MENU

Η Ελλάδα είναι στο γύψο, έχει μπει στον έβδομο χρόνο ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος που την έχει πάει χρόνια πίσω, πλήττοντας βάναυσα την εξέλιξή της σε όλα τα επίπεδα, αλλά έχει ξεκινήσει να αντιδρά σοβαρά: 21 Φεβρουαρίου γίνεται η πρώτη κατάληψη στη Νομική Σχολή Αθηνών η οποία καταστέλλεται δύο ημέρες μετά, 20 Μαρτίου η δεύτερη που οδηγεί σε 100 συλλήψεις κατόπιν αιτήματος της Συγκλήτου.

Εν μέσω αυτών των συγκλονιστικών εξελίξεων, μαίνεται στο πρωτάθλημα μια απίστευτη μάχη μεταξύ τριών καταπληκτικών ομάδων, του Ολυμπιακού των αστέρων του Νίκου Γουλανδρή, του κορυφαίου και ανίκητου στην Τούμπα ΠΑΟΚ και του υπερπαραγωγικού Παναθηναϊκού που είχε φτάσει μέχρι τον τελικό του Wembley.

Λίγο πριν τα συγκλονιστικά γεγονότα της Νομικής, 11 Μαρτίου έγινε ένα από τα πιο επεισοδιακά και πολυσυζητημένα derby Ολυμπιακού-Παναθηναϊκού στην ιστορία. Σίγουρα το πιο σκληρό και αντιαθλητικό από όλα, με αντίκτυπο μεγαλύτερο ακόμη και από τη «Ριζούπολη» του 2003 εξ αιτίας και της πολύ τεταμένης πολιτικής ατμόσφαιρας της εποχής.

Το derby δεν τελείωσε ποτέ, κατακυρώθηκε τελικά με 2-0 υπέρ του Ολυμπιακού, αφού διακόπηκε οριστικά στο 83ο λεπτό με το σκορ στο 3-2 υπέρ του Ολυμπιακού και ενώ μετρούσαμε ήδη 3 αποβολές, 6 κίτρινες και 68 (!) φάουλ, με τα περισσότερα πολύ μακριά από τα αθλητικά πλαίσια.

Το παιχνίδι είχε μεταδοθεί ζωντανά από την τότε ΕΙΡΤ προκειμένου να αποσπάσει την προσοχή των Ελλήνων από τις κινητοποιήσεις των φοιτητών, με παρόντες στο Στάδιο «Καραϊσκάκης» το Στυλιανό Παττακό και τον τότε παντοδύναμο Γ.Γ.Α. Γιώργο Βλαδίμηρο.

Είναι το περίφημο ματς που οι παλιότεροι θυμούνται ως «το ντέρμπι που ο Βασίλης Κωνσταντίνου κυνηγούσε το Συνετόπουλο» με τον αστικό μύθο να τονίζει ότι ο αμυντικός του Ολυμπιακού είχε βρίσει τη Μάρθα Καραγιάννη, τότε αγαπημένη του γκολκίπερ του Παναθηναϊκού.

Τελικά, ο Παναθηναϊκός τιμωρήθηκε με αφαίρεση βαθμών και το πρωτάθλημα μετά την πολύκροτη υπόθεση δωροδοκίας ή πριμοδότησης των παικτών της Παναχαϊκής και του ΠΑΟΚ που έχουμε αναλύσει διεξοδικά στο sdna, κατέληξε στον Πειραιά και όχι στη Θεσσαλονίκη.

Ήταν μια πολύ μακριά σεζόν, ο Ολυμπιακός κατέκτησε το νταμπλ κερδίζοντας τον ΠΑΟΚ στον επίσης επεισοδιακό τελικό του κυπέλλου Ελλάδας στο στάδιο «Καραϊσκάκης», με ένα πολύ δύσκολο 1-0 χάρη στο γκολ του Αγγελή και ενώ ο Πειραιάς γιόρταζε η Θεσσαλονίκη έβραζε.

Λίγοι θυμούνται σήμερα ότι δέκα μέρες πριν από εκείνον τον τελικό κυπέλλου, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος με διάγγελμά του κατέλυσε το πολίτευμα της Βασιλευομένης Δημοκρατίας στη χώρα, εγκαθιδρύοντας την «Κοινοβουλευτική Προοδευτική Δημοκρατία».

Η Ελλάδα ήταν έτοιμη να εκραγεί, συνελήφθη ο Ευάγγελος Αβέρωφ ως ιθύνων νους του «Κινήματος του Ναυτικού» που είχε αποπειραθεί να ανατρέψει τη χούντα και διενεργήθηκε ένα δημοψήφισμα-παρωδία προκειμένου να γίνει εκ νέου αλλαγή του πολιτεύματος.

Το αποτέλεσμα της υποτιθέμενης προσφυγής στην κάλπη ήταν νοθευμένο εξ αρχής, εμπλουτισμένο με εξ ορισμού αντιδημοκρατικές διαδικασίες, αλλά η δουλειά είχε γίνει. Την ίδια χρονική περίοδο αποκαλύπτεται και το σχέδιο δολοφονίας του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου από τον Ταγματάρχη Σταύρο Σταύρου και ο ελληνισμός διάγει μέρες τεράστιου αναβρασμού.

Στη Θεσσαλονίκη, παρά το γεγονός ότι η πόλη παρέμενε μακριά από την εστία των γεγονότων, ξεκινούν ανάλογες των Αθηνών φοιτητικές κινητοποιήσεις, μικρότερης έκτασης αλλά εξίσου εμβληματικές. Το καθεστώς σε μια κίνηση τακτικής υπαναχωρεί και προσπαθεί να κατευνάσει την ορμή των φοιτητών σε βορρά και νότο.

Η απονομή χάρητος στον Αλέκο Παναγούλη στο πλαίσιο της γενικής αμνηστίας που χορήγησε ο νεο-ορκισθείς Πρόεδρος της Δημοκρατίας Γεώργιος Παπαδόπουλος και η ταυτόχρονη άρση της ισχύος του στρατιωτικού νόμου που ήταν η σπίθα που άναψε τη φωτιά των φοιτητικών κινητοποιήσεων, οδήγησε την κατάσταση σε μια σχετική ομαλοποίηση, το ποτάμι όμως δεν υπήρχε περίπτωση να γυρίσει πίσω.

Mέσα σε όλα αυτά, ο ΠΑΟΚ. Ένας ΠΑΟΚ στην πιο χρυσή δεκαετία της ιστορίας του, με το Λες Σάνον στον πάγκο και με μια πολύ επιθετική ομάδα αποτελούμενη κυρίως από δικά του παιδιά. Κούδας, Σαράφης, Τερζανίδης, Ασλανίδης, Φουντουκίδης, Στέφας, Αποστολίδης, Παρίδης και ο πιτσιρικάς Άγγελος Αναστασιάδης στη δεύτερή του σεζόν με το Δικέφαλο στο στήθος.

Ήταν ένας ΠΑΟΚ πολύ συσπειρωμένος, πεισμωμένος από την απώλεια των δύο τίτλων που διεκδίκησε και έχασε από τον Ολυμπιακό την προηγούμενη σεζόν και με μια απίστευτη ορμητικότητα στα όρια του μίσους εναντίον των ερυθρόλευκων, με ρίζες πολύ βαθύτερες από την απώλεια δυο τίτλων.

Εν μέσω λοιπόν αυτών των πολύ ειδικών συνθηκών, ο ΠΑΟΚ με φόρα από την προηγούμενη σεζόν, μεγαλουργεί για πρώτη φορά στην Ευρώπη. Αποκλείει την τότε μεγάλη Λέγκια Βαρσοβίας στον πρώτο γύρο με ένα καταπληκτικό γκολ του Δημήτρη Παρίδη σε μια Τούμπα που μύριζε μπαρούτι και μέσα και έξω.

Λίγες μέρες πριν το ματς είχε παραιτηθεί ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Συντονισμού της χούντας Νικόλαος Μακαρέζος και ο Ταξίαρχος Ιωαννίδης αποχώρησε από τη Μακεδονία επιστρέφοντας στην Αθήνα ως νέος Διοικητής των ΕΑΤ/ΕΣΑ.

Ενώ στη Θεσσαλονίκη η κατάσταση είναι το ίδιο έκρυθμη με την Αθήνα, ο ΠΑΟΚ κληρώνεται με την κυπελλούχο Γαλλίας Ολιμπίκ Λυών. Ακριβώς την ημέρα που ταξιδεύει στη Γαλλία, γίνεται η απόπειρα δολοφονίας του Μακάριου, ορκίζεται η νέα Κυβέρνηση με Πρωθυπουργό το Μαρκεζίνη, παραιτείται ο Παττακός και ξεσπά η διεθνής κρίση πετρελαίου που επιφέρει τρομακτικές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία.

Συνυπολογίζοντας τις εξελίξεις στις ΗΠΑ με τον Πρόεδρο Νίξον να αρνείται να καταθέσει σχετικά με το σκάνδαλο Watergate, πρόκειται για μία από τις πλέον βεβαρυμένες πολιτικά περιόδους στα χρονικά της παγκόσμιας σκηνής.

Το ποδόσφαιρο φυσιολογικά περνά σε δεύτερη μοίρα, στις ατζέντες κυριαρχεί η κοσμογονία που συντελείται, πλην όμως η ζωή πρέπει να συνεχιστεί. Ο ΠΑΟΚ απρόσκοπτος πραγματοποιεί ακόμη μια μεγαλειώδη εμφάνιση στη Γαλλία και έρχεται ισόπαλος με 3-3 με τη Λυών ανατρέποντας όλα τα προγνωστικά που τον ήθελαν σάκο του μποξ.

Παρά το γρήγορο γκολ των Γάλλων, ο Δικέφαλος ήταν από άλλον πλανήτη και έμεινε αήττητος για δεύτερο σερί εκτός έδρας παιχνίδι στην Ευρώπη, γεγονός αδιανόητο εκείνα τα χρόνια για ελληνική ομάδα. Ασλανίδης, Παρίδης και Σαράφης οι σκόρερ απέναντι σε μια πάρα πολύ καλή Λυών, η οποία παρόλο που γνώριζε τι είχε να αντιμετωπίσει εξ αιτίας της αίσθησης που προκάλεσε η πρόκριση του ΠΑΟΚ επί της Λέγκια, δεν κατόρθωσε να εξασφαλίσει σκορ ασφαλείας, ούτε καν να κερδίσει.

Η εγκυρότατη L'ÉQUIPE μάλιστα, είχε χρίσει φαβορί τους Έλληνες πριν το παιχνίδι, εξαίροντας τον επιθετικό πλουραλισμό του ΠΑΟΚ, χαρακτηρίζοντας την αποστολή της Λυών λίγο ως πολύ αδύνατη. Πλέον όσοι γνωρίζουν τι περιμένει τους Γάλλους στην Τούμπα δεν διστάζουν να ανακηρύξουν τον ΠΑΟΚ σε φαβορί.

Τρεις μέρες πριν τη ρεβάνς, στην Αθήνα καίγεται το σύμπαν. Αφορμή το μνημόσυνο του Γεωργίου Παπανδρέου που μετατράπηκε σε πολιτική συγκέντρωση-διαμαρτυρία. Ανήμερα του αγώνα στη Θεσσαλονίκη, κορυφώνεται η κρίση στη Μέση Ανατολή, συνέρχεται η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στη Χάγη με σκοπό να λήξουν οι εχθροπραξίες στη διώρυγα του Σουέζ και τον πόλεμο του Ramadan ή Yom Kippur όπως έμεινε αργότερα γνωστός, μεταξύ Αιγύπτου και Συρίας με το Ισραήλ.

Είναι απίστευτο αλλά μέσα σε όλα αυτά, πρέπει και πάλι να παιχτεί ποδόσφαιρο. Και δεν παίχτηκε απλώς ποδόσφαιρο εκείνο το βράδυ του Νοεμβρίου του 1973 στη Θεσσαλονίκη. Δόθηκε μία από τις ωραιότερες και πληρέστερες παραστάσεις ελληνικής ομάδας στην ιστορία των ευρωπαϊκών Κυπέλλων.

Ο ΠΑΟΚ διέλυσε τη Λυών με 4-0, ένα σκορ που θα μπορούσε να είναι κάλλιστα και διπλάσιο και προκρίθηκε στα προημιτελικά του κυπέλλου κυπελλούχων για πρώτη φορά στην ιστορία του. Η μοίρα και οι συνθήκες της εποχής δεν επέτρεψαν την τηλεοπτική μετάδοση του αγώνα κι έτσι η μεγαλύτερη βραδιά στην ιστορία του ΠΑΟΚ και μια από τις μεγαλύτερες για το ελληνικό ποδόσφαιρο δεν αποτυπώθηκε σε φιλμ.

Από νωρίς η Τούμπα κατακλύζεται από κόσμο, οι παλαιότεροι και όσοι παρακολούθησαν διά ζώσης το παιχνίδι, μιλούν για πάνω από 35 χιλιάδες κόσμου που γέμισε κάθε σπιθαμή του γηπέδου της Τούμπας. Η ορμή του κόσμου και της ομάδας του ΠΑΟΚ είναι μεγαλύτερη κι από την πιο φουσκωμένη θάλασσα που είδε ποτέ ο Θερμαϊκός.

Οι Γάλλοι μοιάζουν μεθυσμένοι από τους παίκτες και τον κόσμο, αδυνατούν να παρακολουθήσουν το ρυθμό του αγώνα και είναι παντελώς ακίνδυνοι. Ο ΠΑΟΚ από την άλλη μετά το πρώτο αναγνωριστικό τέταρτο είναι ασταμάτητος: χάνει τη μία ευκαιρία μετά την άλλη, πυροβολεί διαρκώς την εστία του Σοβώ και περιορίζει την ομάδα του Αιμέ Μινιό σε εντελώς παθητικό ρόλο στο ματς.

Το πρώτο γκολ έρχεται στο 26’ μετά από κούρσα του Τερζανίδη από δεξιά και συστημένη σέντρα στο κεφάλι του αμαρκάριστου Παρίδη που απλώς στέλνει τη μπάλα να αναπαυθεί στα δίχτυα των Γάλλων. Η Τούμπα φλέγεται, το ηθικό των παικτών του ΠΑΟΚ εκτοξεύεται ακόμη ψηλότερα και 10 λεπτά αργότερα έρχεται το 2-0 με το πέναλτι Αχιλλέα Ασλανίδη, μετά από μαρκάρισμα του Κασιονί πάνω στο Σταύρο Σαράφη

Το ημίχρονο λήγει σε γιορτινή ατμόσφαιρα και όλοι αναμένουν ένα παιχνίδι σε πιο αργό τέμπο από τον ΠΑΟΚ στη συνέχεια για να διαφυλάξει το σκορ της ιστορικής πρόκρισης στα προημιτελικά του θεσμού. Ο ΠΑΟΚ όμως εξακολουθεί να επιτίθεται και στο δεύτερο ημίχρονο.

Πριν τη συμπλήρωση της μιας ώρας αγώνα, συνδυασμός Αποστολίδη, Σαράφη, η μπάλα στο ημικύκλιο της μεγάλης περιοχής και ο επερχόμενος Δημήτρης Παρίδης, ο βραχύσωμος Πόντιος με τη μεγάλη καρδιά, χορεύει Μιχάιλοβιτς και Μπαεζά και με αριστοτεχνικό πλασέ γράφει το 3-0.

Πριν οι Γάλλοι προλάβουν να συνέλθουν, ο Σαράφης προ κενής εστίας επιλέγει να γυρίσει προς τα πίσω (αργότερα ο ίδιος θα πει ότι νόμιζε πως ήταν σε θέση offside) αντί να σπρώξει τη μπάλα στα δίχτυα και χάνεται η μεγάλη ευκαιρία για το τέταρτο γκολ.

Οι διαστάσεις θριάμβου δεν αργούν όμως και στο 81’ ο Χρήστος Τερζανίδης θα πετύχει το ομορφότερο γκολ του με τη φανέλα του ΠΑΟΚ: ξεκινά την προσπάθειά του πίσω από το κέντρο, αδειάζει 4 αντιπάλους με διαδοχικές προσποιήσεις εκμεταλλευόμενος την ταχύτητά του και προλαβαίνει την έξοδο του Σοβώ πλασάροντας στην αριστερή γωνία.

Δύο λεπτά πριν το τέλος παραλίγο να έλθει και το πέμπτο γκολ, αλλά αυτή τη φορά ο Γάλλος γκολκίπερ θα αποκρούσει με διπλή προσπάθεια το σουτ του Λάζου και η Λυών θα φύγει με το τιμητικό 4-0 από την Τούμπα.Είναι πραγματικά κρίμα που η συγκεκριμένη παράσταση του ΠΑΟΚ δόθηκε μόνον μπροστά σε 35 χιλιάδες εκλεκτούς και δεν τη χάρηκε ολόκληρη η Ελλάδα. Ειδικά εκείνη η Ελλάδα που χρειαζόταν ενέσεις ηθικού και κουράγια για να αντιδράσει.

Μια εβδομάδα μετά το 4-0 με τη Λυών, ξεκινά η εξέγερση του Πολυτεχνείου. Μαζί της και η λιγότερο γνωστή κατάληψη στη Θεσσαλονίκη με τον «πειρατικό» ραδιοφωνικό σταθμό στα υπόγεια της Αρχιτεκτονικής. Η εξέγερση ολοκληρώνεται με τα γεγονότα της 17ης Νοέμβρη, μέρας εθνικής επετείου για τη χώρα.

Επιγραμματικά, εκείνη η εξέγερση και τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, οδήγησαν στο νέο πραξικόπημα Ιωαννίδη, την ανατροπή του Παπαδόπουλου και της κυβέρνησης Μαρκεζίνη και πάνω απ’ όλα στη σκληρότερη περίοδο της χούντας, η οποία οδήγησε στην τραγωδία της Κύπρου.

Όταν τον Ιούλιο του 1974 ο ερχομός του Κωνσταντίνου Καραμανλή με το Προεδρικό Αεροσκάφος του Γάλλου Προέδρου της Δημοκρατίας Ζισκάρ Ντ’ Εσταίν, σήμανε την επιστροφή της Ελλάδας στο δυτικό κόσμο και τη Δημοκρατία και το τέλος μιας μαύρης εποχής που άφησε ανεπούλωτη πληγή το κυπριακό, ο άθλος του ΠΑΟΚ είχε σχεδόν ξεχαστεί.

Στο πρωτάθλημα άλλωστε δεν ήταν ανάλογη η παρουσία του και στην Ευρώπη είχε την ατυχία να κληρωθεί με την άτρωτη Μίλαν που τον απέκλεισε με συνοπτικές διαδικασίες. Δεν ξαναέζησε ποτέ τόσο μεγάλες ευρωπαϊκές στιγμές σε τόσο προχωρημένο επίπεδο σε οποιαδήποτε διοργάνωση ο Δικέφαλος, ίσως μόνο το γκολ του Μουσλίμοβιτς με τη Φενέρ μπορεί να συγκριθεί με εκείνο το 4-0.

Η τεράστια πρόκριση επί της Λυών ξεχάστηκε, ορθότερα επισκιάστηκε, από τα γεγονότα και την εξέγερση του Πολυτεχνείου, πέρασε σε δεύτερη και τρίτη μοίρα λόγω των πρωτοφανών κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων και εξ αιτίας της απουσίας τηλεόρασης ή βίντεο, είναι από δύσκολο έως αδύνατο να αποτυπωθεί.

Έχει περάσει κοντά μισός αιώνας από τότε, μόνο αν ρωτήσει κάποιος τον Κούδα ή τον Άγγελο θα νιώσει ότι μοιάζει σαν να ήταν χθες. Βοηθάει λίγο η σημερινή επέτειος, αν και η Ελλάδα σήμερα είναι εντελώς διαφορετική από τότε, όπως διαφορετικό είναι και το ποδόσφαιρο, διαφορετική η πολιτική, διαφορετικό το περιβάλλον.

Διαφορετικός είναι πια και ο ΠΑΟΚ, διαφορετικές οι συνθήκες. Όλοι είμαστε διαφορετικοί, ακόμη κι εκείνοι που δεν ζούσαν τότε, αλλά τους εξιστόρησαν τα γεγονότα οι πρεσβύτεροι. Μόνο η ιστορία είναι πάντα στη θέση της και διδάσκει, μόνο ο συμβολισμός παραμένει ζωντανός. Όλα είναι δυνατά, όλα μπορούν να συμβούν όταν υπάρχει κίνητρο και παρέες που έχουν τη διάθεση να γράψουν ιστορία.

Όταν οι παρέες γράφουν ιστορία
EVENTS