MENU

Θα σωπάσεις; Ή θα μιλήσεις;

Η φωνή έχει κόστος, η σιωπή έχει πόνο.

Θα σωπάσεις; Ή θα μιλήσεις;

Η φωνή έχει κόστος, μα ποιος σου είπε ότι δεν έχει και η σιωπή;

«Ωραία είστε εδώ κάποιοι αθλητές, αλλά πού είναι οι υπόλοιποι;».
«Δεν ξέρω. Μπορεί να φοβούνται μη χάσουν κάτι».
«Αν φοβάστε εσείς μη τυχόν χάσετε κάτι, τότε τι θα συμβεί σε μας, τους απλούς ανθρώπους; Πόσα έχουμε εμείς να χάσουμε».

Συνέβη στη Λευκορωσία πριν μερικές εβδομάδες. Αρχές Σεπτεμβρίου ήταν η διαδήλωση μόνο γυναικών στη χώρα. Η διαδήλωση κατά του Αλεξάντερ Λουκασένκο, προέδρου της χώρας από το 1994 (!!). Η Γελένα Λεουτσάνκα ήταν στην πρώτη γραμμή. Το συνηθίζει τον τελευταίο καιρό. Το συνηθίζει κυρίως από την επανεκλογή του 66χρονου ηγέτη στις 9 Αυγούστου στις εκλογές το αποτέλεσμα των οποίων δεν έχει γίνει αποδεκτό από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Βρετανία, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Διαφθορά. Νοθεία. Καταπίεση. Απολυταρχικό καθεστώς. Χούντα. Τρομοκρατία. Βία. Θα μιλήσεις ή θα σωπάσεις;

Στις 21 Αυγούστου ο πρώην υπουργός αθλητισμού της χώρας ξεσπάει στο Facebook. «Ο Λουκασένκο δεν είναι ο πρόεδρός μου. Η υποστήριξή μου προς το καθεστώς του ήταν μια αυταπάτη και μια προδοσία στις αρχές μου και στον εαυτό μου». Ο Βαντίμ Ντενιατόφσκι, Ολυμπιονίκης στην Αθήνα το 2004 και στο Πεκίνο το 2008, εξαφανίστηκε. Για ένα μήνα ουδείς γνώριζε πού βρισκόταν. Δεν είχε δώσει σημεία ζωής, ήταν άγνωστο αν βρισκόταν στη χώρα, οι δημοσιογράφοι δεν μπορούσαν να τον εντοπίσουν. Επανεμφανίστηκε στις 24 Σεπτεμβρίου. Έδωσε συνέντευξη Τύπου και ανακοίνωση την παραίτησή του από το αξίωμα που κατείχε λόγω προσωπικών και οικογενειακών λόγων.

Θα μιλήσεις; Ή θα σωπάσεις;

«Κάποτε στο πανεπιστήμιο, σπούδαζα ένα μάθημα σχετικό με τις διεθνείς πολιτικές σχέσεις. Επίσης, πάντα διάβαζα τα νέα, προσπαθούσα να έχω άποψη για το τι συμβαίνει στον κόσμο. Φυσιολογικά, δεν εμβάθυνα. Σήμερα, είναι διαφορετικά. Σήμερα, δεν είναι το ζήτημα αν είσαι πολιτικοποιημένος ή όχι. Είναι θέμα ζωής, είναι θέμα επιβίωσης, μια μάχη του καλού με το κακό, μια μάχη ενάντια στην καταπίεση και υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Υπάρχουν ακόμα αθλητές που σιωπούν (σ.σ. εννοεί τη σπουδαία τενίστρια Βικτόρια Αζαρένκα και την αθλήτρια διάθλου Ντάρια Ντομρατσέβα), δεν καταλαβαίνουν το μέγεθος του προβλήματος. Συγγνώμη, αλλά δε γίνεται! Ακόμα και αν δεν ανακατευτείς, ακόμα κι αν προσπαθήσεις να μείνεις μακριά, θα σε επηρεάσει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Τους σέβομαι ως αθλητές και ό,τι έχουν κάνει για την πατρίδα μας. Όμως κάθε άθλημα είναι δημοφιλές μόνο όταν έχεις κόσμο να σε υποστηρίζει. Αυτό κρατάει κάθε άθλημα ζωντανό, οι οπαδοί, οι άνθρωποι. Τώρα είναι η στιγμή να γίνουμε εμείς οπαδοί των δικών μας ανθρώπων. Οι αθλητές που έχουμε όνομα, που έχουμε δύναμη. Η φωνή όλων μετράει. Η φωνή όλων μπορεί να κάνει τη διαφορά».

Θα μιλήσεις ή θα σωπάσεις; Η φωνή έχει κόστος. Είσαι έτοιμος να το αντιμετωπίσεις;

Η Γελένα Λεουτσάνκα βρίσκεται από χθες στη φυλακή. Συνελήφθη στο αεροδρόμιο του Μινσκ, ενώ ετοιμαζόταν να επιβιβαστεί στο αεροπλάνο για την Ελλάδα. Θα έμπαινε στο τελικό στάδιο της αποθεραπείας της για να επιστρέψει στα παρκέ. Η ποινή που της επιβλήθηκε είναι 15 μέρες φυλάκιση. Έχουν κατασχεθεί τα κινητά της, δεν μπορεί να επικοινωνήσει με κανέναν. Αιτία φυλάκισης η συμμετοχή της σε ειρηνικές διαδηλώσεις κατά του προέδρου της χώρας. Αναγνωρίστηκε από φωτογραφίες που η ίδια είχε ανεβάσει στο Instagram.

Διακρίνετε κάπου να χάνεται η λογική. Ή μήπως αναρωτιέστε…

Τι διάολο συμβαίνει στη Λευκορωσία;

Θα μιλήσεις; Ή θα σωπάσεις;

«Αν κοπείς και η πληγή μείνει ανοικτή, θα αιμορραγεί κάθε φορά που την πιέζεις. Έχουμε περάσει το σημείο, όπου μπορεί να υπάρξει επιστροφή. Είμαστε στον 21ο αιώνα, είμαστε στην Ευρώπη. Πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει αυτό; Πώς είναι δυνατόν να μην μπορούμε να διαμαρτυρηθούμε ειρηνικά; Δεν υπάρχουν πια ανθρώπινα δικαιώματα;».

Βία. Νοθεία. Καταπάτηση του Συντάγματος. Δημοψηφίσματα. Ανύπαρκτες διπλωματικές σχέσεις. Περιορισμός. Απομόνωση. Καταπάτηση ανθρώπινων δικαιωμάτων. Εξαφανίσεις ανθρώπων. Εξύμνηση του Αδόλφου Χίτλερ. Αντισημιτισμός. Επανεκλογή. Επανεκλογή. Επανεκλογή. Επανεκλογή. Σύγχρονη πολιτική; Μπορεί να είναι και έτσι…

Τον αποκαλούν δικτάτορα. Τους απαντάει ότι είναι καλύτερα να είναι δικτάτορας παρά γκέι. Ο Αλεξάντερ Λουκασένκο είναι σήμερα 66 ετών. Είναι ο Batska της Λευκορωσίας. Εκεί στο όριο ανάμεσα στην ειρωνεία, τον σαρκασμό και την αυτοταπείνωση, τον αποκαλούν «πατερούλη», γιατί τέτοιος είναι. Ο μοναδικός πρόεδρος που έχει γνωρίσει το κράτος. Εκείνος που πρόσφατα καλούσε τον κόσμο να πίνει βότκα για να προστατευτεί στον κορωνοϊό. Εκείνος που όταν έδινε συνεντεύξεις σε ανεξάρτητα μέσα – πριν καν την πρώτα εκλογή του – δήλωνε ότι δεν είναι ούτε αριστερός, ούτε δεξιός  ̇ «είμαι με τους ανθρώπους και εναντίον όσων τους ληστεύουν και τους εξαπατούν».

Εκλέχτηκε για πρώτη φορά το 1994. Έκτοτε δεν έχουν υπάρξει εκλογές που να μην κατηγορηθεί για νοθεία και διαμόρφωση του αποτελέσματος. Στις τελευταίες εκλογές ο κόσμος τον φώναζε «κύριος 3%», πιστεύοντας ότι αυτό θα ήταν το ποσοστό του. Έλαβε 80,2% σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, ενώ τα επίσημα δεν έχουν ακόμα ανακοινωθεί. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’90, η διακυβέρνηση της Λευκορωσίας χαρακτηρίζεται ως «η τελευταία δικτατορία της Ευρώπης» (σ.σ. εν των μεταξύ, βέβαια, ξεπήδησαν κι άλλες, μην τις αδικούμε). Και το προσωνύμιο δόθηκε από επίσημα πολιτικά χείλη, όπως ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή και την Κοντολίζα Ράις, αλλά αυτό το τελευταίο δεν είναι απαραίτητα ενδεικτικό.

Το αποτέλεσμα των τελευταίων εκλογών έβγαλε τον κόσμο στο δρόμο. Μαζί με τον κόσμο, έβγαλε το στρατό. Τα τανκς. Τη βίαιη καταστολή ειρηνικών διαδηλώσεων, τις συλλήψεις, τα βασανιστήρια, τη φυλάκιση. Έβγαλε στο δρόμο και τους αθλητές. Περισσότεροι από 600 αθλητές της χώρας έχουν σχηματίσει την Ελεύθερη Ένωση Αθλητών, προσπαθώντας να μιλήσουν ενάντια στον Λουκασένκο, αλλά και να ανεξαρτητοποιήσουν τα σπορ από το κράτος. Κινδύνευσαν να χάσουν τις δουλειές τους. Και κάποιοι τις έχασαν. Τα συμβόλαιά τους και κάποιοι τα έχασαν. Θα φτάσουν στο σημείο να αρνηθούν να παίξουν στις Εθνικές τους ομάδες. Και θα το κάνουν. Επειδή επέλεξαν τη φωνή και όχι τη σιωπή.

«Είμαστε πρώτη φορά μαζί σε όλο αυτό», θα πει η Λεουτσάνκα. «Προσπαθούμε να είμαστε όσο πιο υποστηρικτικοί μπορούμε για τους δικούς μας ανθρώπους. Όταν μας βλέπουν δίπλα τους, παίρνουν ελπίδα. Νιώθουν ότι δεν είναι μόνοι τους». Η Ένωση των αθλητών έχει υπογράψει αίτημα στο οποίο απαιτούν, μεταξύ άλλων, να γίνουν ξανά εκλογές και να σταματήσει η αστυνομική βία. Τα σπορ είναι η αχίλλειος πτέρνα του Λευκορώσου προέδρου. «Πουλάει» τον εαυτό του ως άνθρωπο του αθλητισμού. Θέλει μέσω του αθλητισμού να ενισχύει τη θέση του, να φορτίζει τη διάρκειά ζωής του στο αξίωμα από τις αθλητικές επιτυχίες. Γι’ αυτό και ουδείς πίστευε ότι θα τολμούσε να… αγγίξει έναν αθλητή ή μια αθλήτρια.

«Δεν μπορεί να συλλάβει κάποιον από μας», εξηγούσε ο Αλεξάντερ Οπεΐκιν, διαιτητής χάντμπολ. «Γνωρίζω τουλάχιστον 30 άτομα που έχουν υπογράψει το γράμμα και έχασαν τη δουλειά τους και τη θέση τους. Όμως δε θα φτάσει σε κάτι τέτοιο. Γνωρίζει τον αντίκτυπο που θα είχε στο διεθνές στερέωμα και πόση δύναμη έχουν οι Λευκορώσοι αθλητές στη χώρα».

Κι όμως, το έκανε… Πού είναι το διεθνές στερέωμα και γιατί δεν αντιδράει κανείς;

Δεν ήταν η πρώτη φορά που η Γελένα φοβόταν για τα χειρότερα. Ένιωθε ότι απειλείται στην ίδια της τη χώρα, ένιωθε ότι δεν είναι ασφαλής κάθε φορά που βρισκόταν σε ένα κρατικό κτήριο. Η σύλληψή της έγινε πριν από 24 ώρες. Μέχρι τώρα καμία επίσημη φωνή. Στο twitter το hashtag #freeleuchanka συγκεντρώνει φωνές από όλο τον κόσμο. Σπουδαίες παίκτριες ζητούν να γίνει κάτι άμεσα. Πού είναι η FIBA; Πού είναι η ΔΟΕ;

Α, ναι… Ο Αλεξάντερ Λουκασένκο είναι πρόεδρος της Ολυμπιακής επιτροπής της Λευκορωσίας, παρότι κάτι τέτοιο απαγορεύεται από τη νομοθεσία της διεθνούς Ολυμπιακής επιτροπής. Όταν οι αθλητές της χώρας απευθύνθηκαν στη ΔΟΕ έλαβαν ως ανεπίσημη απάντηση «δεν μπορούμε να παρέμβουμε στη νομοθεσία κάθε χώρας», εξάλλου στο παρελθόν έχουν βραβεύσει τον Λευκορώσο πρόεδρο. Και τώρα σιωπούν.

Είναι οξύμωρο το κόστος της σιωπής. Βασικά, περισσότερο από οξύμωρο, είναι ανυπολόγιστο. Όταν μιλάς, πληρώνεις το τίμημα. Το βλέπεις το τίμημα, το νιώθεις, το βιώνεις. Η Γελένα Λεουτσάνκα είναι στη φυλακή. Και μαζί της είναι όλη η Λευκορωσία. Το είπαν και οι ίδιοι χθες το βράδυ, σε κεντρικό κτήριο του Μινσκ.

Я/МЫ Алена Леўчанка

Είμαι/Είμαστε η Γελένα Λεουτσάνκα.

Είμαι/Είμαστε Γελένα Λεουτσάνκα!
EVENTS