Το χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών αυξήθηκε πέρυσι στο ιστορικό υψηλό των 9,4 τρισ. δολαρίων (7 τρισ. λιρών), με τις φτωχότερες χώρες να καταβάλλουν τα υψηλότερα επιτόκια από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, όπως προκύπτει από στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, τα οποία επικαλείται ο Guardian.
Η βρετανική κυβέρνηση προετοιμάζεται να προωθήσει μια «νέα πρωτοβουλία για το χρέος», στο πλαίσιο της προεδρίας της στην G20 το επόμενο έτος. Ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ (Andy Burnham) έχει συνδέσει την πρωτοβουλία αυτή με την αντιμετώπιση της ιστορικής κληρονομιάς της δουλείας.
Στην ετήσια έκθεσή της για το διεθνές χρέος, η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει ότι το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του εξωτερικού χρέους εμποδίζει ορισμένες κυβερνήσεις να πραγματοποιήσουν επενδύσεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Το χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών αυξήθηκε πέρυσι κατά 5,5%, καταγράφοντας τον ταχύτερο ρυθμό αύξησης της τελευταίας τετραετίας, κυρίως λόγω της ραγδαίας ανόδου του δανεισμού από τον ιδιωτικό τομέα.
Η επικεφαλής στατιστικολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Χαϊσάν Φου (Haishan Fu), δήλωσε: «Η πρόσβαση στη διεθνή χρηματοδότηση έχει βελτιωθεί, αλλά το κόστος της όχι. Οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος δανείζονται περισσότερο, πληρώνουν περισσότερα και, σε πολλές περιπτώσεις, τους απομένουν λιγότεροι πόροι για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξή τους».
Στο 8,2% το μέσο επιτόκιο για τις φτωχότερες χώρες
Η έκθεση διαπιστώνει ότι οι φτωχότερες χώρες, οι οποίες πληρούν τις προϋποθέσεις για δανεισμό με ευνοϊκούς όρους από την Παγκόσμια Τράπεζα, αντιμετώπισαν μέσο επιτόκιο 8,2% στα νέα δάνεια, το υψηλότερο από τα τέλη της δεκαετίας του 1980.
Παράλληλα, τα προκαταρκτικά στοιχεία για το 2026 δείχνουν ότι ο δανεισμός συνεχίστηκε με ταχείς ρυθμούς, αλλά και με διατήρηση των υψηλών επιτοκίων, καθώς αυξήθηκε το κόστος χρηματοδότησης διεθνώς.
Η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει χαρακτηριστικά πρόσφατες περιπτώσεις δανεισμού από το Λάος, με επιτόκιο 11,5%, τη Δημοκρατία του Κονγκό, με 13,88%, και την Κένυα, με 9,2%.
Εξετάζοντας τη σχέση μεταξύ του υψηλού χρέους και της δυνατότητας των κυβερνήσεων να χρηματοδοτούν τις εγχώριες προτεραιότητές τους, ο οργανισμός διαπίστωσε ότι οι παγκόσμιες κρίσεις επηρεάζουν περισσότερο την πρόσβαση σε τρόφιμα στις χώρες με υψηλή δανειακή επιβάρυνση.
«Η επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών των αλληλεπιδράσεων, καταδεικνύοντας πώς το βάρος του χρέους μπορεί να συνδέεται στενά με τη μείωση της οικονομικής δυνατότητας πρόσβασης σε μια υγιεινή διατροφή σε περιόδους παγκόσμιων αναταράξεων», αναφέρει η έκθεση.
Πρωτοβουλία της Βρετανίας για την αντιμετώπιση του χρέους
Ο Μπέρναμ ανέθεσε στον πρώην πρωθυπουργό των Εργατικών, Γκόρντον Μπράουν (Gordon Brown), να εξετάσει τη δυνατότητα αλλαγών στο διεθνές σύστημα διαχείρισης του χρέους, ενόψει της ανάληψης της προεδρίας της G20 από το Ηνωμένο Βασίλειο το επόμενο έτος.
Τον περασμένο μήνα, ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ (Ed Miliband) παρουσίασε σχέδια για μια «νέα συμφωνία» υπέρ των υπερχρεωμένων χωρών, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στις ετήσιες συνεδριάσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Μπανγκόκ.
Η συμφωνία αναμένεται να περιλαμβάνει προτάσεις για την αξιοποίηση των ισολογισμών της Παγκόσμιας Τράπεζας και άλλων πολυμερών αναπτυξιακών τραπεζών, με στόχο την επαναγορά ανεξόφλητου χρέους, την παράταση των περιόδων αποπληρωμής και τη μείωση των επιτοκίων.
Ωστόσο, η κατάσταση είναι πιο σύνθετη σε σχέση με την περίοδο πριν από τη σύνοδο κορυφής του Γκλενίγκλς το 2005, όταν οι χώρες της G8 συμφώνησαν στη διαγραφή χρεών ύψους δισεκατομμυρίων λιρών.
Η βασική διαφορά είναι ότι σήμερα οι πιστωτές είναι συχνότερα ιδιώτες ομολογιούχοι και όχι κυβερνήσεις, γεγονός που περιπλέκει τις προσπάθειες αναδιάρθρωσης.
Τα τελευταία χρόνια εντείνονται οι εκκλήσεις για αλλαγές στο διεθνές πλαίσιο διαχείρισης του χρέους, μεταξύ άλλων από αρχηγούς κρατών της Αφρικανικής Ένωσης, αλλά και κατά τη διάρκεια της προεδρίας της G20 από τη Βραζιλία και τη Νότια Αφρική.
Πηγή: skai.gr
