Η ελληνική γλώσσα είναι η πιο πλούσια, η πιο περιεκτική και η πιο αναλυτικά επεξηγηματική απ' όλες. Σπανίως κάτι μπορεί να περιγραφεί με οποιαδήποτε άλλη, καλύτερα απ' ότι από αυτή. Η συγκεκριμένη περίπτωση είναι ίσως μια από αυτές. Οι Αμερικάνοι έχουν μια πολύ συγκεκριμένη φράση, την οποία μάλιστα συχνά πυκνά χρησιμοποιούν στα ομαδικά σπορ τους, η ιστορία των οποίων βρίθει από υποσχέσεις, από όρκους, από πεπρωμένα, από pacts, από pledges, από dynasties από legacies και όλα τα σχετικά μεγαλόσχημα και σπουδαιοφανή, ακόμη και στις περιπτώσεις που όλα αυτά ζουν στη φαντασία κάποιου. Λένε «time to put your money where your mouth is». Σε ελεύθερη μετάφραση «είναι ώρα να βάλεις τα λεφτά σου εκεί που είναι το στόμα σου». Ώρα να αποδείξεις με πράξεις, όσα έχεις πει. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, λένε και «you gotta talk the talk and walk the walk». Να «πεις τα λόγια και να περπατήσεις τη διαδρομή». Ένα και το αυτό: να υποστηρίξεις τα λόγια σου με τις αντίστοιχες πράξεις.
Πολλές δεκάδες αιώνες πριν από όλα αυτά βέβαια, στους ομηρικούς ύμνους προς τους θεούς του Ολύμπου -εν προκειμένω προς τον Ερμή- εμφανίζεται για πρώτη φορά η έκφραση «αμ᾽ έπος τε και έργον εμήδετο», που αργότερα χρησιμοποιήθηκε και στα λατινικά ως dictum factum. Ειπωμένο, γινωμένο. Η πιο ακριβής νοηματική επεξήγηση του αρχαιοελληνικού είναι πως, ουσιαστικά, με τη λήψη μιας απόφασης, πρέπει να ξεκινάς και την εκτέλεσή της. Ξανά, να υποστηρίζεις έμπρακτα όσα λες. Πολύ αργότερα, απλοποιήθηκε στο «αμ' έπος αμ' έργον». Πάντα πιο... fancy οι αρχαίοι φυσικά, αφού το πιο απλοϊκό «ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα» που χρησιμοποιούμε σήμερα, έχουν πρακτικά την ίδια σημασία. Κοινώς, εδώ και τώρα, είναι η ώρα.
Πριν λίγες μέρες, ο αθλητικός διευθυντής του Ολυμπιακού, ο Κριστιάν Καρεμπέ, ένας άνθρωπος που έχει τις εμπειρίες, τις παραστάσεις, τα επιτεύγματα και σε τελική ανάλυση, το ιδανικό βιογραφικό για να μπορεί να εκφράσει -και να υποστηρίξει- μια τέτοια ατάκα, δεν είχε διστάσει να δηλώσει ότι ο φετινός στόχος του Ολυμπιακού είναι ο τελικός του Europa League. Και η κατάκτηση του τροπαίου. Φυσικά πολύς κόσμος γέλασε, ακόμη περισσότερος ειρωνεύτηκε -ανάμεσά τους και Ολυμπιακοί.
Μέχρι πριν λίγα χρόνια, για την ακρίβεια μέχρι και τα μέσα της εποχής Μαρινάκη, όλοι θα είχαν το δίκιο τους βουνό να... γλεντήσουν τον Γάλλο πρώην πρωταθλητή Ευρώπης, πρωταθλητή κόσμου, κάτοχο Champions League και ένα μάτσο άλλων τροπαίων και διακρίσεων. Ακόμη κι αν το ονειρεύεται μια ελληνική ομάδα, ουδέποτε στη σύγχρονη εποχή δεν θα μπορούσε να υποστηρίξει έμπρακτα έναν τόσο μεγαλεπήβολο στόχο και να το δηλώνει μάλιστα δημόσια. Ο μεγαλεπήβολος αυτός στόχος όμως, είναι για τον Ολυμπιακό του δεύτερου μισού της εποχής Μαρινάκη και ένα λίγο έως πολύ, αντίστοιχα μεγαλεπήβολο πρότζεκτ. Ειδικά η τετραετία Μαρτίνς -γιατί μπήκαμε στον τέταρτο χρόνο του Πορτογάλου ήδη- μπορεί να μην υποστηρίζει το συγκεκριμένο... talk με αποτελέσματα, αφού η φάση των 16 παραμένει το ταβάνι της, ωστόσο το κάνει σε όλα τα υπόλοιπα. Σε εικόνα μέσα στο γήπεδο, έστω και με μικρές παρενθέσεις -κανείς δεν είναι τέλειος. Έπειτα, σε συνολική λειτουργία ως ομάδα, σε υλικό, σε μεταγραφές και σε συνολικό τζίρο που παραμένει σε δυσθεώρητα ύψη σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη ελληνική ομάδα.
Φέτος, το πλάνο έλεγε «Champions League». Για πολλούς και διάφορους λόγους τους οποίους ξέρουν μονάχα στον Ολυμπιακό, το πρότζεκτ αυτό δεν υποστηρίχθηκε. Η ομάδα έμεινε με σημαντικά κενά σε κρίσιμα σημεία, μετά ήρθαν και ένα σωρό μαζεμένα προβλήματα και το γλυκό... χάλασε στα δύο ματς με τη Λουντογκόρετς. Αυτό ήταν και το πρώτο μεγάλο καμπανάκι. Το οποίο όπως φάνηκε ακούστηκε καλά απ' όλους, ειδικά όταν το... χτύπησε και ο ίδιος ο Βαγγέλης Μαρινάκης στου Ρέντη. Το ότι ακούστηκε από όλους φάνηκε με τις άμεσες κινήσεις για την επούλωση των πληγών του ρόστερ αλλά και με την εικόνα στο ματς που έκρινε την πρόκριση στους ομίλους του Europa, το πρώτο με τη Σλόβαν στο Καραϊσκάκη. Μια βδομάδα μετά, ήρθε και το δεύτερο ιδανικό καμπανάκι. Αυτό το 2-2 σε κάνα μήνα -όχι παραπάνω- λογικά δεν θα το θυμάται ψυχή ότι υπάρχει στην ιστορία του Ολυμπιακού. Κανείς από όσους βρίσκονται... έξω από το χορό δηλαδή. Μια αδιάφορη εμφάνιση, μια χαλαρή και άνευρη εμφάνιση, με ελάχιστες στιγμές ποιότητας που βοήθησαν την ομάδα να «καθαρίσει» την πρόκριση με μια εκτός έδρας ισοπαλία απέναντι σε μια μετριότατη ομάδα που έδωσε ότι είχε παίζοντας με παίκτη λιγότερο για μία ώρα και τελικά κατάφερε να κερδίσει έστω λίγους πόντους ψυχολογίας για τη συνέχεια της σεζόν της.
Ο Ολυμπιακός όμως έχει πολλά περισσότερα να χάσει από αυτό το ματς, αν το... ξεχάσει και προχωρήσει. Σαφέστατα και δεν είναι ακόμη έτοιμος συνολικά. Δεν έχουν «μπει» όλοι στο πλάνο, στο κλίμα, στις ιδέες του προπονητή. Όμως από την άλλη, ήξερε ότι πλέον παίζει μια σεζόν ολόκληρη σε δύο ματς, έστω και απέναντι σε ομάδα πολύ χαμηλότερης δυναμικότητας, έστω και με ένα 3-0 στην τσέπη, αλλά στη ρεβάνς εμφανίστηκε με τα... χέρια στις τσέπες. Για 70 λεπτά με παίκτη παραπάνω και σε ματς που προφανώς θα μπορούσε να το είχε χάσει. Θα είχε σημασία; Στην εξέλιξη της σεζόν όχι. Όμως σιγά σιγά εδώ δημιουργείται ένα μοτίβο: ο Ολυμπιακός της προηγούμενης διετίας έμπαινε σε αυτά τα ματς, εντός και εκτός συνόρων, με τα μαχαίρια στα δόντια και τις περόνες τραβηγμένες, έτοιμος να κάνει ό,τι χρειάζεται. Οι επιτυχίες πάντα οδηγούν σε χαλάρωση, σύμφωνοι, όμως εδώ το μοτίβο είναι επαναλαμβανόμενο πια.
Νέφτσι, Λουντογκόρετς, Σλόβαν. Τρία διπλά ματς που συνολικά η ομάδα -δεν αγκομαχάει ακριβώς- αλλά από την άλλη δεν θαμπώνει και κανέναν. Τη μία φορά που αντιμετώπισε ομάδα επιπέδου ομίλων Champions League, τέθηκε νοκ-άουτ. Η Νέφτσι και η Σλόβαν δεν είχαν την ποιότητα να κοντράρουν τον Ολυμπιακό ακόμη και όταν περπατούσε στο γήπεδο. Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που διακρίνεται από αυτή την κατά τα άλλα αδιάφορη ρεβάνς. Η ψυχολογική ετοιμότητα, όχι τόσο η αγωνιστική -αυτή θα βελτιωθεί νομοτελειακά τις επόμενες εβδομάδες όταν το ρόστερ συμπληρωθεί και άπαντες βρεθούν ο ένας με τον άλλο, με παιχνίδια στα πόδια τους. Ο μέχρι πρότινος πάντα έτοιμος και «πάνοπλος» -ανεξαρτήτως προσώπων- από ψυχολικής πλευράς Ολυμπιακός, παρουσιάζει... αρρυθμίες. Ο ίδιος ο Πορτογάλος πάλι -και εδώ να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη στήλη έχει στηρίξει το έργο του από την πρώτη κυριολεκτικά μέρα- ακόμη δείχνει να ψάχνεται. Σε τακτικές, πρόσωπα, καταστάσεις. Δεν είναι αναγκαστικά κακό αυτό, όμως όσο αυτός ψάχνεται, η σεζόν προχωράει. Και αυτό το «ψάξιμο» απέναντι στη Λουντογκόρετς π.χ. τον βρήκε κατά κράτος χαμένο, αφού φάνηκε ότι δεν είχε διαβάσει σωστά τον αντίπαλο ή τις δυνατότητες της δικής του ομάδας αυτή την εποχή.
Σε κάθε περίπτωση, το υπεραιώνιο κλισέ «οι προκρίσεις δεν παίζονται, κερδίζονται», εξακολουθεί να ισχύει και να βρίσκει εφαρμογή. Έστω και αν μιλάμε για ομίλους Europa. Εκεί πια, ο Ολυμπιακός καλείται να... σοβαρευτεί για τα καλά, να βρει χημεία, να βρει ρόλους σε όλους τους νέους, ο Μαρτίνς να βρει ποιοι του κάνουν, ποιοι δεν του κάνουν, να βρει διαφορετικές τακτικές λύσεις όταν τα ματς στραβώνουν, κάτι που εξακολουθεί να μην συμβαίνει επί των ημερών του. Βεβαίως, δεν είναι μόνο το Europa, σε λίγο ξεκινούν και τα «δικά μας». Και εκεί ο Ολυμπιακός θα βρει ξανά απέναντί του τουλάχιστον έναν δυνατό συνδιεκδικητή, τον ΠΑΟΚ του Λουτσέσκου, με έναν προπονητή στον πάγκο του που έχει αποδείξει ότι ξέρει τί πρέπει να κάνει. Ο Ρουμάνος μπορεί να μιλάει πολύ, να λέει πολλά, όμως στο φινάλε έχει αποδείξει ότι μπορεί να κάνει τη δουλειά του.
Το ίδιο πρέπει να αποδείξουν -τουλάχιστον σε ευρωπαϊκό επίπεδο- φέτος στον Ολυμπιακό. Τα καμπανάκια χτύπησαν δις ήδη και η ομάδα βρέθηκε στους ομίλους της δεύτερης ευρωπαϊκής διοργάνωσης. Στο Λιμάνι ξέρουν από νωρίς τους στόχους τους, ξέρουν ότι θα είναι και στο πρώτο γκρουπ δυναμικότητας. Κοιτώντας όλους τους πιθανούς αντιπάλους, ξέρουν ότι μπορούν να κοντράρουν -τουλάχιστον μέχρι να μπουν στην εξίσωση οι χαμένοι των ομίλων του Champions- τους πάντες. Η ομάδα συνολικά είναι ομάδα τριετίας. Ο προπονητής είναι το απόλυτο αφεντικό. Το ρόστερ σύντομα θα είναι πλήρες. Φαινομενικά, το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να... walk the walk. Να κάνουν τη διαδρομή.
Ο κόσμος αυτό το «συνεχίζουμε να ονειρευόμαστε», αυτό το «στόχος η ευρωπαϊκή διάκριση» το ακούει χρόνια επί χρόνων. Το έχει ακούσει τόσο συχνά που σιγά σιγά κινδυνεύει να πάθει... ανοσία, ή να την πάθει όπως ο βοσκός του Αισώπου. Θα το βλέπει και δεν θα το πιστεύει! Θα το βλέπει και δεν θα καταλαβαίνει πόσο δύσκολο, πόσο απαιτητικό και πόσο χρονοβόρο είναι για μια ελληνική ομάδα να φτάσει έστω και να ονειρεύεται κάτι τέτοιο. Όμως πλέον η μπάλα, όπως πάντα, είναι στα πόδια του Μαρινάκη, στα πόδια του Καρεμπέ, του Μαρτίνς, των παικτών. Ο ποδοσφαιρικός οργανισμός που λέγεται Ολυμπιακός, δεν έχει άλλες δικαιολογίες μπροστά του. Μπροστά του έχει μόνο δουλειά. Και όχι, δεν... παίζει μόνος του. Το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο δεν είναι παίξε-γέλασε και όσοι κορόιδευαν για χρόνια τα «ευρωπαϊκά χωριά», σιγά σιγά τα λούζονται. Ωστόσο, η φετινή σεζόν φαντάζει πια ιδανική για μια... κανονική ευρωπαϊκή πορεία. Είτε στο Europa, είτε στο Conference, γιατί τώρα υπάρχει και αυτό, όπου θα καταλήξει αρκετός κόσμος από το Europa αργότερα.
Όλα είναι στρωμένα στα πόδια της ομάδας και του προπονητή. Σε λίγο καιρό, όταν η δουλειά σε επίπεδο σχεδιασμού ολοκληρωθεί, αυτοί είναι που θα έχουν και την τελική ευθύνη να οδηγήσουν τον Ολυμπιακό μακριά στην Ευρώπη. Όχι μακριά.
Πιο μακριά από ποτέ.
ΟΚ, αν η ομάδα φτάσει στον... ημιτελικό του Europa, δεν θα ζητήσουμε και τον λόγο από τον Καρεμπέ στο φινάλε! Όταν η φετινή σεζόν όμως θα έχει ολοκληρωθεί, θα μπορούν όλοι να κοιτάξουν πίσω τους, να θυμηθούν την περιβόητη ατάκα του Γάλλου και να πουν, είτε «ναι φίλε, φτάσαμε κοντά, κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσαμε». Ή «τα καταφέραμε» και πολύς κόσμος θα πρέπει να καταπιεί τη δική του γλώσσα. Ή «αποτύχαμε» και εμείς θα πρέπει εφεξής να τη βουτάμε καλά στο μυαλό μας πριν βάλουμε στόχους.
Σε αυτή την περίπτωση, κάποια στιγμή ο κόσμος θα πρέπει να το ακούσει και από επίσημα χείλη. Αυτό το «αποτύχαμε» δηλαδή. Αν ο Ολυμπιακός μείνει ξανά στα λόγια, ίσως άπαντες θα πρέπει να αναθεωρήσουν τις δυνατότητες, τους στόχους ή τα όνειρά τους. Και ο κόσμος θα αξιολογήσει πια τη σοβαρότητα όσων ακούει. Γιατί ο οπαδός μπορεί να ονειρεύεται ό,τι θέλει, όμως ο σύλλογος οφείλει να... παίζει. Να «περπατάει». Όχι να «μιλάει». Στη μπάλα, ένας τρόπος υπάρχει να μιλήσεις: επί χόρτου. Εκεί που εντός συνόρων ο Ολυμπιακός τα εξηγεί ωραία σε οποιονδήποτε κατά καιρούς τον αμφισβητεί. Πλέον, από τη στιγμή που όλος ο οργανισμός του αυτοπαρουσιάζεται ως «ευρωπαϊκός» -και μην παρεξηγηθώ, πολύ καλά και σωστά κάνει- οφείλει να το κάνει εκτός συνόρων. Οφείλει να το κάνει.
Οφείλει.
Είναι η χρονιά που οι δικαιολογίες (πρέπει να) στερεύουν. Είναι η χρονιά που όλα φαντάζουν ιδανικά για μια ρεαλιστική ευρωπαϊκή πορεία -όχι το κλασικό κλισέ- και που στο φινάλε της μάλλον άπαντες θα πρέπει να κριθούν για τα λόγια, τους στόχους, ακόμη και τα όνειρά τους. Για όσα πέτυχαν ή δεν πέτυχαν. Κοιτώντας τη συγκεκριμένη ομάδα, την περασμένη τριετία της, τις κινήσεις για το μέλλον της, τις δυνατότητες και το ταβάνι της, ακόμη και ο ορκισμένος εχθρός της πιθανότατα κατανοεί ότι αν ο συγκεκριμένος Ολυμπιακός του Μαρτίνς δεν προχωρήσει στην Ευρώπη, πρέπει -ως ελληνικό ποδόσφαιρο- να το κλείσουμε οριστικά το μαγαζί!
Το μόνο που δεν έχει ο συγκεκριμένος Ολυμπιακός είναι χρόνο για άλλες δικαιολογίες, έχει όμως όλα όσα -στη θεωρία- χρειάζονται για να στείλει τους... εχθρούς του στον ψυχίατρο με μια επική σεζόν που στο φινάλε της θα κάνει περήφανο τον κόσμο του. Τώρα είναι η ώρα να αποδείξει ότι μπορεί να το κάνει.
Τώρα είναι η ώρα του.
Αμ' έπος αμ' έργον.
