Σχεδόν πέντε μήνες αργότερα, πέθαινε ο τελευταίος από τους τραυματίες που έδιναν μάχη στο νοσοκομείο, ανεβάζοντας τον τραγικό απολογισμό σε 16 νεκρούς.
Την περασμένη εβδομάδα, καθώς συμμετείχε στην πορεία των φοιτητών προς το Βελιγράδι, ο επικεφαλής του ψηφοδελτίου, καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς, δήλωσε ότι η ιστορία ξαναγράφεται. «Η δυναμική είναι ασταμάτητη», ανέφερε.
«Προσφέρουμε στους πολίτες μας τις θεμελιώδεις αξίες μιας πολιτισμένης κοινωνίας, τις οποίες το προηγούμενο καθεστώς τούς έχει στερήσει», είπε στο BBC.
Η τραγωδία στο Νόβι Σαντ θεωρήθηκε χαρακτηριστικό παράδειγμα της εκτεταμένης διαφθοράς στη χώρα. Επικριτές της κυβέρνησης συνέδεσαν την κακοτεχνία στην ανακαίνιση του σταθμού, η οποία αποδείχθηκε μοιραία για την απώλεια ανθρώπινων ζωών, με τον ίδιο τον πρόεδρο Βούτσιτς, ο οποίος είχε συνδέσει στενά το όνομά του με το έργο.
«Η κατάρρευση του στεγάστρου, ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι», δήλωσε η Έλενα Ιβάνοφ από το ερευνητικό ινστιτούτο Henry Jackson Society.
Όπως εξήγησε, επρόκειτο για μια ιδιαίτερα φορτισμένη συναισθηματικά στιγμή, η οποία λειτούργησε ως σπίθα για την έναρξη μιας πανεθνικής εκστρατείας με πορείες και εκδηλώσεις. Το κίνημα κατάφερε να αγγίξει τους Σέρβους και να κερδίσει την εμπιστοσύνη τους με τρόπο που κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης δεν είχε καταφέρει μέχρι τότε.
Από τις διαδηλώσεις στην ευθεία αμφισβήτηση του Βούτσιτς
Αυτό που ξεκίνησε ως εβδομαδιαίες φοιτητικές διαμαρτυρίες στις πανεπιστημιουπόλεις και στους δρόμους των πόλεων, με βασικό αίτημα την απόδοση δικαιοσύνης, εξελίχθηκε γρήγορα σε ένα πανεθνικό κίνημα. Η δράση του επεκτάθηκε σε τοπικό επίπεδο και προσέλκυσε ολοένα περισσότερες κοινωνικές ομάδες, μεταξύ των οποίων αγρότες, ηθοποιούς και δικαστές.
Το SNS του Βούτσιτς κλονίστηκε κι αυτό ήταν ξεκάθαρο. Τον Ιανουάριο του 2025, ο πρωθυπουργός της χώρας παραιτήθηκε, σε μια προσπάθεια να «εκτονωθεί η ένταση», όμως ούτε αυτή η κίνηση ήταν αρκετή για να κοπάσουν οι αντιδράσεις.
Τον Μάρτιο του 2025, το Βελιγράδι έγινε το επίκεντρο της μεγαλύτερης αντικυβερνητικής διαδήλωσης που είχε πραγματοποιηθεί ποτέ στη Σερβία. Καθώς το φοιτητικό κίνημα ενισχυόταν, τα μέλη του οργανώθηκαν μέσω συνελεύσεων, γνωστών ως «πληνουμ» (plenums), στις οποίες λαμβάνονταν συλλογικές αποφάσεις.
Όταν ο Βούτσιτς ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, το κίνημα ήταν πλέον έτοιμο να ολοκληρώσει τον άθλο του.
«Κατάφεραν να μετατρέψουν τη συναισθηματική δυναμική σε μια πραγματική οργανωμένη προσπάθεια και να εκπαιδεύσουν ανθρώπους, ώστε να προστατεύσουν τη διαφάνεια και την ακεραιότητα της εκλογικής διαδικασίας στα εκλογικά τμήματα», εξήγησε η Έλενα Ιβάνοφ.
«Το μήνυμα ήταν σαφές: κράτος δικαίου και όχι εξουσία που επιβάλλεται μέσω του νόμου», δήλωσε η Γκόρντανα Ντέλιτς, επικεφαλής του προγράμματος για τα Βαλκάνια στο German Marshall Fund των ΗΠΑ, η οποία χαρακτήρισε την εκλογική αναμέτρηση της Κυριακής ως ένα άτυπο δημοψήφισμα.
Αρχικά, ο Βούτσιτς επιχείρησε να εμφανιστεί θετικός απέναντι στους διαδηλωτές, χαρακτηρίζοντάς τους «καλοπροαίρετους». Ωστόσο, ενόψει των εκλογών, τους κατηγόρησε ότι επιχειρούσαν να «ανατρέψουν» τη Σερβία.
Ακόμη και μετά την παραδοχή της ήττας του το βράδυ της Κυριακής, προχώρησε σε ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς, υποστηρίζοντας ότι το κίνημα είχε τη στήριξη απροσδιόριστων «ευρωπαϊκών χωρών και του αμερικανικού βαθέος κράτους».
Ποιος θα κυβερνήσει τη Σερβία;
Αν ένα πράγμα θεωρείται σαφές είναι ότι οι φοιτητές δεν θα είναι αυτοί που θα κυβερνήσουν τη χώρα, καθώς δεν ήταν υποψήφιοι στις εκλογές. Η απόφαση αυτή ήταν υπολογισμένη, αφού οι ψηφοφόροι πιθανότατα δεν θα επέλεγαν ένα ψηφοδέλτιο αποτελούμενο από ανθρώπους με περιορισμένη επαγγελματική και κοινωνική εμπειρία.
Παρότι επικεφαλής του ψηφοδελτίου ήταν ο Ίλια Σρντάνοβιτς, καθηγητής καρδιολογίας στο Νόβι Σαντ, δεν θεωρείται ιδιαίτερα πιθανό να αναλάβει την πρωθυπουργία.
Λίγα είναι τα πρόσωπα που ξεχωρίζουν ως πιθανοί ηγέτες της επόμενης ημέρας.
Εκτιμάται ότι τουλάχιστον 135 υποψήφιοι της λίστας εξασφάλισαν έδρα στο κοινοβούλιο. Ανάμεσά τους βρίσκονται ο πρώην αστέρας του μπάσκετ Ντέγιαν Μποντιρόγκα, ο οποίος βρισκόταν στην 24η θέση του ψηφοδελτίου, ο γνωστός ηθοποιός Τίχομιρ Στάνιτς, στην 8η θέση, ο τραγουδιστής της όπερας Νίκολα Μίκιτς, στην 46η θέση, ο πρώην διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας Ντέγιαν Σόσκιτς, στην 27η θέση, καθώς και ένας σημαντικός αριθμός πανεπιστημιακών καθηγητών.
Το όνομα του Σόσκιτς έχει ήδη αναφερθεί ως πιθανή επιλογή για το κορυφαίο κυβερνητικό αξίωμα. Ο ίδιος έχει μιλήσει δημόσια για τις μεταρρυθμίσεις που θα προωθούσε στην οικονομία, ενώ έχει δεχθεί έντονη κριτική από μέσα ενημέρωσης που στηρίζουν την κυβέρνηση.
Ποιο είναι το πρόγραμμά τους;
Οι βουλευτές που εξελέγησαν θα κληθούν να υλοποιήσουν ένα πρόγραμμα που στην πράξη λειτουργεί ως πολιτική διακήρυξη του κινήματος.
Όπως έχουν δηλώσει οι ίδιοι οι φοιτητές, αναζητούσαν ανθρώπους που θα μπορούσαν να εισέλθουν στους θεσμούς, να «κάνουν υπεύθυνα τη δουλειά τους και να μην ξεχάσουν ποτέ για ποιον λόγο βρίσκονται εκεί».
Το πρόγραμμα του κινήματος περιλαμβάνει 11 σημεία και προβλέπει, μεταξύ άλλων:
- Καταπολέμηση της διαφθοράς, με τη δημιουργία ειδικής αστυνομικής μονάδας που θα προχωρά στη σύλληψη των υπευθύνων.
- Εκκαθάριση του υπουργείου Εσωτερικών από επίορκους αξιωματούχους, οι οποίοι παραβίασαν τους κανόνες κατά την καταστολή των διαδηλώσεων ή συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα.
- Μεταρρύθμιση του τοπίου των μέσων ενημέρωσης, με στόχο τον περιορισμό των στρεβλώσεων και την απελευθέρωση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης από τον πολιτικό έλεγχο.
- Τερματισμό των κομματικών διορισμών στις διοικήσεις των δημόσιων επιχειρήσεων.
Από την πλευρά τους, ο Βούτσιτς και το SNS αρνούνται τις κατηγορίες περί διαφθοράς και απόπειρας άσκησης επιρροής στα μέσα ενημέρωσης.
Θα παραμείνει φοιτητικό το κίνημα χωρίς φοιτητές;
Παρότι οι ίδιοι δεν εξελέγησαν, οι φοιτητές είναι εκείνοι που έδωσαν τις υποσχέσεις στον σερβικό λαό και αναμένεται να δεχθούν πιέσεις προκειμένου να διασφαλίσουν ότι το πρόγραμμά τους θα εφαρμοστεί.
Όπως αναφέρουν οι ίδιοι, οι απλοί πολίτες που επέλεξαν να εκπροσωπήσουν το κίνημά τους «έχουν αναλάβει την ευθύνη να μεταφέρουν ένα μέρος του αγώνα που δίνουμε στους δρόμους τον τελευταίο χρόνο μέσα στους θεσμούς».
Στην ομιλία του το βράδυ της Κυριακής, ο Βούτσιτς δήλωσε στους υποστηρικτές του ότι οι φοιτητές κατέστρεψαν δύο χρόνια ζωής στη Σερβία και προειδοποίησε ότι θα ηττηθούν «πολύ πιο γρήγορα απ' όσο νομίζουν».
Η ιστορία θα δείξει, αλλά αυτό που μας δίδαξε χθες είναι ότι οι αγώνες στους δρόμους μπορούν όντως να φέρουν αποτέλεσμα. Μένει να δικαιώσουν και όσους τους στήριξαν...
Πηγή: ethnos.gr
