Η απώλεια ενός κομβικού παίκτη κατά τη διάρκεια μιας μεγάλης διοργάνωσης, χωρίς να μπορεί να αντικατασταθεί, φέρνει αναστάτωση. Όχι μόνο στην ίδια την ομάδα, που καλείται εν κινήσει να μάθει να παίζει χωρίς αυτόν, αλλά και στους αντιπάλους της. Οι οποίοι, πλέον, έχουν να κάνουν με εντελώς καινούργια δεδομένα.
Στο φετινό Eurobasket η Λιθουανία, όπως είναι γνωστό, διάγει μια περίοδο Μ.Γ. (με Γιοκουμπάιτις) και Χ.Γ. (χωρίς Γιοκουμπάιτις). Ό,τι έκανε στα τέσσερα πρώτα ματς, όπου βρισκόταν στο παρκέ ο βασικός της πλέι μέικερ, είναι άλλο. Δεν… πετιέται στο καλάθι των αχρήστων το scouting, αλλά οι ειδικοί της εθνικής έχουν «κόψει» φάσεις κυρίως από τα δύο παιχνίδια που η Λιθουανία παίζει χωρίς αυτόν.
Η Λιθουανία νίκησε στα δύο παιχνίδια χωρίς τον Γιοκουμπάιτις στο παρκέ. Τόσο τη Σουηδία (74-71), όσο και τη γηπεδούχο Λετονία σ’ ένα έντονα φορτισμένο βαλτικό ντέρμπι (88-79). Κι ας της έλειπαν οι 17,3 πόντοι και οι 8,5 ασίστ, αριθμοί εντυπωσιακοί, που’ χε καταγράψει ο άτυχος Λιθουανός πλέι μέικερ, που σούταρε μακράν περισσότερο απ’ όσο όλοι οι άλλοι (13,8 σουτ μέσο όρο).
Στην εξίσωση πρέπει να μπει και ο περιορισμός (λόγω τραυματισμού επίσης) και του Νορμάντας, ο οποίος θεωρούνταν ο δεύτερος χειριστής στην ιεραρχία. Από τα 20+ λεπτά μέσο όρο των τεσσάρων πρώτων αγώνων έπαιξε 3 με τη Σουηδία (εκεί γύρισε το πόδι) και οκτώ με τη Λετονία.
Αν θελήσει κανείς να το εξηγήσει επιφανειακά, θα σταθεί στον Άρνας Βελίτσκα, τον κουμανταδόρο της Νεπτούνας που από συμπληρωματικός έγινε σταρ. Στα πρώτα τέσσερα ματς πάτησε παρκέ συνολικά 63 λεπτά. Στα δύο τελευταία, άλλα 63! Με αποκορύφωμα τα 36 που έμεινε στο παρκέ με τη Λετονία, και μάλιστα έκανε ένα εξαιρετικό double-double με 21 πόντους και 11 ασίστ.
Η διαφορά, όμως, δεν είναι μόνο στα πρόσωπα, παρά το εντυπωσιακό step up του Βελίτσκα. Δεν μπήκε απλώς κάποιος στα παπούτσια του Γιοκουμπάιτις. Η ομάδα άλλαξε πρόσωπο, έγινε πιο ομαδική.
Δεν είναι μυστικό ότι η πίεση στον μοναδικό fit χειριστή της Λιθουανίας είναι ένα από τα κλειδιά του ματς. Δεύτερη συνεχόμενη τέτοια «αρχηγική» εμφάνιση του Βελίτσκα είναι πολύ δύσκολο να συμβεί.
Βεβαίως δεν είναι το ματς μόνο… πιέζουμε τον πλέι μέικερ και καθαρίσαμε. Παρά το ότι η Λιθουανία διαφημίστηκε και πριν το Eurobasket ως «ομάδα του Βαλαντσιούνας», η αλήθεια είναι ότι στηρίζεται περισσότερο σε άλλες πτυχές του παιχνιδιού παρά στην κυριαρχία του θηριώδη σέντερ και το καλό τουρνουά που κάνουν Μπλάζεβιτς και Τουμπέλις, οι έτεροι ψηλοί.
Η Λιθουανία βρήκε λύσεις στην ψυχρολουσία Γιοκουμπάιτις γιατί είναι ομάδα. Γιατί πολλοί από τους ημίψηλους «πλάγιους» γνωρίζουν και να τρέχουν το γήπεδο, και να ντριμπλάρουν, και να πασάρουν, και να σουτάρουν. Απόντος, μάλιστα, του Γιοκουμπάιτις οι προσπάθειες μοιράζονται, είναι δεδομένο ότι ο Κουρτινάιτις θα δώσει προσπάθειες σε όλους και θα επιμείνει σ’ αυτόν που θα αποδείξει μέσα στο παρκέ ότι μπορεί να εξελιχθεί σε «λαγό».
Κανείς απ’ αυτούς δεν έχει εντυπωσιακούς αριθμούς μέχρι στιγμής. Οι πιο έμπειροι και γνωστοί Σιρβίντις (5,8 πόντοι) και Σεντεκέρσκις (7,2 πόντοι) δεν ξεχωρίζουν ούτε σε λεπτά συμμετοχής, ούτε σε σουτ που παίρνουν από τον Ρατζεβίτσιους (4,7 πόντοι), τον Σαργκιούνας (4,5 πόντοι) και τον Γκιεντράιτις, ο οποίος είναι «σειρά» του Βαλαντσιούνας και αυτός θεωρείται ο πραγματικός αρχηγός (3,6 πόντοι). Όλοι αυτοί σουτάρουν μαζί 9,5 δίποντα και 11,4 τρίποντα ανά ματς. Δηλαδή χοντρικά τη μία στις 3,5 προσπάθειες που κάνει η ομάδα. Φαίνεται σίγουρο ότι με αντίπαλο τη δική μας ομάδα θα κληθούν να έχουν πιο ενεργό ρόλο. Μπορεί ένας-δύο απ’ αυτούς να βοηθήσουν επιθετικά (αθροιστικά 20+ πόντοι) με άψογη στατιστική; Να, ένα ακόμη κλειδί του αγώνα.
Κοιτώντας το ρόστερ της Λιθουανίας, η πρώτη ανάγνωση οπωσδήποτε στέκεται στον Βαλαντσιούνας. Κυρίως επειδή η δική μας ομάδα δεν έχει παίκτη ανάλογων κυβικών, εκτοπίσματος και εμπειρίας. Είναι αλήθεια ότι η επιδραστικότητα του Βαλαντσιούνας στο παιχνίδι της Λιθουανίας δεν είναι αυτή που αναμενόταν. Είναι μεν ο δεύτερος σκόρερ της ομάδας (14,3 πόντοι), αλλά η χρησιμοποίησή του για δέκα λεπτά μόνο στο ματς με τη Λετονία έδειξε ότι ο Κουρτινάιτις ήθελε να χτυπήσει στην αθλητικότητα και το πιο γρήγορο παιχνίδι. Τα οποία δεν είναι τα καλύτερα χαρακτηριστικά του 33χρονου σέντερ.
Μπλάζεβιτς (8,2 πόντοι/5,6 ριμπάουντ) και Τουμπέλις (11,2 πόντοι/8,2 ριμπάουντ) δίνουν σημαντική ενέργεια κοντά στο καλάθι, με τρόπο πολύ διαφορετικό από τον Βαλαντσιούνας. Προφανώς παίζει ρόλο κι ο αντίπαλος, κι ενδεχομένως ο Κουρτινάιτις θα θελήσει να χτυπήσει περισσότερες φορές απ’ όσο έκανε μέχρι τώρα την αδυναμία μας κοντά στο καλάθι, αλλά δεν πρέπει να περιμένουμε π.χ. ένα ματς όπου ο Βαλαντσιούνας θα μείνει στο γήπεδο 30+ λεπτά και θα πετύχει 20+ πόντους. Ο δε έτερος 7-footer σέντερ Μπιρούτις από την αρχή έκανε κακό τουρνουά και μοιραία τα λεπτά του έχουν περιοριστεί πολύ κυρίως από τον Τουμπέλις.
Συμπερασματικά: Είναι δύσκολο να υποστηρίξει κάποιος ότι η Λιθουανία έγινε… καλύτερη χωρίς τον Γιοκουμπάιτις, κι ας βρήκε λύση σε δύο δύσκολα ματς. Έγινε, όμως, πιο απρόβλεπτη. Με τον Κουρτινάιτις να «σέβεται» μεν τον Βαλαντσιούνας, αλλά να ψάχνει κυρίως άλλο τρόπο παιχνιδιού για να επικρατήσει, πιο γρήγορο και αθλητικό. Έχει τα όπλα να το κάνει. Και κυρίως, οι παίκτες του έχουν την ψυχολογία να πάρουν τις λεγόμενες «ευθύνες της μιας βραδιάς». Ο Βελίτσκα είναι η ζωντανή απόδειξη.
