Οι ευρωπαϊκοί σύλλογοι δυσκολεύονται ήδη όλο και περισσότερο να αποκτήσουν παίκτες ικανούς να ηγηθούν στο υψηλότερο επίπεδο. Σύντομα, μάλιστα, ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με δύο κορυφαίες διοργανώσεις που θα διεκδικούν τους ίδιους παίκτες. Μετά την απόρριψη της πρότασης του NBA από τους μετόχους της EuroLeague στη συνάντηση του Τσερνόμπιο, αυτό το σενάριο μοιάζει πλέον ολοένα και πιο ρεαλιστικό. Στο τραπέζι βρίσκονται εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, όμως το χρήμα από μόνο του δεν μπορεί να απαντήσει στο ερώτημα αν η Ευρώπη διαθέτει αρκετούς παίκτες και προπονητές υψηλού επιπέδου, καθώς και οικονομικά βιώσιμους συλλόγους, ώστε να υποστηρίξει μία ακόμη διοργάνωση.
Η απόφαση που ελήφθη στη συνάντηση στις όχθες της λίμνης Κόμο δεν αποτέλεσε έκπληξη. Σύμφωνα με το ισπανικό ραδιοφωνικό δίκτυο Cadena SER, το NBA προσέφερε περίπου 520 εκατομμύρια ευρώ για την απόκτηση μεριδίου στη μετοχική δομή της EuroLeague, παρουσιάζοντας παράλληλα φιλόδοξες προβλέψεις για τα μελλοντικά έσοδα. Οι ευρωπαϊκοί σύλλογοι απέρριψαν τους όρους, θεωρώντας τους ασύμφορους σε σχέση με την αξία της διοργάνωσης που έχουν δημιουργήσει, αλλά και εξαιτίας των ερωτημάτων που παραμένουν ανοιχτά γύρω από τη μελλοντική διοίκησή της.
Δύσκολα μπορεί κανείς να τους κατηγορήσει επειδή αρνήθηκαν να παραχωρήσουν τον έλεγχο μιας διοργάνωσης που έχτισαν οι ίδιοι, χωρίς να έχουν λάβει πειστικές εγγυήσεις ότι θα αποκομίσουν το μερίδιο που τους αναλογεί από τη μελλοντική της αξία. Ωστόσο, η απόρριψη μιας πρότασης δεν θα πρέπει να σημαίνει και εγκατάλειψη κάθε πιθανότητας συμφωνίας.
Το NBA και η FIBA αναπτύσσουν ήδη το σχέδιο για το NBA Europe, μια νέα διοργάνωση 16 ομάδων, με 12 μόνιμες θέσεις και τέσσερις ακόμη που θα διεκδικούνται μέσω προκριματικής διαδικασίας. Την ίδια ώρα, η EuroLeague εξετάζει την επέκτασή της στις 24 ομάδες, καθώς και τη μετάβαση σε ένα διαφορετικό μοντέλο ιδιοκτησίας και αδειοδότησης.
Αν οι δύο πλευρές επιμείνουν στα σχέδιά τους, το ευρωπαϊκό μπάσκετ θα αποκτήσει δύο διοργανώσεις που θα ανταγωνίζονται για τους ίδιους παίκτες, προπονητές, χορηγούς, τηλεοπτικά έσοδα και φιλάθλους. Κι όλα αυτά σε μια αγορά που ήδη δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες οικονομικές απαιτήσεις των πλουσιότερων συλλόγων της.
Περιορισμένη δεξαμενή ταλέντου, αυξανόμενες απαιτήσεις
Η Ευρώπη διαθέτει περιορισμένο αριθμό συλλόγων που μπορούν να ανταγωνιστούν στο υψηλότερο επίπεδο, σχετικά λίγους παίκτες κορυφαίας κλάσης και ακόμη λιγότερους οργανισμούς που έχουν τη δυνατότητα να υποστηρίξουν οικονομικά αυτές τις φιλοδοξίες σε βάθος χρόνου. Η δημιουργία μιας ακόμη διοργάνωσης δεν πρόκειται να διευρύνει αυτομάτως αυτή τη δεξαμενή.
Αν ορισμένες από τις σημερινές ομάδες της EuroLeague μετακινηθούν στο NBA Europe, το υπάρχον ταλέντο θα μοιραστεί ανάμεσα σε δύο πρωταθλήματα. Αν, αντίθετα, το νέο εγχείρημα στηριχθεί κυρίως σε διαφορετικούς συλλόγους, θα πρέπει να βρει αρκετούς παίκτες ικανούς να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις μιας κορυφαίας διοργάνωσης.
Και στις δύο περιπτώσεις, η Ευρώπη κινδυνεύει να καταλήξει με δύο πρωταθλήματα που θα διεκδικούν τον τίτλο της κορυφαίας διασυλλογικής διοργάνωσης της ηπείρου, χωρίς κανένα από τα δύο να συγκεντρώνει όλες τις καλύτερες ομάδες και τους κορυφαίους παίκτες.
Για δεκαετίες, οι Αμερικανοί παίκτες αποτελούσαν μία από τις σημαντικότερες πηγές ταλέντου για τους ευρωπαϊκούς συλλόγους. Αυτή η αγορά έχει γίνει αισθητά λιγότερο προσβάσιμη, καθώς η G League του NBA έχει αναπτυχθεί και τα συμβόλαια στο NBA επιτρέπουν πλέον στις ομάδες να διατηρούν περισσότερους παίκτες στα συστήματά τους.
Παράλληλα, η αύξηση των προϋπολογισμών ορισμένων ευρωπαϊκών συλλόγων έχει ανεβάσει τις τιμές, αναγκάζοντας τις οικονομικά ισχυρές ομάδες να ανταγωνίζονται άμεσα για μια σχετικά μικρή ομάδα καταξιωμένων παικτών. Η είσοδος ενός ακόμη διεκδικητή σε αυτή την αγορά θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη αναστάτωση.
Αρχικά, οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι θα ήταν πιθανότατα οι ίδιοι οι παίκτες και οι εκπρόσωποί τους. Ο εντονότερος ανταγωνισμός θα οδηγούσε σε υψηλότερα συμβόλαια, με ορισμένους παίκτες να εξασφαλίζουν απολαβές που δύσκολα θα μπορούσαν να διεκδικήσουν υπό τις σημερινές συνθήκες.
Ωστόσο, ένας παίκτης που αμείβεται σήμερα με ένα εκατομμύριο ευρώ δεν πρόκειται να γίνει ξαφνικά δύο φορές καλύτερος επειδή αύριο θα υπογράψει συμβόλαιο δύο εκατομμυρίων. Η δεξαμενή των προπονητών και των στελεχών υψηλού επιπέδου είναι επίσης περιορισμένη, ενώ η δημιουργία ενός σοβαρού μπασκετικού οργανισμού απαιτεί χρόνια δουλειάς.
Οι οικονομικά ασθενέστεροι θα πιεστούν περισσότερο
Οι σύλλογοι που ήδη λειτουργούν κοντά στα όρια των οικονομικών τους δυνατοτήτων θα μπορούσαν να δεχθούν το ισχυρότερο πλήγμα. Οι πλουσιότεροι οργανισμοί θα έχουν τη δυνατότητα να διατηρήσουν τους καλύτερους παίκτες τους ή να αποκτήσουν ακόμη περισσότερο ταλέντο. Οι υπόλοιποι, αντίθετα, θα αναγκαστούν να αυξήσουν τις δαπάνες τους απλώς και μόνο για να διατηρήσουν το σημερινό ανταγωνιστικό τους επίπεδο.
Σε μια τέτοια αγορά, το κόστος θα αυξάνεται ακόμη και για τις ομάδες που δεν θα γίνονται στην πραγματικότητα πιο ανταγωνιστικές. Αν η αύξηση των δαπανών δεν συνοδευτεί από αντίστοιχη αύξηση των εσόδων, η απόσταση ανάμεσα στους οικονομικά ισχυρότερους συλλόγους και την υπόλοιπη ευρωπαϊκή μπασκετική κοινότητα ενδέχεται να μεγαλώσει ακόμη περισσότερο.
Μεγάλο μέρος της αξίας μιας κορυφαίας διοργάνωσης προκύπτει από τη δυνατότητα να αναμετρώνται τακτικά οι καλύτερες ομάδες και να διεκδικούν το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα. Αν κάποιες αγωνίζονται στην EuroLeague και άλλες στο NBA Europe, οι φίλαθλοι ενδέχεται να στερηθούν ορισμένες από τις πιο ελκυστικές αναμετρήσεις.
Αντί για μία ενιαία κούρσα προς την κορυφή του ευρωπαϊκού μπάσκετ, θα υπάρχουν δύο ξεχωριστές ανταγωνιστικές πυραμίδες, με πρωταθλητές που ενδέχεται να μη συναντηθούν ποτέ μεταξύ τους μέσα στη σεζόν.
Περισσότεροι αγώνες δεν σημαίνουν απαραίτητα καλύτερο θέαμα για τους φιλάθλους, ιδιαίτερα αν η ποιότητα ορισμένων ρόστερ υποβαθμιστεί λόγω της διασποράς του ταλέντου.
Αυτό θα επηρέαζε αναπόφευκτα και την αξία των τηλεοπτικών δικαιωμάτων και των χορηγικών συμφωνιών. Το NBA έχει τη δυνατότητα να προσελκύσει νέους επενδυτές και να αναπτύξει αγορές στις οποίες το μπάσκετ δεν έχει ακόμη ισχυρή παρουσία, αυξάνοντας δυνητικά τα συνολικά έσοδα του αθλήματος στην Ευρώπη.
Αν, όμως, οι δύο οργανισμοί ανταγωνίζονται για το ίδιο υφιστάμενο κοινό και τους ίδιους εμπορικούς συνεργάτες, οι περισσότερες επενδύσεις δεν εγγυώνται μεγαλύτερες αποδόσεις. Αυτό θα ισχύει ακόμη περισσότερο αν η ποιότητα των αγώνων δεν δικαιολογεί τα ποσά που θα καλούνται να πληρώσουν τηλεοπτικοί πάροχοι, χορηγοί και φίλαθλοι.
Εκατοντάδες εκατομμύρια για μια θέση στην κορυφή
Σύμφωνα με το Cadena SER, οι σύλλογοι που επιδιώκουν να ενταχθούν στο πρότζεκτ του NBA θα πρέπει να δεσμεύσουν περίπου 440 εκατομμύρια ευρώ, ενώ σε ορισμένες μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις συζητούνται ήδη ακόμη υψηλότερες αποτιμήσεις για τις νέες ομάδες.
Το NBA διαθέτει τεράστια εμπειρία στη δημιουργία μιας εμπορικά επιτυχημένης διοργάνωσης, στην προσέλκυση επενδυτών και στην πώληση τηλεοπτικών δικαιωμάτων. Οι φιλοδοξίες του, επομένως, αξίζουν να αντιμετωπίζονται σοβαρά.
Η Ευρώπη, όμως, δεν αποτελεί μια ενιαία αγορά όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η αγοραστική δύναμη των φιλάθλων, τα τηλεοπτικά έσοδα και οι εμπορικές δυνατότητες των συλλόγων διαφέρουν δραματικά από χώρα σε χώρα.
Ένας ιδιοκτήτης μπορεί να έχει τη δυνατότητα να χρηματοδοτεί ένα πανάκριβο ρόστερ για αρκετές σεζόν. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές πόσοι σύλλογοι μπορούν να λειτουργήσουν βιώσιμα χωρίς οι ιδιοκτήτες τους να καλύπτουν διαρκώς τις ζημιές με ίδια κεφάλαια.
Οι αντιπαλότητες της Ρεάλ Μαδρίτης με την Μπαρτσελόνα, του Παναθηναϊκού με τον Ολυμπιακό και της Παρτίζαν με τον Ερυθρό Αστέρα, όπως και η μπασκετική παράδοση πόλεων όπως το Κάουνας, η Μπολόνια και η Κωνσταντινούπολη, δεν δημιουργήθηκαν μέσα από επιχειρηματικά σχέδια.
Το NBA μπορεί να ιδρύσει μια ομάδα στο Λονδίνο, στη Ρώμη ή σε κάποια άλλη μεγάλη αγορά. Η δημιουργία, όμως, μιας σταθερής βάσης φιλάθλων που θα γεμίζει τα γήπεδα και θα αναπτύσσει έναν διαχρονικό δεσμό με τον σύλλογό της απαιτεί χρόνο.
Από την πλευρά της, η EuroLeague πρέπει να βρει έναν αποτελεσματικότερο τρόπο να αξιοποιήσει την εμπορική δυναμική της υπάρχουσας διοργάνωσης. Η παράδοση από μόνη της δεν αρκεί για να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμη οικονομική σταθερότητα.
Η ανάγκη για ένα ενιαίο μοντέλο
Ο Τζορτζ Αϊβαζόγλου, επικεφαλής του NBA για την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, δήλωσε μετά τη συνάντηση των μετόχων της EuroLeague ότι εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο συνεργασίας.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις αδυναμίες του σημερινού συστήματος, στο οποίο η κατάκτηση ενός εθνικού πρωταθλήματος δεν εξασφαλίζει συμμετοχή στην EuroLeague, ενώ ορισμένοι σύλλογοι έχουν εγγυημένη θέση ανεξάρτητα από τα αποτελέσματά τους στις εγχώριες διοργανώσεις.
Το NBA και η FIBA επιδιώκουν τη δημιουργία μιας ενιαίας δομής διοργανώσεων, με σαφώς καθορισμένη διαδρομή προς το υψηλότερο επίπεδο, διατηρώντας παράλληλα έναν αριθμό μόνιμων μελών που θα προσφέρουν οικονομική σταθερότητα.
Η EuroLeague έχει δημιουργήσει μια εξαιρετικά ισχυρή διοργάνωση τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά δεν έχει καταφέρει να επιλύσει πολλά από τα ευρύτερα προβλήματα του ευρωπαϊκού μπάσκετ.
Η διαμάχη με τη FIBA για τα παράθυρα των εθνικών ομάδων διαρκεί εδώ και χρόνια, τα εγχώρια πρωταθλήματα έχουν σταδιακά χάσει τη σημασία τους και οι σύλλογοι αναγκάζονται να δίνουν όλο και περισσότερους αγώνες.
Η ανάπτυξη παράλληλων ευρωπαϊκών διοργανώσεων έχει καταστήσει ακόμη δυσκολότερη τη διαμόρφωση μιας ξεκάθαρης ιεραρχίας. Επομένως, θα ήταν λάθος να αντιμετωπίζεται κάθε κριτική στο σημερινό σύστημα ως μια προσπάθεια του NBA να υποβαθμίσει όσα έχει πετύχει η EuroLeague.
Μια είσοδος του NBA στην Ευρώπη χωρίς συμφωνία θα μπορούσε να επιδεινώσει ακριβώς αυτά τα προβλήματα.
Δύο κορυφαίες ευρωπαϊκές διοργανώσεις θα έπρεπε να βρουν χώρο σε ένα ήδη υπερφορτωμένο αγωνιστικό ημερολόγιο, ενώ οι εθνικές ομάδες θα εξαρτώνταν και πάλι από την προθυμία των συλλόγων να αποδεσμεύουν τους παίκτες τους για τους προκριματικούς αγώνες.
Τα εγχώρια πρωταθλήματα θα δέχονταν ακόμη μεγαλύτερη πίεση, ενώ τηλεοπτικοί πάροχοι και χορηγοί θα έπρεπε να αποφασίσουν ποια διοργάνωση θα έθεταν σε προτεραιότητα. Παράλληλα, οι φίλαθλοι των μεγάλων ευρωπαϊκών συλλόγων θα κινδύνευαν να χάσουν αναμετρήσεις με παραδοσιακούς αντιπάλους, αν οι ομάδες τους κατέληγαν σε διαφορετικές διοργανώσεις.
Ο Ντόντσιτς προειδοποιεί για τον κατακερματισμό
Ο Λούκα Ντόντσιτς προειδοποίησε πρόσφατα για τις συνέπειες ενός τέτοιου διαχωρισμού, σε συνέντευξή του στο Sports Illustrated.
«Θα υπάρχει η EuroLeague, το EuroCup και μετά το NBA Europe. Θα έχουμε τρεις διοργανώσεις. Αυτό είναι κάπως δύσκολο να λειτουργήσει. Θα έπρεπε να υπάρχει μία διοργάνωση. Έτσι λειτουργεί το πράγμα».
Τα λόγια του Ντόντσιτς έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ο Σλοβένος σταρ έχει εμπλακεί και σε επιχειρηματικές πρωτοβουλίες που αφορούν το ευρωπαϊκό μπάσκετ, μεταξύ των οποίων το πρότζεκτ συλλόγου στη Ρώμη, ενώ έχει συζητήσει την προτεινόμενη διοργάνωση με τον κομισάριο του NBA, Άνταμ Σίλβερ.
Ο Ντόντσιτς κατέκτησε την EuroLeague, αναπτύχθηκε μέσα από το ευρωπαϊκό σύστημα και στη συνέχεια εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους αστέρες του NBA. Γνωρίζει, συνεπώς, και τις δύο πλευρές του Ατλαντικού και τις ιδιαιτερότητες κάθε μπασκετικού περιβάλλοντος.
Το NBA δεν πρόκειται να επενδύσει τεράστια κεφάλαια χωρίς να έχει ουσιαστικό λόγο στη διοίκηση της διοργάνωσης. Από την άλλη, οι σύλλογοι της EuroLeague δεν θα παραχωρήσουν εύκολα τα δικαιώματα που έχουν ήδη εξασφαλίσει, ενώ η FIBA επιμένει στην προστασία των εθνικών ομάδων και στη διατήρηση μιας διαδρομής προς την κορυφή μέσα από τις εγχώριες διοργανώσεις.
Για να επιτευχθεί συμφωνία, οι πλευρές θα πρέπει να καταλήξουν σε ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο για την ιδιοκτησία, την κατανομή των εσόδων, τον αριθμό των μόνιμων θέσεων και τις προϋποθέσεις με τις οποίες οι υπόλοιποι σύλλογοι θα μπορούν να διεκδικούν την είσοδό τους στο υψηλότερο επίπεδο.
Η EuroLeague έχει καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί τους προτεινόμενους όρους, ενώ το NBA δεν έχει αποκλείσει τη συνεργασία, παρά τον σχεδιασμό για την έναρξη της νέας διοργάνωσης το 2027.
Η κοινή ανακοίνωση NBA και FIBA στις 8 Οκτωβρίου επιβεβαίωσε, επίσης, ότι εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο διαπραγματεύσεων και αναζήτησης ενός μοντέλου που θα είναι αποδεκτό από όλες τις πλευρές.
Συνεργασία αντί για έναν ακριβό «πόλεμο»
Οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να καθοδηγούνται από ένα κοινό συμφέρον που ξεπερνά τα μερίδια ιδιοκτησίας.
Η EuroLeague διαθέτει ήδη το αγωνιστικό επίπεδο και τους συλλόγους με εδραιωμένη βάση φιλάθλων. Το NBA μπορεί να προσφέρει κεφάλαια και επιχειρηματική τεχνογνωσία, ενώ η FIBA είναι απαραίτητη για τη διαμόρφωση μιας βιώσιμης σχέσης με τις εθνικές ομάδες και τα εγχώρια πρωταθλήματα.
Ένα κοινό εγχείρημα θα μπορούσε να συνδυάσει αυτά τα υπάρχοντα πλεονεκτήματα και να τα αναπτύξει περαιτέρω, αντί κάθε οργανισμός να ξοδεύει χρήματα προσπαθώντας να δημιουργήσει κάτι που οι άλλοι διαθέτουν ήδη.
Η EuroLeague έχει κάθε δικαίωμα να απορρίψει μια πρόταση που θεωρεί ασύμφορη, όπως και το NBA έχει κάθε δικαίωμα να προχωρήσει με το δικό του σχέδιο.
Αν, όμως, οι δύο πλευρές περάσουν τα επόμενα χρόνια δημιουργώντας δύο ξεχωριστές κορυφαίες διοργανώσεις, θα πρέπει να αναλάβουν και το κόστος αυτής της επιλογής.
Οι σύλλογοι ενδέχεται να δαπανούν περισσότερα χρήματα για τη στελέχωση των ρόστερ τους, οι παίκτες θα υπογράφουν υψηλότερα συμβόλαια και οι καλύτερες ομάδες της Ευρώπης δεν θα είναι απαραίτητο να αντιμετωπίζουν η μία την άλλη.
Το ευρωπαϊκό μπάσκετ κινδυνεύει, επομένως, να γίνει ακριβότερο για όλους όσοι το χρηματοδοτούν, χωρίς αυτό να συνοδευτεί από αντίστοιχη βελτίωση στην ποιότητα του θεάματος που απολαμβάνουν οι φίλαθλοι.
Και αυτό θα ήταν το μεγαλύτερο παράδοξο μιας εξέλιξης που υπόσχεται περισσότερα χρήματα, αλλά δεν εγγυάται καλύτερο μπάσκετ.
