Η πρώτη αγωνιστική της EuroLeague δεν μπορούσε να δώσει μια οριστική απάντηση για το μέχρι πού μπορούν να φτάσουν φέτος η Παρτιζάν και ο Ερυθρός Αστέρας, όμως πρόσφερε μια αρκετά ξεκάθαρη ένδειξη για το πού βρίσκονται αυτή τη στιγμή τα νέα τους πρότζεκτ. Στη Χούμσκα, η ιεραρχία, η κατανομή ευθυνών και το στυλ παιχνιδιού που προσπαθεί να χτίσει ο Ζοάν Πενιαρόγια από τη στιγμή που έφτασε στο Βελιγράδι είναι ήδη εμφανή. Στο Μάλι Καλεμέγκνταν, ο Ίμπον Ναβάρο εξακολουθεί να αναζητά τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στις δικές του αρχές και στην ανάγκη να δώσει στους κορυφαίους παίκτες του την ελευθερία να κρίνουν τα παιχνίδια.
Απέναντι σε μια καλοδομημένη ομάδα επιπέδου EuroLeague, η Παρτιζάν έμοιαζε με σύνολο που γνωρίζει ακριβώς από πού προκύπτουν τα πλεονεκτήματά του και ποιος πρέπει να έχει την μπάλα όταν έρχεται η στιγμή των αποφάσεων. Ο Ερυθρός Αστέρας έδειξε ότι διαθέτει αρκετή ποιότητα ώστε να επιστρέφει από δύσκολες καταστάσεις και να αλλάζει τη ροή ενός αγώνα, αλλά και πόσο αυτή η ποιότητα μπορεί να περιορίζεται όταν μια προκαθορισμένη κατανομή χρόνου συμμετοχής γίνεται πιο σημαντική από όσα πραγματικά συμβαίνουν στο παρκέ.
Ο Πενιαρόγια έχει ήδη περάσει αρκετούς μήνες σταθεροποιώντας τον σύλλογο, γνωρίζοντας το περιβάλλον και χτίζοντας μια ομάδα γύρω από τις δικές του ιδέες. Ο Ναβάρο βρίσκεται μόλις στην αρχή αυτής της διαδικασίας και το πρώτο του παιχνίδι στην EuroLeague τού έδειξε αμέσως πόσο σημαντική θα είναι η προσαρμοστικότητα.
Η Παρτιζάν είχε πολύ καιρό να παρουσιάσει τόσο επιθετική και συνεπή αμυντική εικόνα. Η πίεση πάνω στην μπάλα, με τους Λούκα Βιλντόσα και Αλεσάντρο Παγιόλα να παίζουν καθοριστικό ρόλο, αποσυντόνισε την επίθεση της Αρμάνι και οδήγησε τους Ιταλούς σε επιλογές που δεν ήθελαν να πάρουν. Η Ολίμπια ολοκλήρωσε το παιχνίδι με 16 λάθη, ενώ οι Ρ.Τζ. Κόουλ και Μόουζες Ράιτ είχαν ελάχιστη ουσιαστική επιρροή στον αγώνα. Παράλληλα, η Παρτιζάν κατέγραψε 12 κλεψίματα, στοιχείο που αποτυπώνει από μόνο του πόσο η άμυνά της καθόρισε τον ρυθμό.
Δεν ήταν όλα ιδανικά. Η Ολίμπια επέστρεψε στο παιχνίδι και ισοφάρισε στην τρίτη περίοδο, επομένως το τελικό 92-76 μπορεί να δημιουργεί την εντύπωση μιας απόλυτα ελεγχόμενης βραδιάς. Δεν ήταν έτσι. Όταν οι Ιταλοί απείλησαν, οι «ασπρόμαυροι» δεν εγκατέλειψαν όσα τους είχαν δώσει το προβάδισμα. Απλώς ανέβασαν ξανά την ένταση και κέρδισαν την τέταρτη περίοδο με 29-18.
Η Παρτιζάν έκανε το καλοκαίρι μια σημαντική στροφή σε σχέση με το μοντέλο στελέχωσης που ακολουθούσε τα προηγούμενα χρόνια. Η νέα ομάδα δεν διαθέτει τόσα ονόματα που προκαλούν ενθουσιασμό μόνο λόγω φήμης, ούτε χτίστηκε ως μια συλλογή παικτών με απόλυτη επιθετική ελευθερία. Ο Πενιαρόγια χρειαζόταν παίκτες ικανούς να υποστηρίξουν μπάσκετ υψηλής έντασης, γρήγορο ρυθμό, επιθετική άμυνα και παιχνίδι στο ανοιχτό γήπεδο.
Δεν απέκτησε, βέβαια, όλα όσα αρχικά επιθυμούσε. Οι Αρμόνι Μπρουκς, Πάτι Μιλς και Ζακ ΛεΝτέι ήταν ανάμεσα στους παίκτες για τους οποίους υπήρξαν σοβαρές σκέψεις ή συζητήσεις, όμως η αγορά οδήγησε την Παρτιζάν σε διαφορετικές επιλογές και το ρόστερ προσαρμόστηκε στην πορεία.
Αυτό που κατάφερε να δημιουργήσει ο Πενιαρόγια φαίνεται κυρίως στην ξεκάθαρη ιεραρχία. Ο Κάρλικ Τζόουνς είναι ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της ομάδας. Απέναντι στην Ολίμπια ολοκλήρωσε το παιχνίδι με 20 πόντους, 10 ασίστ, 4 ριμπάουντ και κανένα λάθος σε λίγο περισσότερο από 26 λεπτά συμμετοχής, ευστοχώντας στα τέσσερα από τα έξι τρίποντα που επιχείρησε. Ήταν ο κορυφαίος παίκτης της πρώτης αγωνιστικής της EuroLeague, όμως ακόμη σημαντικότερο για την Παρτιζάν είναι το πόσο φυσικά η υπόλοιπη ομάδα έχει αποδεχθεί τον κεντρικό του ρόλο.
Ο Παγιόλα μπορεί να αλλάξει ένα παιχνίδι με την πίεση στην μπάλα, ο Βιλντόσα με την επιθετικότητά του και τη δημιουργία, ο Κεβάριους Χέιζ με την προστασία της στεφάνης και τις κινήσεις χωρίς την μπάλα, ενώ ο Λαμάρ Στίβενς με τη δύναμη και την ενέργειά του. Η κατανομή των ευθυνών είναι ξεκάθαρη. Ο Τζόουνς ηγείται και οι υπόλοιποι έχουν συγκεκριμένες αποστολές που ταιριάζουν στις ιδέες του προπονητή τους.
Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια σχεδόν ολοκαίνουργια ομάδα, καθώς οι πρώτοι μήνες συνήθως αναλώνονται στην αναζήτηση ισορροπιών όσον αφορά τα λεπτά συμμετοχής, τις κατοχές και τους επιθετικούς ρόλους. Η Παρτιζάν μοιάζει να έχει ήδη λύσει αρκετά από αυτά τα ζητήματα.
Φυσικά, η επιθετική της παραγωγή απέναντι στην Ολίμπια δεν πρέπει να θεωρηθεί ως σταθερό σημείο αναφοράς. Οι Σέρβοι είχαν 23/38 δίποντα και 11/24 τρίποντα, σουτάροντας συνολικά με 55% εντός πεδιάς. Ένα τέτοιο επίπεδο αποτελεσματικότητας δύσκολα διατηρείται σε μια τόσο απαιτητική σεζόν.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι πως η αμυντική ένταση και οι ξεκάθαροι ρόλοι δεν εξαρτώνται από το αν η ομάδα θα σουτάρει κάθε βράδυ με πάνω από 40% από την περιφέρεια.
Όταν ο Πενιαρόγια ανέλαβε την Παρτιζάν στα τέλη της περσινής χρονιάς, κληρονόμησε κάτι πολύ περισσότερο από ένα ρόστερ που δεν είχε επιλέξει ο ίδιος. Έφτασε αμέσως μετά την αποχώρηση του Ζέλικο Ομπράντοβιτς, σε μια περίοδο δύσκολη τόσο αγωνιστικά όσο και συναισθηματικά. Πρώτα έπρεπε να ηρεμήσει την κατάσταση, στη συνέχεια να μετατρέψει το υπάρχον υλικό σε μια λειτουργική ομάδα και να σώσει ό,τι μπορούσε από μια σεζόν που είχε ήδη πάρει αρνητική τροπή.
Δεν πέτυχε κάποιο θαύμα σε επίπεδο αποτελεσμάτων, όμως η Παρτιζάν απέκτησε ξανά μια αίσθηση τάξης. Τώρα, για πρώτη φορά, διαθέτει ένα ρόστερ χτισμένο πάνω στις δικές του απαιτήσεις και η νίκη απέναντι στην Ολίμπια έχει μεγαλύτερη αξία ως επιβεβαίωση της κατεύθυνσης που ακολουθεί η ομάδα παρά ως απόδειξη του ταβανιού της.
Ένα παιχνίδι δεν μετατρέπει την Παρτιζάν σε φαβορί για το Final Four, ούτε εξαφανίζει τα ερωτήματα που υπήρχαν το καλοκαίρι. Έδειξε, όμως, ότι ο Πενιαρόγια έχει πλέον μια ομάδα που κατανοεί ακριβώς τι ζητά από αυτήν, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό αν αναλογιστεί κανείς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ξεκίνησε.
Η πρώτη βραδιά του Ερυθρού Αστέρα στην EuroLeague προσέφερε διαφορετικά συμπεράσματα. Με βάση τα χαρακτηριστικά του ρόστερ του, η Ζάλγκιρις αποτελούσε ένα από τα δυσκολότερα πιθανά ματσαρίσματα για τη σημερινή γραμμή ψηλών των «ερυθρόλευκων». Ο Γιόνας Βαλαντσιούνας εκμεταλλεύτηκε αμέσως τη σωματική του υπεροχή κοντά στο καλάθι και ανάγκασε τον Ναβάρο να αναζητήσει διαφορετικές λύσεις κατά τη διάρκεια του αγώνα.
Χρησιμοποιώντας σε συγκεκριμένα αμυντικά σχήματα τον Σέμι Οτζελέγε, ο Ερυθρός Αστέρας κατάφερε να τραβήξει τον Βαλαντσιούνας μακριά από το καλάθι, να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Ζάλγκιρις τον τροφοδοτούσε και να περιορίσει τη δυνατότητά του να επιτίθεται από βαθιά θέση. Ο Λιθουανός σέντερ έκανε τη μεγαλύτερη ζημιά του νωρίς στο παιχνίδι, με τον Αστέρα να ελέγχει πολύ καλύτερα το πρόβλημα στη συνέχεια.
Ήταν ένα καλό παράδειγμα της ικανότητας του Ναβάρο να προσαρμόζεται μέσα στο παιχνίδι. Το μεγαλύτερο ερώτημα, ωστόσο, προέκυψε όσο πλησιάζαμε στη λήξη της αναμέτρησης. Τέσσερα λεπτά πριν από το τέλος, ο Αστέρας ισοφάρισε σε 72-72. Ο Κρις Τζόουνς είχε μόλις σκοράρει και λίγο αργότερα ήρθε το καλάθι της ισοφάρισης από τον Οτζελέγε. Ο Αστέρας είχε το μομέντουμ και έναν γκαρντ που διάβαζε το παιχνίδι καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον εκείνο το βράδυ.
Ο Τζόουνς ολοκλήρωσε τον αγώνα με 15 πόντους, 8 ασίστ, κανένα λάθος και 6/8 σουτ εντός πεδιάς. Χρειάστηκε λιγότερα από 19 λεπτά συμμετοχής για να φτάσει σε αυτά τα νούμερα και ο χρόνος που έμεινε στο παρκέ είναι μία από τις αποφάσεις που ο Ναβάρο θα χρειαστεί να επανεξετάσει.
Ο Ισπανός τεχνικός δίνει μεγάλη έμφαση στην ένταση, στα μικρότερα αγωνιστικά διαστήματα και στις συχνές αλλαγές. Χρησιμοποιεί τους παίκτες του για λίγα λεπτά σε υψηλό ρυθμό και στη συνέχεια ανανεώνει τη σύνθεση, προσπαθώντας να διατηρήσει την ενέργεια της ομάδας. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμη σε βάθος 40 λεπτών και μέσα σε μια τόσο μεγάλη σεζόν. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν μια προκαθορισμένη περιστροφή συγκρούεται με τη ροή του αγώνα.
Σε εκείνο το σημείο, ο Τζόουνς ήταν ο πιο αξιόπιστος δημιουργός του Αστέρα. Είχε 15 πόντους και 8 ασίστ χωρίς λάθος και σε μεγάλο βαθμό χάρη σε εκείνον οι γηπεδούχοι είχαν επιστρέψει στο παιχνίδι. Υπό αυτές τις συνθήκες, τα μόλις 18 λεπτά συμμετοχής μοιάζουν λίγα.
Ο Νικ Βάιλερ-Μπαμπ αγωνίστηκε λίγο περισσότερο από 21 λεπτά και έμεινε άποντος, με 3 ασίστ, 3 ριμπάουντ και 4 λάθη. Αυτό δεν σημαίνει ότι έκανε κακό παιχνίδι. Η αμυντική του συνεισφορά δεν μετριέται μόνο με αριθμούς. Η σωματική του δύναμη, η ικανότητα στις αλλαγές και η πίεση πάνω στους αντίπαλους γκαρντ προσφέρουν στον Αστέρα στοιχεία απαραίτητα απέναντι σε ποιοτικές επιθέσεις pick-and-roll.
Ο Τζόουνς, όμως, έδινε αυτό που χρειαζόταν περισσότερο η ομάδα στα τελευταία λεπτά: οργάνωση και σκορ. Μετά το 72-72, η επίθεση του Αστέρα έχασε τον έλεγχο. Ο Νάιτζελ Ουίλιαμς-Γκος πέτυχε τρίποντο για το 75-72, η γηπεδούχος ομάδα δυσκολεύτηκε να βρει καθαρές εκτελέσεις, ακολούθησαν κρίσιμα λάθη από τους Βάιλερ-Μπαμπ και Τζόρνταν Νουόρα, ο Τζόναθαν Μότλεϊ χρεώθηκε με το πέμπτο του φάουλ και ο Κάρσεν Έντουαρντς βοήθησε τη Ζάλγκιρις να «κλειδώσει» τη νίκη.
Είναι εύκολο να κρίνει κανείς εκ των υστέρων τι θα έπρεπε να είχε γίνει διαφορετικά. Το ερώτημα, ωστόσο, δεν προέκυψε μόνο λόγω του τελικού αποτελέσματος. Όταν ο βασικός σου δημιουργός είναι ξεκάθαρα ο πιο αξιόπιστος παίκτης σου, δεν έχει κάνει ούτε ένα λάθος και μόλις έχει οδηγήσει την ομάδα στην ισοφάριση, τα 18 λεπτά συμμετοχής μοιάζουν ανεπαρκή.
Ο Ναβάρο χρειάζεται να ξεκαθαρίσει από νωρίς ποιος είναι ο βασικός του οργανωτής στα τελευταία πέντε λεπτά των αγώνων, ποιος παίρνει την μπάλα όταν η πρώτη επιλογή της επίθεσης δεν δημιουργεί πλεονέκτημα και ποια πεντάδα εμπιστεύεται περισσότερο όταν το παιχνίδι μπαίνει στην τελική του ευθεία.
Ο Τζόρνταν Νουόρα ίσως ήταν το μεγαλύτερο «θύμα» αυτής της τακτικής προσέγγισης, καθώς ουσιαστικά δεν πήρε καμία προσπάθεια στην πρώτη περίοδο. Τελείωσε το παιχνίδι με 10 πόντους σε 22 λεπτά συμμετοχής, όμως για μεγάλο διάστημα έμοιαζε να ψάχνει τον ρόλο του μέσα στην επίθεση. Και αυτό έχει σημασία για έναν παίκτη με το δικό του προφίλ. Ο Νουόρα είναι σκόρερ που χρειάζεται από νωρίς επαφές με την μπάλα και ευκαιρίες για να επιτεθεί ώστε να βρει ρυθμό. Δεν έχει ιδιαίτερη λογική να επενδύεις σε έναν τέτοιο παίκτη και στη συνέχεια να τον κρατάς μακριά από τις καταστάσεις όπου μπορεί να προσφέρει τη μεγαλύτερη αξία.
Το μπάσκετ του Ναβάρο διαθέτει ξεκάθαρους κανόνες και αυτός είναι ένας από τους λόγους που του δόθηκε η ευκαιρία να εργαστεί σε αυτό το επίπεδο. Η EuroLeague, όμως, θα τον αναγκάζει σχεδόν κάθε βράδυ να απομακρύνεται από όσα σχεδίασε πριν από το τζάμπολ. Η ατομική ποιότητα είναι υψηλότερη, το scouting πιο λεπτομερές και τα κρίσιμα λεπτά συχνά κρίνονται από παίκτες που ξεπερνούν το προκαθορισμένο πλαίσιο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψει τη φιλοσοφία του μετά από μία ήττα. Απέναντι στη Ζάλγκιρις έδειξε ήδη ότι μπορεί να προσαρμόζει την άμυνά του όταν εντοπίζει ένα πρόβλημα, όπως συνέβη με τον Βαλαντσιούνας. Θα χρειαστεί αντίστοιχη ευελιξία και στη διαχείριση των λεπτών συμμετοχής, αλλά και των επιθετικών ρόλων.
Ο Ερυθρός Αστέρας δεν έκανε κακό παιχνίδι. Μετά το κακό ξεκίνημα επέστρεψε, προηγήθηκε στο ημίχρονο και βρέθηκε στο 72-72 τέσσερα λεπτά πριν από το τέλος απέναντι σε έναν ποιοτικό αντίπαλο. Η ήττα δεν αποτελεί λόγο για βιαστικά συμπεράσματα σχετικά με το ταβάνι της ομάδας, αλλά λειτουργεί ως ένα χρήσιμο πρώτο μήνυμα για έναν προπονητή που ακόμη μαθαίνει τις απαιτήσεις της EuroLeague.
Τους τελευταίους μήνες, ο Πενιαρόγια είχε ήδη τον χρόνο να γνωρίσει τον οργανισμό, να αναδιαμορφώσει την ομάδα, να εντοπίσει τον ηγέτη της και να φέρει το ρόστερ πιο κοντά στις δικές του απαιτήσεις. Η Παρτιζάν γνωρίζει πλέον ότι ο Κάρλικ Τζόουνς είναι ο παίκτης που θα έχει την μπάλα και την ελευθερία να πάρει τις αποφάσεις όταν το απαιτεί το παιχνίδι.
Ο Ναβάρο πρέπει ακόμη να καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα για τον Ερυθρό Αστέρα. Η πρώτη αγωνιστική τού έδειξε ότι, παράλληλα με το σύστημα που θέλει να χτίσει, θα πρέπει να αναγνωρίζει και τις στιγμές στις οποίες ο καλύτερος παίκτης του χρειάζεται λίγα λεπτά παραπάνω και μία ακόμη κατοχή.
