Μια τομή επίσης για τον μεταπολεμικό, ψυχροπολεμικό κόσμο, δεδομένου ότι η ανέγερση του Τείχους, αρχικά με συρματόπλεγμα κι έπειτα με ένα αρραγές σύνορο από μπετόν ύψους 2 μέτρων, επισφράγισε τον διαχωρισμό στα δύο του Βερολίνου, συμβολίζοντας την απομόνωση του Ανατολικού Μπλοκ υπό τη σοβιετική επιρροή από τη Δύση.
Με μια λωρίδα θανάτου που συνόδευε το απροσπέλαστο Τείχος και με άμεση καταστολή από τους συνοριοφύλακες που βρίσκονταν σε μόνιμη επαγρύπνηση κάτω από ισχυρούς προβολείς, κατέστη εκ των πραγμάτων αδύνατη η ελεύθερη διέλευση των πολιτών προς την άλλη πλευρά.
Βίλι Μπραντ: «Σαν φράχτης στρατοπέδου συγκέντρωσης»
«Τα ξημερώματα της 13ης Αυγούστου, στρατιώτες και συνεργεία κατασκευών, κατόπιν εντολής της ηγεσίας του SED, άρχισαν να αποκλείουν τα σύνορα του σοβιετικού τομέα με κομμάτια ασφάλτου, κυβόλιθους και τσιμεντένιους πασσάλους. Ήταν η αρχή του Τείχους, το οποίο έφτασε τελικά σε μήκος 155 χιλιομέτρων», γράφει σε αφιέρωμά της η εφημερίδα Handelsblatt και συνεχίζει:
«'Το Ανατολικό Βερολίνο αποκλείστηκε', ήταν ο τίτλος έκτακτης έκδοσης της εφημερίδας Morgenpost του Δυτικού Βερολίνου. Ο τότε δήμαρχος του Δυτικού Βερολίνου, Βίλι Μπραντ, χρησιμοποίησε δραματικούς παραλληλισμούς για τα συνοριακά περάσματα: 'Στη μέση του Βερολίνου υψώνεται όχι απλώς ένα είδος κρατικού συνόρου, αλλά ο φράχτης ενός στρατοπέδου συγκέντρωσης'».
Το Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα της Ανατολικής Γερμανίας (SED), αντίθετα, προτιμούσε τον όρο «Αντιφασιστικό Τείχος Προστασίας». Ωστόσο, ο φερόμενος ως εμπνευστής του όρου και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής, Χορστ Ζίντερμαν, παραδέχθηκε το 1990 ότι ο πραγματικός στόχος ήταν να εμποδιστεί η φυγή των πολιτών από την Ανατολική Γερμανία: «Δεν θέλαμε να αδειάσουμε από κόσμο. Θέλαμε να διατηρήσουμε την αντιφασιστική και δημοκρατική τάξη που υπήρχε στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας».
Σκιές του Τείχους σήμερα
65 χρόνια μετά, κάθε χρόνο τέτοια μέρα η ίδια εικόνα: λουλούδια στη μνήμη των θυμάτων του Τείχους στην ιστορική και ακόμη συνταρακτική Μπέρναουερ Στράσε στην καρδιά του Βερολίνου, εκεί όπου το Τείχος έκοψε στα δύο σπίτια και αυλές μέσα σε μια νύχτα, επιμνημόσυνη δέηση στην Εκκλησία της Συμφιλίωσης, πολλές τελετές μνήμης στη γερμανική πρωτεύουσα και σε άλλες γερμανικές πόλεις κατά μήκος των πρώην εσωτερικών συνόρων Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας.
Και κάθε χρόνο επίσης ίδια επίπονη διαδικασία μνήμης, αναστοχασμού, περισυλλογής: για τη μοίρα της Γερμανίας, τις πληγές του ναζισμού και τις συνέπειές του για τη Γερμανία στον νέο κόσμο που αναδύθηκε μέσα από τις στάχτες του πολέμου. Μια Γερμανία διχοτομημένη, ένα Βερολίνο χωρισμένο στα δύο.
Φέτος ένα νέο Τείχος υψώνεται στην Πύλη του Βρανδεμβούργου για να θυμίσει τη 13η Αυγούστου του 1961. Πρόκειται για μια προσωρινή, υπαίθρια εικαστική εγκατάσταση μνήμης. Σε κάποια σημεία είναι διάφανη και σε άλλα μοιάζει συμπαγής και αδιαπέραστη, όπως το μπετόν του Τείχους. Στόχος είναι να θυμίσει το παρελθόν του Βερολίνου αλλά και να προκαλέσει προβληματισμό για τα σημερινά Τείχη, τα σύνορα, τους διαχωρισμούς.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία από την ημέρα ανέγερσης του Τείχους του Βερολίνου μέχρι την Πτώση του Τείχους στις 9 Νοεμβρίου 1989 έχασαν τη ζωή τους τουλάχιστον 140 άνθρωποι στην προσπάθειά τους να διέλθουν από το Ανατολικό στο Δυτικό Βερολίνο.
Τα συνολικά θύματα που προσπάθησαν να διαφύγουν από την κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία στη Δύση στα 28 χρόνια «ζωής» του Τείχους υπολογίζεται ότι ανέρχονται σε πάνω από 600. Η Γερμανική Επανένωση άργησε να έρθει πολλές δεκαετίες, στις 3 Οκτωβρίου του 1990.
Πηγή: Deutsche Welle
