Δεν τα λες... λίγα, 38 χρόνια στους πάγκους. Από το 1978 μέχρι τους τελευταίους μήνες της σεζόν 2015/2016, ο Ντούσαν Ίβκοβιτς βρισκόταν ανελλιπώς στο μπάσκετ, έβαζε τις ιδέες του στο παιχνίδι, έφτανε σε επιτυχίες, βίωνε δυσκολίες. Πάντα, όμως, είχε τον ιδιαίτερο τρόπο του, την αναμφισβήτητη ικανότητά του και πολλές ιστορίες να διηγηθεί.
Με τέσσερα χρυσά μετάλλια σε διοργανώσεις Εθνικών ομάδων, δύο κατακτήσεις της Euroleague, επτά εγχώρια πρωταθλήματα και πολλές ακόμα διακρίσεις, ο «Ντούντα» αφήνει τους πάγκους γεμάτος εμπειρίες και έχοντας κερδίσει, σχεδόν, καθολικό σεβασμό για τις γνώσεις και τις ιδέες του.
Ο «σοφός» του ευρωπαϊκού μπάσκετ
Το προσωνύμιο «σοφός» τον ακολουθεί από το 1993 και μετά και, μολονότι καθιερώθηκε, δεν προέκυψε με... καλή πρόθεση. Ο Παναγιώτης Φασούλας, με τον οποίο η σχέση του Ίβκοβιτς ήταν ανέκαθεν θυελλώδης, είχε χαρακτηρίσει έτσι τον Σέρβο προπονητή έπειτα από έναν αγώνα του ΠΑΟΚ με την Ορτέζ το 1993. «Ρωτήστε τον... σοφό» είχε αποκριθεί ο Φασούλας σε ερώτηση δημοσιογράφου για τον χρόνο συμμετοχής.
Έτσι, το «σοφός» έμεινε και βρισκόταν δίπλα στο όνομα του Ντούσαν Ίβκοβιτς στα υπόλοιπα χρόνια της πορείας του στην Ελλάδα.
«Tο παρατσούκλι ‘σοφός’ το συνήθισα κι αυτό και μετά από τόσα χρόνια θεωρείται κομπλιμέντο, αλλά από τότε που ήμουν μικρός και πήγαινα στο δημοτικό σχολείο, εγώ είχα άλλο παρατσούκλι. Mε φώναζαν “κεφάλα”, επειδή, λέει, είχα μεγάλο κεφάλι και αυτό μου έμεινε εδώ και εξήντα χρόνια» είχε δηλώσει ο «Ντούντα» μιλώντας στην εφημερίδα «Goal».
Το μικρόβιο της προπονητικής, πάντως, υπήρχε από παλιά στην οικογένεια, αφού ο αδερφός του, Σλόμπονταν, ήταν προπονητής της Ραντνίτσκι τη δεκαετία του 1970. Στην ήταν ομάδα, αγωνίστηκε από το 1958 μέχρι το 1968 ο «Ντούντα» που 10 χρόνια αργότερα το... έριξε στους πάγκους.
Η αρχή των πάντων, η πρώτη φορά στην Ελλάδα και ο Ντράζεν
Η πρώτη του δoυλειά ως πρώτος προπονητής ήταν στον πάγκο της Παρτιζάν, τη διετία 1978-1980 όταν δηλαδή ήταν 35 ετών. Ο δρόμος των επιτυχιών άνοιξε από πάρα πολύ νωρίς, καθώς ήδη την πρώτη χρονιά οδήγησε την ομάδα του στο πρωτάθλημα και το Κύπελλο Γιουγκοσλαβίας, καθώς και το κύπελλο Κόρατς.
Το 1980, ο Ίβκοβιτς ήρθε για πρώτη φορά στην Ελλάδα και γνώρισε την χώρα που αποτέλεσε αργότερα τη δεύτερη παρτίδα του και στην οποία έχτισε μία ολόκληρη ζωή. Ο Άρης αποτέλεσε τον πρώτο, εν Ελλάδι, σταθμό και ο Νίκος Γκάλης ένας από τους πρώτους παίκτες, με τους οποίους συνεργάστηκε επί ελληνικού εδάφους. Με τον «Gangster» είχε μία σχέση για την οποία ακούγονταν πολλά, ενώ στην «κιτρινόμαυρη» διετία δεν κατάφερε να κατακτήσει κάποιον τίτλο.
Η αποχώρησή του από τον Άρη τον έφερε ξανά στην Γιουγκοσλαβία, όπου ανέλαβε τις τύχες της Σιμπένκα. Τότε, στην κροατική ομάδα άρχισε να... λάμπει το άστρο ενός παιδιού λίγο πιο ταλαντούχου από τα υπόλοιπα: η φανέλα έγραφε "Ντράζεν Πέτροβιτς". Το... impact του «Ντούντα» είναι άμεσο και η Σιμπένκα κατακτά την πρώτη θέση της κανονικής περιόδου στην λίγκα της Γιουγκοσλαβίας. Η ομάδα δεν κατακτά κάποιον τίτλο στην πενταετία του Ίβκοβιτς στον πάγκο, αλλά η πορεία της θεωρείται πολύ αξιόλογη.
Από το 1987 μέχρι το 1990, ο Ίβκοβιτς κοουτσάρει την άσημη Βοϊβοντίνα και από το 1991 και έπειτα αρχίζει η... βαθιά σχέση με την Ελλάδα.
Το πρωτάθλημα με τον ΠΑΟΚ και η διετία στον Πανιώνιο
Ο ΠΑΟΚ, το 1991 βρίσκεται στην ελίτ του ελληνικού μπάσκετ, έχει κατακτήσει το Κύπελλο Ελλάδας και ο Ίβκοβιτς διαδέχεται τον Ντράγκαν Σάκοτα. Τέλικα, την ίδια χρονιά, καταφέρνει να οδηγήσει τον «Δικέφαλο» στην κορυφή της Ελλάδας με νίκη μάλιστα στο ΣΕΦ, στον τελευταίο τελικό της σεζόν 1991/1992. Την ίδια χρονιά μάλιστα ο ΠΑΟΚ φτάνει στον τελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων όπου ηττάται από την Ρεάλ Μαδρίτης.
Την αμέσως επόμενη χρονιά, ο ΠΑΟΚ πραγματοποιεί εξαιρετική σεζόν στην Ευρώπη και φτάνει στο Final Four της Euroleague που διεξάγεται στο ΣΕΦ. Τελικά, ο Ίβκοβιτς και οι παίκτες του αρκούνται στην τρίτη θέση, ενώ λίγους μήνες αργότερα ο Σέρβος κόους αποχωρεί από τον πάγκο της ομάδας.
Από το 1994 μέχρι το 1996, ακολουθεί το πέρασμα από τον Πανιώνιο, ο οποίος παίζει εξαιρετικό μπάσκετ και μάλιστα καταλαμβάνει την τρίτη θέση του πρωταθλήματος -τη δεύτερη χρονιά- που δίνει το εισιτήριο για την Euroleague.
«O κόσμος θα θυμάται πάντα τον Πανιώνιο που έπαιξε το καλύτερο μπάσκετ στην Eυρώπη τη σεζόν 1995-96. Aυτό μου το είπε και ο προπονητής του NBA, ο Mάικ Φρατέλο, σε μια δεξίωση στην οποία συναντηθήκαμε. Aκόμα θυμάμαι τον αποκλεισμό μας στους ημιτελικούς από τον Παναθηναϊκό σε ένα ματς στο οποίο μας έκλεψαν! Eχω ακόμη τη φωτογραφία από το ημίχρονο, όπου ο κύριος Παύλος (σσ. Γιαννακόπουλος) τραβάει τον διαιτητή Kώστα Kορομηλά» είχε δηλώσει με νόημα σε συνέντευξή του στο «Goal» ο Ίβκοβιτς.
Το πρώτο... ερυθρόλευκο αίμα
Ο Γιάννης Ιωαννίδης αποχωρεί από τον πάγκο του Ολυμπιακού το 1996 και ο Σωκράτης Κόκκαλος επιλέγει τον Ίβκοβιτς, ως εκλεκτό, για τη διαδοχή. Με πιο πρόσφατες ευρωπαϊκές αναμνήσεις τις ήττες στους τελικούς της Euroleague, το 1994 και το 1995, o «Ντούντα» έχει μεταξύ άλλων και το φορτίο να οδηγήσει τους «ερυθρόλευκους» στην κορυφή της Ευρώπης.
Παρά το μέτριο ξεκίνημα της πρώτης σεζόν, ο Ολυμπιακός μπαίνει στο σωστό δρόμο, κατακτά αρχικά το Κύπελλο ενώ φτάνει μέχρι τέλους και στην Εuroleague, νικώντας την Μπαρτσελόνα στον τελικό της Ρώμης με 73-58 και σούπερ Ντέιβιντ Ρίβερς.
Μετά το εμφατικό triple crown της σεζόν 1996/1997, ο Ίβκοβιτς παραμένει για ακόμα δύο χρόνια στον πάγκο του Ολυμπιακού, αλλά δεν κατακτά κάποιον τίτλο σε αυτό το διάστημα και έχει ως σημαντικότερο παράσημο την παρουσία στο Final Four του Μονάχου το 1999.
«H ομάδα, μετά τον Iωαννίδη, ήταν σαν βομβαρδισμένο τοπίο ούτε τις βιντεοκασέτες δεν βρήκα! Πήραμε τους τρεις τίτλους με έναν ξένο κι όταν καθίσαμε να διαπραγματευθούμε με τον Pίβερς για τη σεζόν 1997-98, αυτός ζήτησε τα λεφτά του Nτανίλοβιτς. O Nτέιβιντ έφυγε και πήραμε τον Xόκινς, αλλά δεν είχαμε γκαρντ σε ρόλο εκτελεστή» έχει δηλώσει για το διάστημα εκείνο στον Ολυμπιακό.
Η ΑΕΚ των... Κυπέλλων και το «απωθημένο» του Ομπράντοβιτς
Η ιστορία επαναλαμβάνεται, όπως το 1996, και ο Ίβκοβιτς διαδέχεται ξανά τον Γιάννη Ιωαννίδη το 1999: αυτή τη φορά στον πάγκο της ΑΕΚ.
Στην «Ένωση», ο Ίβκοβιτς έμεινε για δύο σεζόν και την οδήγησε σε σημαντικές επιτυχίες. Με τον Ντούντα στον πάγκο, η ΑΕΚ κάνει back to back σε κατακτήσεις Κυπέλλων απέναντι στον Παναθηναϊκό και προκαλεί το περίφημο... απωθημένο του Ζέλικο Ομπράντοβιτς. Στα δύο του πρώτα χρόνια στον Παναθηναϊκό, ο «Ζοτς» κατέκτησε και πρωταθλήματα και ευρωπαϊκό τίτλο και αυτό που του έλειπε ήταν το Κύπελλο που του στέρησε δύο σερί χρονιές ο κουμπάρος του με την ΑΕΚ. Το... απωθημένο δημιουργήθηκε και είχε ως αποτέλεσμα να... πεισμώνει ο Ομπράντοβιτς και στη συνέχεια να κατακτήσει επτά φορές τον εν λόγω τίτλο μέχρι το 2012 που αποχώρησε.
Πέρα από τα Κύπελλα, όμως, η ΑΕΚ που στηρίχτηκε σε Έλληνες παίκτες όπως ο Κακιούζης, ο Χατζής και ο Ντικούδης επέστρεψε και στην κορυφή του Κυπέλλου Κυπελλούχων μετά το 1968. Συγκεκριμένα, η «Ενωση» του Ίβκοβιτς πήρε το Κύπελλο Σαπόρτα το 2000 νικώντας την πολύ ισχυρή Κίντερ Μπολόνια στον τελικό.
Τα χρόνια στη Μόσχα και η απογοήτευση του 2005
Η πορεία στην ΑΕΚ ολοκληρώνεται το 2001 και, έπειτα από έναν χρόνο, ο Ίβκοβιτς επιστρέφει στους πάγκους για λογαριασμό της ΤΣΣΚΑ Μόσχάς.
Η ομάδα του κυριαρχεί, σε εγχώριο επίπεδο, καθώς κατακτά το πρωτάθλημα για τρεις διαδοχικές σεόν (2003, 2004, 2005), αλλά οι τρεις σερί παρουσίες στα Final Four της Euroleague δεν συνοδεύονται από κάποια ευρωπαϊκή κούπα. Μεγαλύτερη απογοήτευση δεν είναι άλλη από το περιβόητο Final Four της Μόσχας.
Η πάμπλουτη και εξαιρετικά ποιοτική ΤΣΣΚΑ φιλοξενεί το Final Four του 2005 και ο «Ντούντα» έχει φτιάξει μία σπουδαία ομάδα που πάει από νίκη σε νίκη και οδεύει ολοταχώς για την κατάκτηση της Euroleague. Κι όμως, η Ταού κάνει τη μεγάλη έκπληξη, νικά την ΤΣΣΚΑ στον ημιτελικό και το καλοκαίρι του 2005 ο Ίβκοβιτς αποχωρεί.
Το μέλλον του, όμως, είναι στη Μόσχα: στην Ντιναμό. Για δύο σερί σεζόν, ο Σέρβος προπονητής βάζει στην ελίτ την ρωσική ομάδα που πήρε σπουδαίες βοήθεις από τους Λάζαρο Παπαδόπουλο και Αντώνη Φώτση. Η αρχή γίνεται με την κατάκτηση του ULEB Cup το 2006, ενώ ένα χρόνο αργότερα η Ντιναμό πραγματοποιεί σπουδαία πορεία στην Euroleague. Στους «8», όμως, είχε την... ατυχία να βρει απέναντί της τον Παναθηναϊκό που δεν θα μπορούσε να απέχει από το Final Four της Αθήνας και την θέτει νοκ άουτ.
15 χρόνια μετά, η ίδια «ερυθρόλευκη» ιστορία
Από το 2007 μέχρι το καλοκαίρι του 2010, ο Ντούσαν Ίβκοβιτς απέχει από τους πάγκους συλλόγων και αφοσιώνεται στην Εθνική ομάδα της Σερβίας. Το 2010, όμως, αποδέχεται την πρόκληση που του βάζουν οι αδερφοί Αγγελόπουλοι και επιστρέφει για πρώτη -και τελευταία- φορά σε ομάδα που έχει εργαστεί ξανά. Το ίδιο καλοκαίρι ο Ολυμπιακός ανακοινώνει και τη μεταγραφή του Βασίλη Σπανούλη.
«Ελεγα ότι δεν θα ξαναγυρίσω ποτέ και πουθενά, αλλά έτυχε να γίνει ο Oλυμπιακός η εξαίρεση στον κανόνα. Το καλοκαίρι του 2010 ήρθα τρεις φορές στην Aθήνα και μίλησα με τους αδερφούς Aγγελόπουλους και τον Γιώργο Σκινδήλια, μάλιστα την τελευταία φορά ήταν Σάββατο και συναντηθήκαμε εδώ στο σπίτι μου, μιλάγαμε με τις ώρες και παραγγείλαμε και πίτσες».
Η πρώτη χρονιά του δεύτερου περάσματος του «Ντούντα» από τον Ολυμπιακό, ολοκληρώνεται με συγκομιδή ένα Κύπελλο Ελλάδας και ένα χαμένο πρωτάθλημα με πλεονέκτημα έδρας από τον Παναθηναϊκό. Μεγάλο... upset φυσικά και ο αποκλεισμός στους «8» της Euroleague από την Σιένα και, μάλιστα, την στιγμή που οι «ερυθρόλευκοι» είχαν υπέρ τους το αβαντάζ της έδρας.
H επόμενη σεζόν όμως είναι απολύτως... παραμυθένια. Το σκηνικό αλλάζει ριζικά στον Ολυμπιακό, πολύ μεγάλα ονόματα (Μπουρούσης, Τεόντοσιτς, Παπαλουκάς, Νεστέροβιτς) αποχωρούν, το μπάτζετ πέφτει, οι φιλοδοξίες μειώνονται. Κι όμως, ο Ντούσαν Ίβκοβιτς δημιουργεί ένα «πρωτοποριακό μπασκετικό κίνημα» -όπως έχει ο ίδιος χαρακτηρίσει την ομάδα της σεζόν 2011/2012- που κάνει το ένα θαύμα πίσω από το άλλο και φτάνει στην κορυφή της Ελλάδας και της Ευρώπης, ύστερα από 15 χρόνια. Και όλα αυτά με κοινό παρονομαστή την παρουσία του «Ντούντα» στον πάγκο.
«Αυτή η ομάδα αποτελεί ένα πρωτοποριακό μπασκετικό κίνημα. Γεννήσαμε κάτι νέο και ζωντανέψαμε κάτι που φαινόταν πεθαμένο. H μπασκετική πιάτσα, όλοι μας, πρέπει να δείξουμε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στα νέα παιδιά ώστε να βελτιώσουν την ατομική τεχνική τους. Oι μέτριοι Aμερικανοί δεν μας πηγαίνουν μπροστά και σας υπενθυμίζω ότι πριν από 25 χρόνια η Γιουγκοσλαβία είχε το καλύτερο πρωτάθλημα της Eυρώπης χωρίς τη συμμετοχή ξένων. O Oλυμπιακός στέφθηκε πρωταθλητής Eυρώπης νικώντας την TΣΣKA σε έναν τελικό στον οποίο ο Xάινς, ο Nτόρσεϊ και ο Λο είχαν μηδέν πόντους» ήταν τα λόγια του Ίβκοβιτς στο «Goal».
Οι επιτυχίες με την Εθνική και οι τίτλοι τέλους
Σε όλη την καριέρα του Ίβκοβιτς πάντως, η Εθνική ομάδα της Γιουγκοσλαβίας -και εν συνεχεία της Σερβίας- είχε κεντρικό ρόλο.
Η αρχή έγινε, ως πρώτος προπονήτης, το 1988 και για τρία συνεχόμενα καλοκαίρια η Εθνική Γιουγκοσλαβίας... σάρωνε τα πάντα. Με παικταράδες στο ρόστερ όπως ο Πέτροβιτς, ο Ντίβατς, ο Ράτζα, ο Κούκος και ο Πάσπαλι, η ομάδα του Ίβκοβιτς δεν σταμάτησε να κατακατά χρυσά μετάλλια στα Eurobasket του 1989 και 1991, καθώς και στο Παγκόσμιο του 1990. Το 1995, η Εθνική ομάδα υπό τις οδηγίες του «Ντούντα» έφτασε ξανά στην κορυφή της Ευρώπης παίρνοντας το χρυσό μετάλλιο στο Eurobasket της Αθήνας.
Ως head coach, επέστρεψε στην Εθνική Σερβίας το 2009 όπου κατέκτησε τη δεύτερη θέση στο Eurobasket της Σλοβενίας. Εκεί έμεινε μέχρι το 2013 όταν έριξε... τίτλους τέλους στην καριέρα του με το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα της Σερβίας.
