Δεν είναι απλά ένα από τα πιο ξεχωριστά αξιοθέατα του Άουγκσμπουργκ, εκεί όπου βρέθηκε πριν μία εβδομάδα η Εθνική ομάδα και πανηγύρισε μία ιστορική νίκη μέσα στο άντρο των Γερμανών.
Πρόκειται για τον παλαιότερο οικισμό κοινωνικής κατοικίας στον κόσμο που εξακολουθεί να λειτουργεί μέχρι σήμερα, με ιστορία που ξεπερνά τα 500 χρόνια!
Κι αν πιστεύει κάπως ότι αφορά σε κάποια περιθωριοποιημένη ή παρατημένη γειτονιά της πόλης, τότε αυτό απέχει πολύ από την πραγματικότητα.
Οι εργατικές κατοικίες εξάλλου αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια στην ιστορία της αρχιτεκτονικής, της πολεοδομίας και της κοινωνικής πολιτικής γενικότερα στον κόσμο. Δεν είναι απλώς συγκροτήματα κατοικιών για ανθρώπους με χαμηλά εισοδήματα. Είναι συχνά πειράματα για το πώς μπορεί να οργανωθεί μια ολόκληρη κοινότητα, με κατοικία, εργασία, κοινόχρηστους χώρους, εκπαίδευση και κοινωνική αλληλεγγύη.
Κι αν έπρεπε να επιλέξει κανείς την πιο ξεχωριστή, δύσκολα δεν θα κατέληγε στην Φουγκεράι, η οποία μετράει περισσότερους από πέντε αιώνες ζωής, μιας και ιδρύθηκε πριν από 505 χρόνια, το 1521, από τον Γιάκομπ Φούγκερ, εξ ου και το όνομα του οικισμού.
Ποιος όμως ήταν ο "Ιάκωβος ο Πλούσιος", ο οποίος ήταν επίσης γνωστός; Επρόκειτο για έναν από τους ισχυρότερους και πιο πλούσιους επιχειρηματίες της Ευρώπης εκείνης της εποχής, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 1525. Προερχόταν από μία οικογένεια εμπόρων που απέκτησε πολύ μεγάλο πλούτο από το εμπόριο υφασμάτων, τα ορυχεία και τις τραπεζικές δραστηριότητες. Γνωστότερη μάλιστα ήταν η τελευταία ιδιότητά του, αφού ήταν από τους πιο μεγάλους τραπεζίτες της περιόδου εκείνης, δανείζοντας μάλιστα τεράστια ποσά σε ηγεμόνες και βασιλικούς οίκους της Ευρώπης. Χρηματοδότησε επίσης τον αυτοκράτορα Μαξιμιλιανό Α΄ και συνέβαλε οικονομικά στην εκλογή του Καρόλου Ε΄ ως αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 1519.
Ο Φούγκερ αποφάσισε να δημιουργήσει έναν οικισμό για φτωχούς πολίτες του Άουγκσμπουργκ, ώστε να μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια. Δεν ήθελε απλώς να αφήσει πίσω του μια μεγάλη περιουσία. Ήθελε παράλληλα να συνδέσει το όνομά του με ένα έργο κοινωνικής προσφοράς. Σήμερα ζουν εκεί περίπου 150 κάτοικοι, οι περισσότεροι μεγαλύτερης ηλικίας αλλά και κάποιοι νεότεροι.
Το 1521 ίδρυσε την Φουγκεράι ως έναν οργανωμένο οικισμό για φτωχούς, αξιοπρεπείς πολίτες του Άουγκσμπουργκ που δυσκολεύονταν να εξασφαλίσουν κατοικία. Η ιδέα ήταν πρωτοποριακή για την εποχή: αντί για περιστασιακή ελεημοσύνη, προσέφερε σταθερή στέγη με εξαιρετικά χαμηλό ενοίκιο.
Οι όροι για να μείνεις στην Φουγκεράι
Για να μείνει κανείς στον οικισμό του Φουγκεράι απαιτούνταν κάποια πολύ απλά, αλλά συγκεκριμένα πράγματα. Το ενοίκιο παραμένει έως και σήμερα ευτελές. Λιγότερα από 1 ευρώ, συγκεκριμένα 0,88 τον... χρόνο! Σε αυτό το ποσό βέβαια δεν συνυπολογίζονται τα καθημερινά έξοδα διαβίωσης. Τα κοινόχρηστα αγγίζουν περίπου τα 100 ευρώ μηνιαίως.
Υπάρχουν ωστόσο και κάποιες ακόμα προϋποθέσεις:
1. Να είσαι κάτοικος και πολίτης του Άουγκσμπουργκ. Η Φουγκεράι προορίζεται για ανθρώπους της συγκεκριμένης πόλης, όχι για οποιονδήποτε Γερμανό ή ξένο επιθυμεί να εγκατασταθεί εκεί. Σε δημοσιευμένες περιγραφές των κριτηρίων αναφέρεται επίσης ότι απαιτείται τουλάχιστον διετής διαμονή στο Άουγκσμπουργκ πριν από την αίτηση.
2. Να είσαι καθολικός χριστιανός. Η καθολική πίστη αποτελεί μέρος της αρχικής ιδρυτικής πράξης και εξακολουθεί να είναι προϋπόθεση κατοικίας.
3. Να έχεις πραγματική οικονομική ανάγκη. Η κατοικία απευθύνεται σε ανθρώπους με χαμηλό εισόδημα που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν στέγη.
4. Να είσαι αξιοπρεπής και να επιδιώκεις να συντηρείσαι. Ο Φούγκερ ήθελε να βοηθά ανθρώπους που προσπαθούσαν να σταθούν στα πόδια τους, όπως τεχνίτες και ανθρώπους του μεροκάματου. Η λογική ήταν η υποστήριξη και όχι η απλή παροχή ελεημοσύνης.
5. Να αποδέχεσαι τις παραδόσεις και τις υποχρεώσεις του οικισμού. Αυτό περιλαμβάνει τις καθημερινές προσευχές, συγκεκριμένα υποχρεούνταν σε τρεις προσευχές την ημέρα: το «Πάτερ Ημών», το «Ave Maria» (Χαίρε Μαρία) και το Σύμβολο της Πίστεως των Αποστόλων, για τον ιδρυτή και την οικογένειά του.
Ακόμη απαιτείται η συνεισφορά σε μικρές εργασίες κοινής ωφέλειας, ανάλογα με την περίπτωση: φροντίδα κήπων, καθήκοντα νυχτοφύλακα ή άλλες εργασίες κοινής ωφέλειας.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί ο χώρος που ήταν τοποθετημένοι οι κάδοι σκουπιδιών, όπου δυσκολευόσουν να βρεις ακόμη και μία... γόπα από τσιγάρο στο πάτωμα!
Εύλογα θα αναρωτηθεί κανείς πως συντηρείται μέχρι σήμερα ο χώρος; Τα έσοδα προέρχονται σε σημαντικό βαθμό από την πώληση ξυλείας αλλά και τον τουρισμό, τους καθημερινούς επισκέπτες, με το εισιτήριο να έρχεται στα 8 ευρώ.
Καταστράφηκε και ανοικοδομήθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο
Τη νύχτα 25 προς 26 Φεβρουαρίου 1944, το Άουγκσμπουργκ δέχθηκε τον πιο καταστροφικό βομβαρδισμό του πολέμου. Η ιστορική πόλη υπέστη τεράστιες ζημιές και η Φουγκεράι χτυπήθηκε σοβαρά από τις βόμβες και τις πυρκαγιές.
Το εντυπωσιακό όμως είναι ότι περίπου 200 κάτοικοι της Φουγκεράι σώθηκαν στο καταφύγιο που είχε κατασκευαστεί μέσα στον οικισμό το 1943, λίγο πριν από τον μεγάλο βομβαρδισμό. Το καταφύγιο αυτό υπάρχει ακόμη και σήμερα και στεγάζει την έκθεση για τον πόλεμο και την ανοικοδόμηση.
Οι πηγές της Φουγκεράι αναφέρουν ότι σχεδόν το 70% του οικισμού καταστράφηκε. Άλλες δημοτικές πηγές περιγράφουν τις ζημιές ως περίπου δύο τρίτα της Φουγκεράι. Η ανοικοδόμηση ξεκίνησε σχεδόν αμέσως μετά την καταστροφή. Οι Φούγκερ αποφάσισαν ότι η Φουγκεράι δεν θα εγκαταλειφθεί ούτε θα αντικατασταθεί από μια σύγχρονη πολυκατοικία. Θα ανακατασκευαζόταν ως είχε.
Και το έκαναν χωρίς να βασιστούν στο κράτος για τη χρηματοδότηση. Τα Ιδρύματα Φούγκερ χρηματοδότησαν την ανοικοδόμηση από τους δικούς τους πόρους, μεταξύ άλλων με έσοδα από την πώληση ξυλείας από τα δάση που ανήκαν στα ιδρύματα.
Η βασική περίοδος ανοικοδόμησης αναφέρεται ως 1947–1955, ενώ οι εργασίες, οι επεκτάσεις και οι αποκαταστάσεις συνεχίστηκαν και τις επόμενες δεκαετίες, για να λάβουν τη σημερινή πολύ ξεχωριστή μορφή τους.
