο, να φιλοξενεί εκδηλώσεις και να δημιουργεί οικονομική δραστηριότητα ακόμη και όταν η ομάδα αγωνίζεται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Τότεναμ: Μόνο στην οικονομική χρήση 2024-'25 οι μη ποδοσφαιρικές εκδηλώσεις απέφεραν έσοδα 32,5 εκατ. λιρών!
Η Τότεναμ αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της λογικής. Το νέο της γήπεδο φιλοξενεί συναυλίες, αγώνες NFL, συνέδρια και άλλες εκδηλώσεις, ενώ έχει εξασφαλίσει άδεια για έως 30 μεγάλες μη ποδοσφαιρικές διοργανώσεις ετησίως. Και τα οικονομικά μεγέθη είναι εντυπωσιακά. Σύμφωνα με το βρετανικό City AM, μόνο την οικονομική χρήση 2024-25 οι μη ποδοσφαιρικές εκδηλώσεις απέφεραν ακαθάριστα έσοδα 32,5 εκατομμυρίων λιρών!
Μιλάμε δηλαδή για χρήματα που δημιουργούνται χωρίς να χρειάζεται να σκοράρει ο φορ, να γεμίσει η εξέδρα για κάποιο ντέρμπι ή να προκριθεί η ομάδα στην επόμενη φάση μιας ευρωπαϊκής διοργάνωσης. Ασφαλώς, το μοντέλο της Τότεναμ δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτούσιο στην Ελλάδα. Η εγκατάσταση του Λονδίνου έχει διαφορετικές τεχνικές δυνατότητες και λειτουργεί σε μια πολύ μεγαλύτερη αγορά. Ωστόσο, δείχνει πόσο σημαντικό μπορεί να γίνει ένα γήπεδο όταν αξιοποιείται πολύ περισσότερο από τις 25 ή 30 ποδοσφαιρικές βραδιές μιας σεζόν.
Άλλωστε, μια πρώτη γεύση αυτής της λογικής υπάρχει ήδη στην Αθήνα, με το Telekom Center Athens του μπασκετικού Παναθηναϊκού, που φιλοξενεί συναυλίες, εταιρικές εκδηλώσεις και δραστηριότητες πέρα από τους αγώνες.
Και η Εθνική Ελλάδας στον Βοτανικό από τον Σεπτέμβριο του 2027;
Στις προοπτικές αξιοποίησης του νέου γηπέδου έρχεται να προστεθεί και μια ακόμη σημαντική εξέλιξη, αυτή τη φορά από το ίδιο το ποδόσφαιρο. Εφόσον δεν υπάρξουν καθυστερήσεις και ο Βοτανικός παραδοθεί εγκαίρως, προβλέπεται να φιλοξενήσει την Εθνική Ελλάδας από τον Σεπτέμβριο του 2027, με το αντιπροσωπευτικό μας συγκρότημα να δίνει εκεί και τους κρίσιμους εντός έδρας αγώνες του για τα προκριματικά του Euro.
Πέρα από το προφανές αγωνιστικό και συμβολικό όφελος μιας τέτοιας παρουσίας, υπάρχει και η οικονομική διάσταση. Οι αγώνες της Εθνικής μπορούν να προσθέσουν σημαντικές ποδοσφαιρικές βραδιές στο ετήσιο πρόγραμμα της εγκατάστασης, δημιουργώντας πρόσθετες δυνατότητες εσόδων από τη χρήση του γηπέδου, τη φιλοξενία, την εστίαση και τις υπόλοιπες εμπορικές υπηρεσίες.
Βεβαίως, το ακριβές οικονομικό όφελος για την ΠΑΕ θα εξαρτηθεί από τους όρους της σχετικής συμφωνίας, οι οποίοι δεν έχουν παρουσιαστεί. Επομένως, δεν μπορούμε ακόμη να προσθέσουμε κάποιο συγκεκριμένο ποσό στους υπολογισμούς μας. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι ο Βοτανικός θα μπορούσε να φιλοξενεί, εκτός από τον Παναθηναϊκό, και τις μεγάλες βραδιές της Εθνικής ομάδας, αποκτώντας ακόμη μεγαλύτερη ποδοσφαιρική και εμπορική δραστηριότητα.
Και στον Βοτανικό η δυνατότητα αξιοποίησης πέρα από τους αγώνες δεν αποτελεί μονάχα ευχή. Η σύμβαση προβλέπει έσοδα από συναυλίες και πολιτιστικές εκδηλώσεις, με το 50% των καθαρών εισπράξεων να αποδίδεται στον Δήμο Αθηναίων. Το υπόλοιπο, με βάση τους συγκεκριμένους όρους, μπορεί να αποτελέσει μια πρόσθετη πηγή εσόδων για την ΠΑΕ.
Επομένως, μιλάμε για οικονομική δραστηριότητα που θα μπορεί να αναπτύσσεται πέρα από τους αγώνες του Τριφυλλιού, προσφέροντας νέες δυνατότητες στην ομάδα του Αλαφούζου. Και μαζί με όλα αυτά, ο Παναθηναϊκός θα αποκτήσει τη μακροχρόνια χρήση ενός σύγχρονου ποδοσφαιρικού σπιτιού, ενός πραγματικού στολιδιού, που μπορεί να γίνει σημείο αναφοράς για ολόκληρο τον σύλλογο και την ευρύτερη περιοχή.
Περισσότερα σταθερά έσοδα μπορούν να δώσουν στην ΠΑΕ μεγαλύτερη δυνατότητα να διατηρεί τους καλύτερους ποδοσφαιριστές της, να ενισχύει ουσιαστικά το ρόστερ και να σχεδιάζει με ορίζοντα μεγαλύτερο από μία αγωνιστική περίοδο.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για το μεταγραφικό παζάρι και την Ευρώπη;
Και τώρα ερχόμαστε στο πραγματικό ποδοσφαιρικό ζητούμενο. Τι θα μπορούσαν να σημαίνουν όλα αυτά για μια ομάδα που θέλει να διεκδικεί πρωταθλήματα, να επιστρέψει σταθερά στις μεγάλες ευρωπαϊκές διοργανώσεις και να αποκτήσει ξανά το ειδικό βάρος που είχε κάποτε εκτός συνόρων; Πολύ απλά, περισσότερα σταθερά έσοδα μπορούν να δώσουν στην ΠΑΕ μεγαλύτερη δυνατότητα να διατηρεί τους καλύτερους ποδοσφαιριστές της, να ενισχύει ουσιαστικά το ρόστερ και να σχεδιάζει με ορίζοντα μεγαλύτερο από μία αγωνιστική περίοδο.
Και υπάρχει ένα ακόμη στοιχείο που κάνει την οικονομική ανάπτυξη ιδιαίτερα σημαντική. Η UEFA έχει θεσπίσει όριο 70% στη σχέση του κόστους του ποδοσφαιρικού τμήματος με τα σχετικά έσοδα. Μάλιστα, το Τριφύλλι είχε τιμωρηθεί με πρόστιμο 400.000 ευρώ για υπέρβαση του μεταβατικού ορίου που ίσχυε για το 2024.
Επομένως, η αύξηση των πραγματικών εσόδων δεν έχει σημασία μόνο επειδή γεμίζει τα ταμεία. Μπορεί να προσφέρει και μεγαλύτερα περιθώρια οικονομικού σχεδιασμού μέσα στους κανονισμούς του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου.