Είναι η ραγδαία αύξηση όσων κατέχουν την απόλυτη αλήθεια. Η απόλυτη αλήθεια συνορεύει με την απόλυτη ηλιθιότητα. Και ο φανατισμός δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από ηλιθιότητα , συχνά, οικειοθελή, δεμένη με κάποιον κενό μεγαλοιδεατισμό. Όσοι λοιπόν, με αφορμή τις επιθέσεις στις Βρυξέλλες βρήκαν την αφορμή να ξεράσουν τη δική τους, απόλυτη και αδιαμφισβήτητη αλήθεια σε social media, σχόλια και τηλεοπτικές εκπομπές, με τρομάζουν σχεδόν όσο και οι καμικάζι - τζιχαντιστές.
Κυρίως επειδή με κάνουν να πιστεύω ότι η δεξαμενή από όπου μπορεί να αντλήσει ανθρώπινες βόμβες η επόμενη θρησκεία, ο επόμενος μουλάς, ο επόμενος μητροπολίτης, ο επόμενος πολιτικάντης, ο επόμενος πρόεδρος ομάδας είναι μάλλον μεγαλύτερη από όσο νομίζουμε.
Η παγκόσμια συγκυρία δεν αναλύεται σε ένα ποστάρισμα. Ούτε καν σε ένα καλά μελετημένο και στοιχειοθετημένο άρθρο. Η παγκόσμια συγκυρία βρίσκεται εδώ και καιρό σε καινούρια, αχαρτογράφητα νερά και όσοι επιχειρούν να την ερμηνεύσουν με τα εργαλεία του παρελθόντος, κάνουν λάθος. Ούτε οι παλιές ιδεολογίες, ούτε φυσικά οι ιδεοληψίες, ούτε οι απλοϊκές αναλύσεις αίτιου – αιτιατού, φιλτραρισμένες μέσα από την προσωπική μας κοσμοθεωρία (τον ακραίο εθνικισμό ή τον αριστερίζοντα αντιδυτικισμό ) μπορούν να περιγράψουν όσα συμβαίνουν ή πολύ περισσότερο να προβλέψουν αυτά που θα συμβούν.
Κι ωστόσο, ούτε η εμφανής τους άγνοια, ούτε το αίμα αθώων ανθρώπων, σε κάθε γωνιά της γης, εμποδίζει τους κατόχους της απόλυτης αλήθειας να καταθέτουν εμβριθείς αναλύσεις για πράγματα που δεν καταλαβαίνουν. Και όχι μόνο να τις καταθέτουν αλλά να τις κραδαίνουν και απειλητικά πάνω από το κεφάλι σου, αν εσύ δεν πιστεύεις ότι το προσφυγικό συνδέεται άμεσα με την τρομοκρατία. Ή ακόμα χειρότερα, αν δεν πιστεύεις ότι «φταίει η Ευρώπη και η Δύση που τώρα θερίζουν όσα έσπειραν». Μα πώς γίνεται να μην πιστεύεις κάτι τόσο φανερό και ξεκάθαρο; Προφανώς είσαι πρόβατο και κατευθυνόμενος και τσάτσος και «μερκελιστής» και «αμερικανάκι».
Ναι, εντάξει, μπορεί. Αλλά μπορεί επίσης να μην πιστεύω όλες τις αναμασημένες «απόλυτες αλήθειες» σας, όλα τα κλισέ που εμφανίζονται μετά από παρόμοιες τραγωδίες σαν τα σαλιγκάρια μετά την βροχή, επειδή δεν μου αρκούν. Τα βρίσκω λίγα και απλοϊκά , αβαθή, εύκολα, ανούσια. Τα βρίσκω, ως επί το πλείστον, ανόητα και επικίνδυνα μέσα στην αφέλεια τους. Προσωπικά δεν κατέχω καμία αλήθεια. απόλυτη ή σχετική. Ψάχνω, διαβάζω , προσπαθώ να καταλάβω και καταλήγω πάντα στο ίδιο συμπέρασμα: Ότι δεν ξέρω την τύφλα μου. Δεν ξέρω και δεν ντρέπομαι να το πω.
Δεν θεωρώ ότι τα κλειστά σύνορα συνιστούν λύση, δεν θεωρώ ότι η δράση των δυτικών στη Μέση Ανατολή έφερε την συγκεκριμένη αντίδραση (μπορώ να σας παραθέσω άπειρα παραδείγματα όπου αντίστοιχες, αποικιοκρατικές δράσεις, σε άλλες γωνιές του πλανήτη, δεν δημιούργησαν τέτοια αποτελέσματα), δεν θεωρώ ότι το αυτομαστίγωμα και η ακύρωση όλων όσων έχει πετύχει ο δυτικός πολιτισμός είναι χρήσιμα, δεν βρίσκω το Ισλάμ συνολικά απειλητικό αλλά ταυτόχρονα δεν απορρίπτω τις θεωρίες περί βλαβερής πολυπολιτισμικότητας δίχως πρώτα να τις σκεφτώ. Που πάει να πει, δεν ξέρω.
Ξέρω μόνο ότι οι Βέλγοι ή οι Γάλλοι ή οι οποιασδήποτε άλλης εθνικότητας άμαχοι που χάνουν τη ζωή τους, ούτε το άξιζαν, ούτε το προκάλεσαν στον εαυτό τους, όπως αφήνουν να εννοηθεί οι «προφήτες της απόλυτης αλήθειας» ( το προκάλεσαν επειδή είναι Ευρωπαίοι , το άξιζαν επειδή οι κυβερνήσεις τους είναι «καμικάζι της Ε.Ε.» και απόγονοι αποικιοκρατών - αντίστοιχες αιτιάσεις κυκλοφορούν για τα θύματα στη Μέση Ανατολή).
Και ξέρω τέλος ότι ο επάρατος δυτικός πολιτισμός έχει καταστήσει τον μεγαλύτερο θησαυρό του κόσμου, εύκολα προσβάσιμο σε όλους: Τη γνώση!
Ιστορία, λογοτεχνία, καλή δημοσιογραφία, κείμενα, λέξεις, βίντεο, φωτογραφίες - κλειδιά που ανοίγουν παράθυρα και πόρτες , κυρίως ανοίγουν μυαλά, σε άλλες αλήθειες, άλλες ερμηνείες, άλλες οπτικές . Βρίσκονται στο χέρι μας, σε απόσταση αναπνοής, με ένα κλικ κατεβαίνουν στον υπολογιστή μας. Γιατί επιλέγουμε να τα αγνοούμε; Γιατί επιλέγουμε να περιχαρακωνόμαστε στη μία και μοναδική απόλυτη αλήθεια που για διάφορους λόγους μας βολεύει;
Ίσως επειδή η αναζήτηση εγείρει διαρκώς νέες ερωτήσεις. Ενώ ο φανατισμός – ισχυρίζεται πως - ξέρει όλες τις απαντήσεις. Και είναι αυτές ακριβώς οι απαντήσεις, που ,όπως έγραψα στην αρχή, με τρομάζουν σχεδόν όσο και οι βόμβες.
