Είναι αδύνατον να αποφύγεις την μοίρα σου. Καμιά φορά την συναντάς στον δρόμο που πήρες για να την αποφύγεις. Ο «βασιλιάς» Γιάρι Λίτμανεν ήταν γυμνός. Για πρώτη φορά έμοιαζε τόσο εύθραυστος κι ανίκανος να σταθεί στα πόδια του. Από τα 46 επίσημα ματς του Άγιαξ μέχρι τον μεγάλο επαναληπτικό του «ΟΑΚΑ», ο Φινλανδός είχε βγάλει μόνο 11 φορές και τα 90 λεπτά. Ένας τραυματισμός στο ισχίο έγινε ο καθημερινός του φίλος. Ήταν αδύνατον να τον αποχωριστεί. Έπαιζε αναγκαστικά με... ενάμιση πόδι και θα το έκανε μέχρι το τέλος της σεζόν, με αγωγές, θεραπείες, ενέσεις και μπόλικη υπομονή. Άλλος τρόπος, δεν υπήρχε.
Κόντευε να συμπληρώσει κοντά τέσσερις μήνες μακριά από το γκολ, κάτι αδιανόητο για ένα παίκτη που είχε κλείσει τις αμέσως δύο προηγούμενες σεζόν με 36 και 26 τέρματα! Στο τελευταίο ματς πριν από τον μεγάλο επαναληπτικό ημιτελικό του Champions League απέναντι στον Παναθηναϊκό, ο Λουίς Φαν Χάαλ τον άφησε στον πάγκο απέναντι στην Βάαλβαϊκ και τον έριξε στην επανάληψη, αντί του Κανού, έτσι για να πάρει αγωνιστικά λεπτά και να μην... σκουριάσει!
Αν όλα κυλούσαν φυσιολογικά, ο Γιάρι Λίτμανεν δεν θα ξεκινούσε ποτέ στον ιστορικό επαναληπτικό του «ΟΑΚΑ» απέναντι στον Παναθηναϊκό. Η ιστορία πιθανώς να είχε γραφτεί αλλιώς. Ωστόσο, ένας τραυματισμός του Πάτρικ Κλάιφερτ έκανε την χρησιμοποίηση του «Ιπτάμενου Φινλανδού» μονόδρομο κι εκείνος με δύο γκολ «υπέγραψε» το 0-3 για τον «Αίαντα». Μία τόσο δα μικρή λεπτομέρεια πιθανώς και στέρησε από τον Παναθηναϊκό έναν ολόκληρο τελικό Champions League εκείνο το βράδυ της 17ης Απριλίου του 1996!
«Το είχαμε ξανακάνει»
O «Kuningas» (βασιλιάς) Γιάρι πολύ δύσκολα ανοίγει το στόμα του και είναι πολύ επιλεκτικός όταν αποφασίζει να το κάνει. Οι συνεντεύξεις του είναι σπάνιες γι’ αυτό και αυτή που αποφάσισε να δώσει στο SDNA αποκλειστικά για εκείνους τους δύο ημιτελικούς του Παναθηναϊκού με τον Άγιαξ αποκτά συλλεκτική αξία. Αλήθεια τι έγινε στο πρώτο παιχνίδι;
Πώς φτάσαμε σε εκείνο το ιστορικό 0-1, που ταρακούνησε το ποδοσφαιρικό σύμπαν; «Όχι δεν υποτιμήσαμε τον Παναθηναϊκό. Ήταν ένας ημιτελικός Champions League, δεν θα μπορούσαμε να το κάνουμε. Ήταν ένα δύσκολο ματς για εμάς στο Άμστερνταμ κι εξελίχθηκε ακόμα πιο δύσκολο. Οι Έλληνες έπαιξαν για το αποτέλεσμα. Εμείς δεν βρήκαμε κανένα τρόπο να σπάσουμε την άμυνα τους. Δεν ήταν όμως μία πρωτόγνωρη εμπειρία για εμάς. Ακριβώς ένα χρόνο νωρίτερα στον πρώτο ημιτελικό με την Μπάγερν είχαμε μείνει στο 0-0.
Πολλοί είπαν ότι θα αποκλειστούμε. Στον επαναληπτικό κάναμε ένα από τα καλύτερα μας παιχνίδια, κερδίσαμε με 5-2, προκριθήκαμε στον τελικό και πήραμε το κύπελλο. Μία τέτοια κατάσταση δεν ήταν πρωτόγνωρη για την ομάδα μας. Πιστεύαμε ξεκάθαρα ότι θα προκριθούμε στον τελικό, όπως είχε γίνει και ένα χρόνο νωρίτερα».
Μία ανίκητη μηχανή!
Μία στάση εδώ. Για να κατανοήσουμε τον βαθμό δυσκολίας της αποστολής που είχε ο Παναθηναϊκός πρέπει να μορφοποιηθεί ξανά το περίβλημα της εποχής. Ο Άγιαξ εκείνης της εποχής δεν ήταν απλώς μία ομάδα. Ήταν μία μηχανή. Πιθανώς η ομάδα του αιώνα. Είχε κλείσει 25 μήνες αήττητος στην Ευρώπη (τελευταία του ήττα στις 16 Μαρτίου του 1994) προτού ο Κριστόφ Βαζέχα με εκείνο το πλασέ χειρουργικής ακρίβειας του προσφέρει ξανά την γεύση της ευρωπαϊκής ήττας.
Ήταν εν ενεργεία πρωταθλητής Ευρώπης και πρωταθλητής κόσμου. Είχε κατακτήσει αήττητος το προηγούμενο Champions League, με 7 νίκες, 4 ισοπαλίες και τέρματα 18-2 και την σεζόν εκείνη έμοιαζε ακόμα πιο τρομακτικός. Μέχρι τον πρώτο ημιτελικό, η αρμάδα του Λουίς Φαν Χάαλ είχε μόνο νίκες, 18-1 τέρματα και μία αδιάφορη ισοπαλία 0-0 με την Γκρασχόπερς στην φάση ομίλων. Το κυριότερο όμως, ήταν μία ομάδα που επανίδρυε το ποδόσφαιρο! Μία ομάδα (σχεδόν) δίχως θέσεις! Αλήθεια, εκείνος ο επαναληπτικός στο «ΟΑΚΑ» ήταν το απόλυτο μάθημα ωριμότητας για εκείνα τα τρομερά μωρά του «Φαν Χάαλ»;
«Το είχαμε ξανακάνει σε δύσκολες συνθήκες. Είχαμε δώσει απαντήσεις. Την προηγούμενη χρονιά είχαμε πάει στην έδρα της μεγάλης Μίλαν (σ.σ. στην Τεργέστη) και κερδίσαμε 0-2. Την ίδια χρονιά κερδίσαμε 0-2 στο Μπερναμπέου την Ρεάλ Μαδρίτης και όλο το γήπεδο μας χειροκροτούσε. Ανεξαρτήτως του αποτελέσματος του πρώτου αγώνα, ξέραμε, ήμασταν σίγουροι ότι είχαμε την ποιότητα να φτάσουμε ξανά στον τελικό.».
Τα τρικ του Φαν Χάαλ
Ήταν αδύνατον να τον… διαβάσεις. Το πρόσωπο του δεν «έσπαγε» με τίποτα. Έχανε, κέρδιζε το μόνο που έβλεπες ήταν τον Λουίς Φαν Χάαλ να κρατάει ασταμάτητα σημειώσεις στο μπλοκάκι του. Αυτό γέμισε μετά το πρώτο παιχνίδι. Δεν αγρίεψε. Δεν έβαλε τις φωνές. Στον επαναληπτικό ξεκίνησαν οι 10 του Άμστερνταμ με μοναδική αλλαγή έναν αμυντικό, τον Σιλόι αντί του επιθετικού Κλάιφερτ! Αυτή του, η μία, αλλαγή όμως, έφερε 5 άλλες αλλαγές ρόλων στο ανίκητο 3-4-3!
Ο αριστερός μπακ Μπογκάρντε ξεκίνησε στο ΟΑΚΑ ως εξτρέμ! Ο Ράιζγκερ από στόπερ, έγινε φουλ-μπακ. Ο Ρόναλντ Ντε Μπουρ από αριστερός εξτρέμ πήγε στην καρδιά του κέντρου. Ο Σιλόι έγινε αριστερός στόπερ, όμως η πιο καθοριστική αλλαγή ήταν στον ρόλο του Λίτμανεν: «Μία από τις αλλαγές στην ρεβάνς ήταν ο χώρος που κάλυπτα στο γήπεδο και ο διαφορετικός μου ρόλος. Στο πρώτο παιχνίδι στο Άμστερνταμ παίξαμε με Κλάιφερτ και Κανού μπροστά, επομένως ο ρόλος μου ήταν να παίξω πιο πίσω για να φτιάξω παιχνίδι και να ελέγξω την μεσαία γραμμή. Στην ρεβάνς έγινα ξανά κρυφός επιθετικός πίσω από τον Κανού, στον ρόλο που είχα συνηθίσει. Αυτό έκανε την διαφορά.».
«Όνειρο για κάθε παίκτη»
Ο θρύλος λέει ότι ήταν τέτοια η ζήτηση για ένα μαγικό χαρτάκι στον επαναληπτικό της 17ης Απριλίου του 1996, που το «ΟΑΚΑ» θα γέμιζε ακόμα κι αν είχε χωρητικότητα ένα εκατομμύριο θέσεις! Τίποτα όμως δεν μπορούσε να αποσπάσει αυτή την «μηχανή» που λεγόταν Άγιαξ από τον στόχο της. Ο Γιάρι Λίτμανεν θυμάται τα πάντα με κάθε λεπτομέρεια: «Θυμάμαι ότι το γήπεδο ήταν sold-out! Η ατμόσφαιρα ήταν εκπληκτική. Ένα όνειρο για κάθε παίκτη να αγωνίζεται σε ένα αγώνα τέτοιας σημαντικότητας σε ένα τέτοιο γήπεδο!
Ήμασταν τυχεροί που ανοίξαμε το σκορ στο 4ο λεπτό. Σε εκείνο το σημείο αφαιρέσαμε όλο το προβάδισμα από τον Παναθηναϊκό και μαζί όλη την πίεση από την ομάδα μας. Σε εκείνο το σημείο ουσιαστικά κρίθηκε ο επαναληπτικός, αφού μετά επιβάλλαμε τον ρυθμό μας».
Τα πάντα κρίθηκαν στο 4ο λεπτό. Συμπτωματικά, στο ίδιο λεπτό που ο Ντικ Φαν Ντάικ άνοιξε το σκορ 25 χρόνια νωρίτερα στον ιστορικό τελικό του «Γουέμπλεϊ» ανάμεσα στις δύο ομάδες κι έγειρε ανεπιστρεπτί την πλάστιγγα υπέρ του Αίαντα.
Η ομάδα του Φαν Χάαλ δίνει ένα ανεπανάληπτο ρεσιτάλ ανωτερότητας στο γήπεδο. Η τελική κατοχή έφτασε στο 26-74%, κάτι πρωτόγνωρο για ημιτελικό Champions League και μάλιστα εκτός έδρας. Η απουσία του τιμωρημένου Ουζουνίδη αφαιρεί από τον Παναθηναϊκό την σιγουριά του «σύρτη» του και ο Παναθηναϊκός μένει ζωντανός μέχρι το 77ο λεπτό χάρη στις αποκρούσεις του Γιόζεφ Βάντσικ, την αυτοθυσία των Αποστολάκη, Καλιτζάκη που δις παίρνουν την μπουκιά από το στόμα των Ολλανδών, αλλά και χάρη στην αστοχία του Άγιαξ.
Κάπου εκεί όμως, ο Κολιτσιδάκης χάνει μία φαινομενικά εύκολη κεφαλιά, ο Λίτμανεν στοπάρει με το μηρό και ψυχρά κάνει το 0-2: «Δεν είχα κάποια ιδιαίτερη τακτική οδηγία του Φαν Χάαλ. Αυτή ήταν η δουλειά μου. Να έρχομαι από πίσω και να σκοράρω. Τόσο απλά!».
«Ο Παναθηναϊκός το άξιζε»!
Πίσω από κάθε πορεία ελληνικής ομάδας στην Ευρώπη είθισται να κρύβονται «καφενεία», «ρέντα» ή «θεωρίες συνωμοσίας» που εξυφαίνονται από τους εκάστοτε απέναντι. Αυτοί που βρίσκονται εκτός συνόρων τα βλέπουν όμως λιγάκι διαφορετικά τα πράγματα: «Εκείνη η ομάδα του Παναθηναϊκού είχε πραγματική ποιότητα και υποδειγματική τακτική οργάνωση στο γήπεδο. Όχι μόνο εκείνη την εποχή, αλλά διαχρονικά όποια ομάδα φτάνει στα ημιτελικά μιας διοργάνωσης, όπως το Champions League πάντα το αξίζει. Το θέμα είναι ότι εκείνος ο Άγιαξ ήταν… κάτι άλλο! Ήταν μία καλή, μία πολύ καλή, μία εκπληκτική ομάδα. Είχαμε φοβερό ταλέντο και θέλαμε να παίζουμε μαζί. Όχι μόνο να παίζουμε μαζί στο γήπεδο, αλλά να παίζουμε ο ένας για τον άλλον. Αυτό έκανε την διαφορά».
«Χαιρετίσματα στους Ολυμπιακούς»!
Μέσα σε μία ανοιξιάτικη νύχτα του 1996, ο Φινλανδός έγινε ο δήμιος της πράσινης και ο λυτρωτής της «ερυθρόλευκης» οικογένειας. Αμέσως μετά το τελευταίο σφύριγμα του Ισπανού διαιτητή Χοσέ Μαρία Γκαρθία Αράντα, που στέλνει τους Ολλανδούς στον τελικό (0-3), το Πασαλιμάνι γεμίζει με οπαδούς του Ολυμπιακού που πανηγυρίζουν μέχρι πρωίας τον αποκλεισμό του Παναθηναϊκού από τον τελικό του Champions League, αφού γλιτώνουν από ένα εφιαλτικό σενάριο.
Μερικές ημέρες νωρίτερα, ο μπασκετικός Παναθηναϊκός γίνεται η πρώτη ελληνική ομάδα που κατακτά στο Παρίσι το Κύπελλο Πρωταθλητριών και απειλεί να γίνει η πρώτη ομάδα που την ίδια χρονιά θα κατακτήσει στη Ρώμη το ίδιο τρόπαιο και στο ποδόσφαιρο! Το όνομα του Γιάρι Λίτμανεν γίνεται σύνθημα στα ερυθρόλευκα χείλη. Ο Φινλανδός, μέχρι και σήμερα ιδέα δεν είχε για όλα αυτά: «Αλήθεια, έγιναν όλα αυτά; Αλήθεια έκανα τέτοια εντύπωση σε άλλους οπαδούς πλην του Άγιαξ; Χα, χα, χα! Μου ακούγεται πολύ αστείο! Χαιρετίσματα λοιπόν στους οπαδούς του Ολυμπιακού!».
«Αξίζει ο Λουντ»!
Το ρολόι υποχρεωτικά κάνει ένα fast forward στον χρόνο και επιστρέφει στο 2016. Ο Γιάρι Λίτμανεν δεν έπαιξε ποτέ ξανά αντίπαλος με τον Παναθηναϊκό, αλλά υπάρχει κάτι που τον συνδέει με το «τριφύλλι»: «Μας συνδέει μία ιδιαίτερη ιστορία με τον Ρόμπιν Λουντ, ο οποίος τώρα αγωνίζεται στον Παναθηναϊκό. Έχω παίξει μαζί του στην Ελσίνκι. Ήταν το ντεμπούτο του στην πρώτη κατηγορία και μπήκε στην επανάληψη. Μάλιστα μερικά λεπτά αργότερα σκόραρε στην πρώτη του νομίζω επαφή με την μπάλα! Μου αρέσει! Είναι ένας πολύ καλός παίκτης της φινλανδικής νέας γενιάς. Είναι all around στο γήπεδο, με καλή νοοτροπία επαγγελματία. Ελπίζω ότι θα κάνει αξιόλογη καριέρα στο εξωτερικό.».
Θυμηθείτε τα καλύτερα στιγμιότυπα του επαναληπτικού ημιτελικού Champions League (1995-96) ανάμεσα στον Παναθηναϊκό και τον Άγιαξ.
