Οι άνθρωποι μιλούν για άδεια κτίρια, για τη φτώχεια, αλλά και για την ανάγκη να ακούγονται περισσότερες ευχάριστες ιστορίες. Απέναντί τους δεν κάθεται ένας δημοσιογράφος με σημειωματάριο.
Τις ερωτήσεις κάνει μια φωνή που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη και οι απαντήσεις φτάνουν στη συντακτική ομάδα του γερμανικού δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού WDR.
Το παγκάκι ονομάζεται Dialogbank και είναι μια από τις πιο παράξενες εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία. Το δημιούργησε η γερμανική εταιρεία tactile.news, ένα μικρό στούντιο τεχνολογικής καινοτομίας με έδρα το Λίνεμπουργκ, που αναπτύσσει εργαλεία επικοινωνίας των μέσων ενημέρωσης με το κοινό τους.
Η ιδέα δεν είναι να αναλάβει η AI να γράφει ειδήσεις ή να αντικαταστήσει τους ρεπόρτερ. Είναι να βοηθήσει μια σύνταξη να μάθει τι συμβαίνει έξω από τα γραφεία της, ακούγοντας ανθρώπους που διαφορετικά ίσως δεν θα μιλούσαν ποτέ σε δημοσιογράφο.
Η Astrid Csuraji και ο Jakob Vicari, ιδρυτές της tactile.news, εργάζονται πάνω σε αυτή την ιδέα από το 2018. Η πρώτη τους πλατφόρμα, το 100eyes, επέτρεπε στις συντάξεις να συνομιλούν με ομάδες 50 έως 100 πολιτών μέσα από εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων. Αντί να δημοσιεύουν μια ερώτηση στα social media και να περιμένουν σχόλια, οι δημοσιογράφοι μπορούσαν να επικοινωνούν ξεχωριστά με κάθε συμμετέχοντα, ζητώντας πληροφορίες, εμπειρίες και απόψεις. Ήταν ένας τρόπος να αναζητούν θέματα μαζί με το κοινό, αντί να αποφασίζουν αποκλειστικά μέσα στη σύνταξη τι θα το ενδιέφερε.
Η μέθοδος έχει ήδη οδηγήσει σε πραγματικές αλλαγές στο τηλεοπτικό πρόγραμμα. Ο WDR χρησιμοποίησε το 100eyes για να συνομιλήσει με παιδιά 12 και 13 ετών, αναζητώντας τι θα ήθελαν να παρακολουθούν στην τηλεόραση. Οι απαντήσεις τους και οι δοκιμές πρώτων εκδοχών της εκπομπής συνέβαλαν στη δημιουργία του «POV – Deine Geschichte zählt» («Η ιστορία σου μετράει»), ενός νέου προγράμματος που αντικατέστησε τον περασμένο Απρίλιο την εκπομπή «neuneinhalb» στο γερμανικό δημόσιο δίκτυο ARD. Σε αυτή τη διαδικασία δεν είχε ακόμη χρησιμοποιηθεί τεχνητή νοημοσύνη. Το αποτέλεσμα, όμως, έδειξε τι μπορεί να συμβεί όταν μια συντακτική ομάδα ρωτά το κοινό της πριν σχεδιάσει το περιεχόμενο που θα του προσφέρει.
Το πρόβλημα που εντόπισαν οι δημιουργοί του 100eyes ήταν απλούστερο από ό,τι περίμεναν. Οι δημοσιογράφοι ήθελαν να συνομιλούν με το κοινό, αλλά δεν είχαν χρόνο. Η επικοινωνία με τους αναγνώστες και τους τηλεθεατές αντιμετωπίζεται συχνά ως μια πρόσθετη εργασία, που γίνεται όταν τελειώσουν οι υπόλοιπες υποχρεώσεις. Ένα μήνυμα μπορεί να λάβει μια σύντομη απάντηση, αλλά σπάνια ακολουθεί μια πραγματική συζήτηση. «Τα μέσα θέλουν διάλογο, αλλά δεν διαθέτουν χρόνο εργασίας γι' αυτόν», παρατηρεί η Csuraji.
Από αυτή τη διαπίστωση προέκυψε η ιδέα ενός συστήματος που δεν θα κουραζόταν να ρωτά. Ένας δημοσιογράφος μπορεί να ευχαριστήσει τον συνομιλητή του και να επιστρέψει στο επόμενο θέμα που πρέπει να παραδώσει. Ένα σύστημα AI μπορεί να συνεχίσει με μια δεύτερη ή τρίτη ερώτηση, να ζητήσει διευκρινίσεις και να κρατήσει τη συζήτηση ανοιχτή. Στο τέλος, η σύνταξη λαμβάνει το υλικό και οι δημοσιογράφοι μπορούν να επικοινωνήσουν προσωπικά με όσους έχουν να αφηγηθούν κάτι που αξίζει περαιτέρω έρευνα.
Το Dialogbank γεννήθηκε μετά τις καταστροφικές πλημμύρες στην κοιλάδα του Αρ, τον Ιούλιο του 2021. Οι δημιουργοί του είχαν παρατηρήσει την εικόνα δημοσιογράφων που έμπαιναν σε αυλές πλημμυροπαθών, με λαστιχένιες μπότες και μικρόφωνα, ζητώντας τους να περιγράψουν όσα είχαν ζήσει. Αναρωτήθηκαν αν θα μπορούσαν να δημιουργήσουν έναν χώρο όπου οι άνθρωποι θα μιλούσαν με τον δικό τους ρυθμό, όποτε αισθάνονταν έτοιμοι, χωρίς την πίεση μιας τηλεοπτικής κάμερας.
Το πρώτο πείραμα, το 2022, ήταν μια πολυθρόνα με ενσωματωμένη την Alexa. Η δοκιμή σε μια γερμανική αγορά δεν πήγε ιδιαίτερα καλά. Ένα μηχάνημα συμπίεσης οδοστρώματος έκανε τόσο θόρυβο ώστε το σύστημα δυσκολευόταν να καταλάβει τι έλεγαν οι άνθρωποι. Τέσσερα χρόνια αργότερα, η τεχνολογία έχει προχωρήσει αρκετά. Η σημερινή Dialogbank βασίζεται στη φωνητική AI της ElevenLabs και μπορεί να εγκατασταθεί σε παγκάκια, άλλα έπιπλα ή ακόμη και να χρησιμοποιηθεί χωρίς φυσική κατασκευή, ως τηλεφωνικός συνομιλητής. Η σύνταξη καθορίζει τις ερωτήσεις και εξετάζει τις συνομιλίες με τη βοήθεια της AI.
Σε μια από τις εφαρμογές του WDR, η ψηφιακή συνομιλήτρια ονομάζεται «Nadia» και παρουσιάζεται ως υπάλληλος υποδοχής στο στούντιο του οργανισμού στο Έσεν. Το όνομα, η φωνή και ο τρόπος που μιλά δεν είναι ασήμαντες λεπτομέρειες. Οι δημιουργοί σχεδιάζουν τη συμπεριφορά του συστήματος ώστε να μπορεί να κάνει μια φυσική συζήτηση, να δείχνει ενδιαφέρον και να αποφεύγει τις μηχανικές, επαναλαμβανόμενες απαντήσεις.
Η παρουσία του παγκακιού σε δημόσιους χώρους έχει ήδη δείξει κάτι που προβληματίζει τους δημοσιογράφους: ορισμένοι άνθρωποι μιλούν πιο εύκολα σε μια μηχανή παρά σε έναν άνθρωπο που εκπροσωπεί κάποιο μέσο ενημέρωσης. Στο Χάλε, όπου δοκιμάστηκε το Dialogbank μπροστά στη συναγωγή της πόλης, στην επέτειο της αντισημιτικής επίθεσης του 2019, οι περαστικοί μπορούσαν να ακούσουν μαρτυρίες και να κάνουν ερωτήσεις. Η εμπειρία ενθάρρυνε τη συνεργαζόμενη τοπική εφημερίδα Mitteldeutsche Zeitung να αναζητήσει περισσότερους τρόπους άμεσης επικοινωνίας με τους κατοίκους. Σήμερα, η εφημερίδα χρησιμοποιεί και ένα βαν που μεταφέρει μια κινητή συντακτική ομάδα στις γειτονιές.
Το επόμενο σχέδιο της tactile.news είναι ακόμη πιο φιλόδοξο. Από το 2027 θέλει να χρησιμοποιήσει AI συνομιλητές σε τηλεφωνικές κλήσεις και εφαρμογές όπως το WhatsApp, αντικαθιστώντας σταδιακά το 100eyes με ένα σύστημα που θα μπορεί να συνομιλεί με πολύ μεγαλύτερες ομάδες ανθρώπων. Η Csuraji μιλά για τη δυνατότητα ακρόασης ακόμη και 10.000 πολιτών ταυτόχρονα. Προς το παρόν, πρόκειται για στόχο και όχι για δυνατότητα που έχει αποδειχθεί σε αυτή την κλίμακα.
Η ιδέα συνοδεύεται και από ένα σοβαρό πρόβλημα. Τα γλωσσικά μοντέλα έχουν την τάση να συμφωνούν με τον άνθρωπο που τους μιλά, ακόμη κι όταν εκείνος διατυπώνει λανθασμένες ή ακραίες απόψεις. Η tactile.news μελέτησε αυτή τη συμπεριφορά σε μια έρευνα για τον τρόπο με τον οποίο διαφορετικά συστήματα AI απαντούν σε ερωτήσεις σχετικά με το γάλα. Οι απαντήσεις άλλαζαν σημαντικά ανάλογα με το προφίλ του συνομιλητή και τον τρόπο διατύπωσης της ερώτησης. Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από τη γαλακτοβιομηχανία και δεν έχει περάσει από ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση, ωστόσο τα ευρήματα οδήγησαν την εταιρεία να δοκιμάσει αυστηρότερους κανόνες συμπεριφοράς για τους ψηφιακούς συνομιλητές της.
Μια μηχανή που συμφωνεί διαρκώς μπορεί να δώσει στον συνομιλητή της την αίσθηση ότι τον καταλαβαίνει, χωρίς να τον βοηθά να εξηγήσει με ακρίβεια την εμπειρία του. Μπορεί ακόμη και να ενισχύσει προκαταλήψεις ή να οδηγήσει τη συζήτηση προς τις απαντήσεις που μοιάζουν πιο ευχάριστες. Γι' αυτό η tactile.news δοκιμάζει συστήματα που μπορούν να διαφωνούν, να ζητούν διευκρινίσεις ή να διακόπτουν μια συνομιλία όταν ξεπερνά συγκεκριμένα όρια. Δεν έχει αποδειχθεί ακόμη πόσο αξιόπιστα θα συμπεριφέρονται σε χιλιάδες διαφορετικές συνομιλίες.
Για τις εφημερίδες και τους τηλεοπτικούς σταθμούς, η χρησιμότητα τέτοιων εργαλείων θα κριθεί τελικά από όσα θα κάνουν με τις μαρτυρίες που συγκεντρώνουν. Το παγκάκι μπορεί να καταγράψει μια ανησυχία για τη φτώχεια ή για ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο. Δεν μπορεί όμως από μόνο του να εξακριβώσει τα γεγονότα, να ερευνήσει τις ευθύνες ή να αποφασίσει ποια ιστορία χρειάζεται δημοσιογραφική έρευνα.
Η πιο ενδιαφέρουσα υπόσχεση του Dialogbank βρίσκεται ίσως εκεί. Την ώρα που η συζήτηση για την AI στα μέσα ενημέρωσης περιστρέφεται γύρω από άρθρα που γράφονται αυτόματα, ειδήσεις που συνοψίζονται και δημοσιογραφικές θέσεις που μπορεί να χαθούν, μια μικρή γερμανική εταιρεία προτείνει να χρησιμοποιηθεί η ίδια τεχνολογία για κάτι που οι δημοσιογράφοι γνωρίζουν ότι πρέπει να κάνουν, αλλά συχνά δεν προλαβαίνουν: να βγουν από τη σύνταξη και να ακούσουν τι έχουν να τους πουν οι άνθρωποι.
Πηγή: lifo.gr
