Αυτό είναι το “άλλο” μπάσκετ!

Οκ, ας ξεκινήσουμε με τα βασικά και τα επαναλαμβανόμενα… Η στατιστική είναι ο πιο ασφαλής τρόπος να πει κανείς ψέματα. Ο γίγας και πνευματώδης Ευθύμης Κιουμουρτζόγλου το είχε ξεστομίσει. Ταυτόχρονα, όμως, η στατιστική είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για να εξαχθούν κάποια συμπεράσματα, που είναι ορατά με το μάτι, αλλά δεν μπορούν να εξηγηθούν, χωρίς την πειστική βοήθεια των αριθμών. Ομως: Οι αριθμοί και τα νούμερα δεν εξηγούν τα πάντα. Πολλές φορές μάλιστα, παραπλανούν και (παρεπιπτόντως) προσωπικά δε θα αποδεχτώ ποτέ τον τρόπο καταμέτρησης των ασίστ, όσο κι αν έχουν απόλυτο δίκιο αυτοί που ισχυρίζονται ότι η πιο δύσκολη πάσα είναι αυτή που γίνεται στον διπλανό σου.

Πριν καν αρχίσει η Ευρωλίγκα, το συμπέρασμα είχε βγει. Το μπάσκετ αλλάζει. Σήμερα, σχεδόν δύο μήνες μετά, η άποψη αυτή έχει εδραιωθεί και πλέον οι συγκρίσεις με το ΝΒΑ γίνονται πιο θαρρετά, πιο απενοχοποιημένα. Πριν την ανάλυση, θα επαναλάβω κάτι που είπα off the record στον Λούκα Μπάνκι, στο στούντιο της ΕΡΤ πριν λίγες ημέρες: “Οσο το μπάσκετ στην Ευρώπη είναι ακόμα άθλημα των προπονητών, και στο ΝΒΑ το άθλημα των παικτών, τόσο μεγάλη θα παραμένει η διαφορά των δύο κόσμων”. Χωρίς να το γνωρίζω, ο Γιώργος Μπαρτζώκας, ελάχιστες μέρες νωρίτερα, σε μία συνέντευξή του είχε εκφράσει την ανησυχία (;), πεποίθηση (;) ότι με τον τρόπο που παίζεται το μπάσκετ πια ξεφεύγει από τα χέρια των κόουτς, που δεν έχουν χρόνο, ούτε να παρέμβουν στα παιχνίδια, ούτε να προετοιμάσουν τις ομάδες τους όπως πρέπει, πριν (ειδικά) τα ματς της Ευρωλίγκας, που είναι εξαιρετικά υψηλών απαιτήσεων. Κι αυτό σίγουρα δεν αρέσει στους ευρωπαίους προπονητές.

Ημουν (και μάλλον είμαι) από δαυτούς που δεν αποδέχονται τις εύκολες αλλαγές. Το μπάσκετ έχει διαφοροποιηθεί πράγματι, πάρα πολύ τα τελευταία πέντε χρόνια, αλλά δε σου κρύβω ότι αυτή η απότομη ΝΒΑοποίηση δε με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο. Ούτε καν εν μέρει. Δεν είναι ώρα να σου εξηγήσω το σκεπτικό μου. Αυτό που θέλω να σε βοηθήσω να καταλάβεις είναι αν το μπάσκετ όντως έχει αλλάξει. Και μαζί σου, να βοηθηθώ κι εγώ.

Αυτό που έκανα λοιπόν, δεν είναι τίποτα άλλο, από την καταμέτρηση των κατοχών, των ποσοστών ευστοχίας, των λαθών και των μέσων όρων πόντων που έχουν 11 ομάδες φέτος και να τις συγκρίνω με τις τέσσερις προηγούμενες σεζόν. Γιατί έντεκα ομάδες κι όχι όλες; Γιατί η έρευνα έπρεπε να έχει αυτές τις ομάδες που πήραν μέρος στην Ευρωλίγκα και τα 4 προηγούμενα χρόνια, χωρίς καμία απουσία. Τελικά μπήκαν κι άλλες τρεις που είχαν παρουσία πέρσι στην Ευρωλίγκα. Χαλάλι τους.

Θες να ασχοληθούμε με τα ευρήματα, που εν προκειμένω βοηθούν την κατανόηση, χωρίς να αιτιολογούν απόλυτα την κατάσταση;

Ας ξεκινήσουμε:

Κατοχές! Πως τις μετράμε; Ο καθένας μπορεί να έχουν τον δικό του τρόπο, αλλά αυτός που μου ταιριάζει περισσότερο είναι ο αριθμός που προκύπτει από την εξής σχέση: Συνολικά Δίποντα+Συνολικά Τρίποντα+Βολές/2+Λάθη. Λόγω των βολών που διαιρούνται με το 2, είναι λογικό να υπάρξουν κάποιες απώλειες, αφού προσμετρώνται ως μισή κατοχή επιπλέον (που δεν είναι φυσικά) τα γκολ φάουλ και οι τεχνικές ποινές. Αλλά αυτός είναι (κατά τη γνώμη μου) ο ασφαλέστερος τρόπος.

(σ.σ. Δεν υπολογίζω τα επιθετικά ριμπάουντ, διότι εκτός του γεγονότος ότι θεωρώ πως είναι το sequel της ίδιας επίθεσης, αυτά δεν εξηγούν το ρυθμό ενός αγώνα, ούτε σχετίζονται με την ταχύτητα των επιθέσεων)

Η αλήθεια είναι πως ο αριθμός των Κατοχών είναι ο τίτλος της πιο συχνής κουβέντας που γίνεται στις μέρες μας για το μπάσκετ. Αυτοί που υποστηρίζουν ότι το άθλημα αλλάζει, φέρνουν ως επιχείρημα ότι οι κατοχές (άρα οι ευκαιρίες επίθεσης) είναι περισσότερες πια για τις ομάδες, καθώς το παιχνίδι εξελίσσεται σε πιο γρήγορους ρυθμούς και οι ομάδες αναζητούν πάρα πολύ συχνά πλέον την εκτέλεση στα πρώτα 8’’ των επιθέσεων. Είναι ψέμα; Οχι! Φαίνεται (σε πολλές ομάδες) δια γυμνού οφθαλμού. Είναι οι κατοχές των ομάδων περισσότερες; Εδώ λοιπόν αρχίζει η συζήτηση… Κι αυτό γιατί όπως προκύπτει από τα στατιστικά:

• Από τις 14 ομάδες που καταμετρήθηκαν, οι 6 μετρούν περισσότερο ή λιγότερο ξεκάθαρα πιο πολλές κατοχές στην Ευρωλίγκα μετά από 10 αγωνιστικές, οι 6 εξ αυτών είναι στα περσινά μέτρα τους ενώ υπάρχουν και δύο που μετρούν λιγότερες, κι αυτές είναι η Μπαρτσελόνα και ο Ερυθρός Αστέρας. Για τους Καταλανούς βέβαια, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να τους αντιμετωπίσουμε ως μία ομάδα ειδικών συνθηκών, καθώς υπάρχουν στιγμές που οι τραυματίες παίκτες της, είναι περισσότερο από τους διαθέσιμους στον Γιώργο Μπαρτζώκα. Βλέπετε και στο σχετικό πίνακα ότι σε επίπεδο κατοχών, προηγείται η Εφές, που φέτος, είναι προφανές ότι έχει αλλάξει εντελώς το στυλ παιχνιδιού της, κάτι που αποδεικνύεται από τη συνολική εικόνα της στατιστικής της. Βεβαίως, όπως βλέπετε σε άλλον πίνακα, η Αρμάνι, έχει την 3η καλύτερη επίθεση μεταξύ των 11, σε μία λίστα όπου την πρωτιά έχει η ΤΣΣΚΑ, η οποία σε σχέση με πέρσι έχει ανεβάσει τον αριθμό των διπόντων της (κατά μέσο όρο), ενώ οριακά έχει μειώσει τα τρίποντα.

• Σε ό,τι αφορά στον Ολυμπιακό και τον Παναθηναϊκό, λυπάμαι αν θα σας χαλάσω τη μανέστρα, αλλά οι δύο αιώνιοι όχι μόνο εκτελούν κατά μέσο όρο ίδια δίποντα και (σχεδόν) ίδια τρίποντα, αλλά ο αριθμός των κατοχών τους σε σχέση με πέρσι είναι ΑΚΡΙΒΩΣ ο ίδιος! Μέχρι και στο δεκαδικό αριθμό. Ο Ολυμπιακός είχε πέρσι 84.1 κατοχές, ενώ πέρσι είχε 84.2. Οσο για τον Παναθηναϊκό, έχει ακριβώς ίδες κατοχές (82.8), δηλαδή εκδηλώνει ακριβώς ίδιο αριθμό επιθέσεων! Εξηγείται; Στον Παναθηναϊκό είναι λάθος να εξηγηθεί οτιδήποτε διότι πρόλαβε ήδη να αλλάξει προπονητή και η φιλοσοφία του νέου κόουτς δεν μπορεί να αποτυπωθεί σε αριθμούς. Είναι αλήθεια πάντως, ότι σε σχέση με τον Αργύρη Πεδουλάκη, ο Παναθηναϊκός του Πασκουάλ πηγαίνει σε περισσότερες επιθέσεις, ενώ μην ξεχνάμε ότι μέχρι πρότινος έλειπε και ο κατ’εξοχήν παίκτης ρυθμού, ο Μάικ Τζέιμς. Το μόνο σίγουρο είναι ότι φέτος και πέρσι, ο Παναθηναϊκός έχει επιδείξει μία αυξητική τάση στον αριθμό των κατοχών, παρουσιάζοντας φέτος τον υψηλότερο μέσο όρο πόντων σε βάθος πενταετίας, έχοντας αυξήσει κατά σχεδόν 8.5 πόντους την παραγωγικότητά του σε σχέση με τη σεζόν 2012-13. Αν κάτι ξενίζει πάντως, είναι ότι ο Παναθηναϊκός φέτος μαζί με τη Ρεάλ είναι η ομάδα που δοκιμάζει τα περισσότερα τρίποντα από κάθε άλλη στη φετινή Ευρωλίγκα, κάτι που δεν εξηγείται λογικά ούτε από το ρόστερ, ούτε από τα ποσοστά του. Το 36% βέβαια δεν είναι απαγορευτικό, αλλά δεν εξηγεί κιόλας για ποιο λόγο οι πράσινοι σουτάρουν φέτος τα περισσότερα τρίποντα της πενταετίας και 6 περισσότερα από πέρσι. Βέβαια, είναι τίτλος τιμής για τους πράσινους που περιορίζουν τα λάθη τους στα σχεδόν 10 ανά παιχνίδι, αριθμός που αγγίζει το τέλειο.

• Τι γίνεται όμως με τον Ολυμπιακό; O Oλυμπιακός κάνει ένα λάθος περισσότερο σε σχέση με πέρσι, αλλά (όπως ο Παναθηναϊκός), σκοράρει περίπου 2.5 πόντους κατά μέσο όρο, περισσότερους. Η ομάδα του Σφαιρόπουλου όμως, είναι ένα τυπικό παράδειγμα ομάδας που μπορεί να παρασύρεται από τον γενικότερο πιο γρήγορο ρυθμό, αλλά ο κόουτς και οι παίκτες του ξέρουν ότι η συνταγή της επιτυχίας για αυτούς δεν έχει κανένα άλλο βασικό συστατικό, παρά μόνο την άμυνα. Καλώς η κακώς, είναι εξαιρετικά δύσκολο για μία ομάδα να είναι εξίσου καλή και στα δύο μισά του γηπέδου. Είναι πολύ νωρίς ακόμα για να υπάρξουν τόσο ολοκληρωμένες ομάδες. Κι ο Ολυμπιακός, που νίκησε εκτός έδρας την Μπασκόνια στους 95 πόντους, έχοντας σχεδόν πέντε κατοχές περισσότερες από τους γηπεδούχους (και 16/30 τρίποντα όμως) και ταυτόχρονα επικράτησε της Μπαρτσελόνα στους 59 πόντους έχοντας 4 τρίποντα περισσότερα από δίποντα (9/33 τρίποντα, 14/29 δίποντα), δεν είναι αυτός που θέλει να βλέπει ο Σφαιρόπουλος. Πρέπει να υπάρξει μία πιο συνετή ισορροπία, όχι μόνο στην άμυνα, αλλά και στην επίθεση, όπου δεν είναι και τόσο λογικό μία ομάδα να εκτελεί περισσότερα τρίποντα, από δίποντα.

Το επιμύθιο είναι πως σε επίπεδο αριθμών και επιθέσεων ο γρήγορος ρυθμός που παίζεται πια το μπάσκετ, δεν επηρρεάζει τις συνολικές κατοχές των ελληνικών ομάδων, οι οποίες έχουν ακριβώς ίδιες ευκαιρίες σε σχέση με πέρσι να σκοράρουν, αν και η αυξητική τάση στα τρίποντα εξακολουθεί να δημιουργεί κάποια μικρά ερωτηματικά.

Ο Παναθηναϊκός, είναι η δεύτερη ομάδα με τα περισσότερα σουτ έξω από το τόξο και αυτή που μαζί με τη Ζαλγκίρις έχουν αυξήσει θεαματικά τις εκτελέσεις για τρεις. Πέρσι οι πράσινοι είχαν 20.3 τρίποντα, φέτος εκτελούν με ρυθμό 26.2 τρίποντα ανά ματς… Αυτό μπορεί να σημαίνει πολλά. Οτι ο Παναθηναϊκός έχει καλύτερους σουτέρ φέτος (η αλήθεια είναι ότι έχει αυξήσει το ποσοστό του κατά 4%), αλλά επίσης ότι τα βρίσκει πολύ ζόρικα στο set παιχνίδι και συχνά καταφεύγει στην εύκολη λύση… Η αλήθεια είναι κάπου στη μέση.

Στα υπόλοιπα στατιστικά είναι αλήθεια ότι συνταρακτικές διαφορές σε όλα τα επιίπεδα παρουσιάζει η Εφές που με κόουτς τον Περάσοβιτς παίζει πιο απεευθερωμένα και σίγουρα πιο γρήγορα έχοντας αυξήσει κατά 7.7 μ.ο τις κατοχές της, ενώ ακόμα πιο γρήγορα σε σχέση με πέρσι παίζει και η Αρμάνι. Εχει ενδιαφέρον πάντως να δούμε ότι η Εφές, παρότι έχει χαρίσει μερικά απρόσμενα αποτελέσματα εις βάρος της, είναι η ομάδα που έχει αυξήσει περισσότερο από κάθε άλλη τις εκτελέσεις της στα δίποντα, μειώνοντας τα τρίποντα, θέλοντας να έχει καλύτερο έλεγχο του παιχνιδιού.

Η απάντηση ποια είναι λοιπόν; Εχει αλλάξει το μπάσκετ ή όχι; Με ελάχιστες εξαιρέσεις η απάντηση είναι πως τείνει να αλλάξει, όχι όμως με τους ρυθμούς που νομίζουμε…

Μπόνους: Υπάρχουν άλλες τρεις ομάδες, όπως βλέπετε και στον πίνακα, η Μπάμπεργκ, ο Ερυθρός Αστέρας και η Νταρουσάφακα… Από αυτές, ο Αστέρας έχει λιγότερες κατοχές, η Μπάμπεργκ ακριβώς ίδιες με πέρσι και η Νταρουσάφακα, με έναν προπονητή που ήρθε από το ΝΒΑ κι έστησε μία ομάδα με σαφείς αμερικάνικες επιρροές, σκοράρει 8 πόντους περισσότερους σε σχέση με πέρσι, χωρίς να εκτελεί περισσότερα δίποντα ή τρίποντα, αλλά το κάνει με καλύτερα ποσοστά.

Στους πίνακες που βλέπετε χωρούν να γίνουν δεκάδες αναλύσεις. Η στατιστική άλλωστε και ειδικά όπως την καταγράφουν οι Αμερικάνοι είναι η σύγχρονη επιστημονική ματιά στο μπάσκετ, που κι αυτό εξελίσσεται σε μία μαθηματική επιστήμη. Ας σταθούμε όμως στα απλά συμπεράσματα και που είστε… κρατήστε το κείμενο αυτό. Ισως να σας χρειαστεί στο τέλος, εκεί όπου (προσωπική άποψή μου είναι ότι) θα επικρατήσει τελικά η ομάδα που θα επιστρέψει με μεγαλύτερη επιτυχία στις ρίζες της. Εστω κι αν διαφωνεί ο Λούκα Μπάνκι… Δηλαδή στο πιο κοντρολαρισμένο τέμπο (που δεν είναι αργό φυσικά, αλλά είναι απολύτως ελεγχόμενο) και τις πανίσχυρες άμυνες. Η μοναδική ομάδα μέχρι στιγμής που μπορεί να ξεφύγει από αυτόν τον κανόνα είναι η ΤΣΣΚΑ Μόσχας, που έχει τη δυνατότητα να σκοράρει έναν περισσότερο απ’όσους πόντους κι αν δεχτεί. Ισως στην ίδια κατηγορία να ανήκει και η Ρεάλ. Ολες οι υπόλοιπες, απλά δεν μπορούν. Και στα πλέι οφς δε θα μετρήσει αυτός που θα μπορεί να φτάσει στους 90 με ευκολία, αλλά αυτός που θα κρατήσει τον αντίπαλό του κάτω από τους 80π.. Διότι μην ξεχνάτε, εδώ είναι Ευρώπη και το ευρωπαϊκό μπάσκετ απέχει πολύ για να γίνει ΝΒΑ ακόμα… Ασχετα αν οι συνθήκες, η συχνότητα και οι δυσκολίες των ματς, απαιτούν σε θεσμικό και κανονιστικό επίπεδο αλλαγές τύπου ΝΒΑ.

Ηδη πάντως, φαίνεται ότι ομάδες οι οποίες θεωρούνται φαβορί για το Φάιναλ Φορ, όπως η ΤΣΣΚΑ, ή η Φενέρ, η Ρεάλ δεν έχουν ουσιαστικές διαφορές στο παιχνίδι τους σε επίπεδο τέμπου με την ομάδα του Ομπράντοβιτς να κερδίζει ή να χάνει με σκορ που δεν κρίνονται στους πάρα πολλούς πόντους. Καλό είναι το show time, αλλά στην Ευρώπη, όπου επικρατούν διαφορετικές κουλτούρες αυτό που θα μετρήσει στο τέλος θα είναι η ικανότητα του ενός να καταστρέψει το ρυθμό του άλλου.