MENU

Το σκάκι ήταν το νεανικό του πάθος. Γκραν μετρ φιλοδοξούσε να γίνει. Κι ήταν καλός. Τόσο που το σοβιετικό καθεστώς τον είχε ξεχωρίσει από την περιοχή του Ντνιπροπετρόβσκ – γέννημα-θρέμμα του – και μέχρι το ξεκίνημα των φοιτητικών του χρόνων τον εκπαίδευε για να γίνει μέλος της αλυσίδας στην ξακουστή σκακιστική παράδοση της χώρας. Δεν έμελλε. Ο ασπρόμαυρος καμβάς δεν έγινε ποτέ ο τόπος του προσωπικού του μεγαλείου. Μα σκάκι, δεν σταμάτησε να παίζει. Βρήκε άλλες σκακιέρες. Πολιτική, ίντριγκα, επιχειρήσεις, μαφία, πόλεμους, χρήμα, ποδόσφαιρο. Ότι δηλαδή στα απομεινάρια της ΕΣΣΔ συνέδεσε τη μοίρα, τη δραστηριότητα, όλων των αποκαλούμενων ολιγαρχών. Τέτοιος είναι κι ο Ιγκόρ Κολομοϊσκι. Ως αφεντικό της Ντνίπρο τον συστήνουμε στην ταυτότητα της αντιπάλου του Ολυμπιακού στο Γιουρόπα Λιγκ. Μα τούτη η ιδιότητα είναι για τον αμφιλεγόμενο 52χρονο η λιγότερο χαρακτηριστική…Το ξεκίνημαΗ πατρίδα του, η καρδιά της βιομηχανίας της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ενωσης. Πλούσια ορυκτολογικά, γίνεται μεταπολεμικά το κέντρο της πυρηνικής, στρατιωτικής και διαστημικής δραστηριότητας της υπερδύναμης. Τέτοια η σπουδαιότητα του Ντνιπροπετρόβσκ, που μέχρι τα χρόνια της περεστρόικα παραμένει «κλειστή πόλη», πόλη στην οποία οι επισκέπτες έμπαιναν με ειδικό πάσο κι οι κάτοικοι έφευγαν με ανάλογη άδεια. Ακολουθεί τα οικογενειακά βήματα και σπουδάζει μεταλλουργία. Η ολοκλήρωση των σπουδών του, στα μέσα της δεκαετίας του ‘80’, συμπίπτει με τα πρώτα σημάδια των σαρωτικών αλλαγών που ακολουθούσαν. Ευνοείται από τις αρχικές τάσεις «χαλάρωσης» των εμπορικών σχέσεων, ιδρύει μια εταιρεία μαζί με τρεις ακόμη συνομήλικους του (σ.σ. οι δυο εξ αυτών παραμένουν συνεργάτες του) κι αρχίζει τα εμπορικά νταραβέρια, αγοράζοντας λογιών λογιών προϊόντα από τη Μόσχα κι εν συνεχεία πουλώντας τα στο Ντνιπροπετρόβσκ. Ετσι, αποκτά το απαιτούμενο ρευστό για να επεκταθεί αμέσως μετά τη διάσπαση. Ιδρύει την Privat Group, την εταιρεία που και σήμερα αποτελεί τη ναυαρχίδα του χαρτοφυλακίου του, περιλαμβάνοντας πλέον περισσότερες από 250 εταιρείες, δραστηριοποιούμενη σε οτιδήποτε κινείται, πετάει, κολυμπάει, υπάρχει θαμμένο, αφορά ανθρώπους, τομείς, ιδιώτες ή κράτος στην Ουκρανία. Η άνοδος στον προεδρικό θώκο της Ουκρανίας του συντοπίτη του Λεονίντ Κούτσμα του εξασφαλίζει την απαραίτητη πρόσβαση στο Κίεβο. Το κυριότερο όμως, του παρέχει ανοχή. Μέσω της – πλέον μεγαλύτερης στη χώρα – τράπεζας που ιδρύει, της Privat Bank διακρίνεται για την επιθετικότητα στις συναλλαγές του και στις επεκτατικές τάσεις που δείχνει ως προς την εξαγορά οτιδήποτε του γυάλιζε. Ενδεικτικά, σε δικαστική αίθουσα του Λονδίνου, το 2006, αναφέρεται σε καταθέσεις μέρος της μεθοδολογίας και της πειθούς του, η οποία περιλαμβάνει «φουσκωτούς», λογιών λογιών απειλές και εκφοβισμούς, μέχρι και … ενώπιος ενωπίω τοποθέτηση πιστολιού στον κρόταφο (από τον ίδιο φυσικά…) ενός διστακτικού πωλητή. Ο Ιγκόρ κι οι άλλοιΦυσικά, δεν είναι μόνος. Στον πόλεμο κυριαρχίας, ξεχωρίζουν την ίδια εποχή άλλοι δυο ολιγάρχες. Ο συντοπίτης του και αέναος εχθρός του, Βίκτορ Πίντσουκ κι ο Ρινάτ Αχμέτοφ, ο οποίος «δραστηριοποιείται» στο Ντόνμπας. Συναντώνται μέχρι και στο ποδόσφαιρο! Μέσω της Privat Group, ο Κολομοϊσκι αποκτά τον έλεγχο της Ντνίπρο, ο Πίντσουκ της Μέταλουργκ Ζαπορίζια (χωρίς πάντως ν’ ασχοληθεί ιδιαιτέρως με αυτήν στην πορεία των χρόνων) κι ο Αχμέτοφ, της Σαχτάρ Ντόνετσκ. Φυσικά, η στρογγυλή θεά δεν έγινε ο λόγος που πριν την αυγή του 21ου αιώνα, αναγκάζεται να φύγει από το Ντνιπροπετρόβσκ και να μετακομίσει στις όχθες της λίμνης της Γενεύης μαζί με τη γυναίκα του Ιρίνα και τα δυο τους παιδιά, την Ανγκέλικα και τον Γκρίγκορι. «Η Ουκρανία δεν ήταν ασφαλές μέρος για εμάς. Υπήρχε μεγάλη αναταραχή τότε και δεν ήθελα να διακινδυνεύσει η οικογένεια μου», παραδέχεται χρόνια αργότερα, λίγο μετά τις δύο σερί δολοφονικές απόπειρες κατά του ανθρώπου που αφήνει στο πόδι του στην πατρίδα.

Ο Ιγκορ κι η πολιτική

Σε ελβετικό έδαφος, ζει αποστασιοποιημένος, χωρίς δημόσιες εμφανίσεις κι έντονη πολιτική δραστηριότητα. Η «πορτοκαλί επανάσταση» όμως (Νοέμβριος 2004 – Ιανουάριος 2005) που ανατρεπεί από το προεδρικό αξίωμα τον σύμμαχό του, Λεονίντ Κούτσμα, τον υποχρεώνει να βγει στο προσκήνιο. Παίζοντας κι εδώ σε πολλά ταμπλό. «Διπλαρώνει» τόσο τον Βίκτορ Γιουτσένκο (σ.σ. νικητή των τότε εκλογών και αιτία της «επανάστασης») όσο και την πρωθυπουργό, Ιουλία Τιμοσένκο, η οποία κι αυτή κατάγεται από το Ντνιπροπετρόβσκ! Ετσι, εξασφαλίζει την παράταση της «κυβερνητικής στήριξης», εκτίθεται όμως αρκετά και σε σημείο που ακόμη και σήμερα να λογίζεται ως ένας εκ των υποκινητών της – τότε – πολιτικής αναταραχής. Δεν ήταν η μόνη. Και για πολλούς, η απόφαση του να μην στηρίξει, στις προεδρικές εκλογές του 2010 την υποψηφιότητα της Τιμοσένκο, ήταν η αρχή των όσων έγιναν τον τελευταίο ένα χρόνο στην Ουκρανία. Στην εξουσία βλέπετε, το 2010, έρχεται ο Βίκτορ Γιανουκόβιτς, τον οποίο ο Κολομοϊσκι έχει … αποκηρύξει δημοσίως πολύ νωρίτερα και συνεχώς κατά τη διάρκεια της προεδρίας του υποδαυλίζει με κάθε τρόπο. Λέγεται πως προσέφερε κάθε λογής υποστήριξη στα κόμματα της αντιπολίτευσης και στους διαδηλωτές της πλατείας Μαϊντάν του Κιέβου. Από τα όσα τραγικά έγιναν εκεί εκδιώχθηκε ο Γιανουκόβιτς κι ουσιαστικά ξεκίνησε ο ουκρανικός εμφύλιος. Ο έπαρχος ΙγκορΣτην τεράστια αναταραχή που δημιουργείται πέρυσι τέτοια εποχή, η ουκρανική κυβέρνηση επισήμως μοιράζει… χρίσματα! O Κολομοϊσκι (όπως κι ο Αχμέτοφ στο Ντόνμπας) διορίζεται έπαρχος του Ντνιπροπετρόβσκ κι επαναπατρίζεται για να αποτρέψει τις αποσχιστικές τάσεις της περιοχής. Τρόπος; Ξοδεύει μέσα στο πρώτο εξάμηνο της επαρχίας του 60 εκατ. ευρώ προκειμένου να δημιουργήσει τις… προϋποθέσεις. Εξοπλίζει αρχικά με τα απαραίτητα τις τοπικές αρχές, εν συνεχεία ιδρύει ξεχωριστή στρατιωτική μονάδα – την επονομαζόμενη πλέον «Διμοιρία του Ντνίπρο» -, η οποία εξοπλίζεται άρτια, εκπαιδεύεται από ειδικούς στον πόλεμο κατά των Ρώσων, Γεωργιανούς και πλέον αριθμεί 20.000 άτομα, προσφέρει… τιμολόγιο, δίνοντας 1500 ευρώ για κάθε ρωσικό τουφέκι που θα παραδίδεται στις αρχές, 5.000 για κάθε εκτοξευτή ρουκετών και 10.000 για κάθε ζωντανό Ρώσο ή φιλορώσο, ο οποίος υποκινεί ένοπλες (ή όχι…) αντιδράσεις. «Όταν έφτασε, νομίζαμε πως ήταν θέμα χρόνου να πέσει η πόλη στους Ρώσους. Μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες, το Ντνιπροπετρόβσκ μετατράπηκε στην ασφαλέστερη πόλη της Ουκρανίας», λέει στενός του συνεργάτης. Και δεν λέει ψέματα. Η φωτιά ούτε καν… μυρίζει στην περιοχή του. Τέτοια η… αποτελεσματικότητα της Διμοιρίας, που μετά το περασμένο καλοκαίρι αναλαμβάνει και «επιχειρήσεις» εκτός Ντνιπροπετρόβσκ, ενώ η αρμοδιότητα του ίδιου του Κολομοϊσκι, επεκτείνεται πρόσφατα και στο γειτονικό Λουγκάνσκ. Κι ολ’ αυτά, την ώρα που στο Ντόνμπας, ο «σύντροφος» Αχμέτοφ αδυνατεί να υπηρετήσει τα «ουκρανικά» συμφέροντα, αφήνοντας ουσιαστικά την περιοχή σε αυτονομιστικές ρωσικές τάσεις. Ο Ιγκορ και τα λεφτάΜοιραία, γίνεται το πρόσωπο της χώρας. Ο άνθρωπος που υπερασπίζεται τα πάτρια εδάφη, ο ζάπλουτος, ο οποίος επέστρεψε για να αντιταχθεί στους Ρώσους. Και δεν το κρύβει άλλωστε. Μια μόλις μέρα μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, μέσα από το τηλεοπτικό κανάλι που έχει ιδρύσει, ένα από τα πλέον δημοφιλή της χώρας, αλλά και το ειδησεογραφικό πρακτορείο Ukraine Today (σ.σ. το αντίβαρο του Russia Today) αποκαλεί δημοσίως τον Βλάντιμιρ Πούτιν «ψυχοπαθή, τελείως παρανοϊκό, ανίκανο», για να λάβει την (τιμητική) απάντηση του Ρώσου προέδρου, ο οποίος τον χαρακτηρίζει «μοναδικό απατεώνα», γιγαντώνοντας έτσι την απήχηση του στους Ουκρανούς. Τι κι αν η κόντρα τους δεν είχε μόνο πατριωτική έκφανση; Από καιρό persona non gratα στους Ρώσους ο Κολομοϊσκι – κυρίως λόγω της εμπλοκής του στην αγορά του φυσικού αερίου και στον τρόπο διέλευσης του ρωσικού από το ουκρανικό έδαφος -, γίνεται το μεγαλύτερο … θύμα της εισβολής των στρατευμάτων τους στην Κριμαία. Τα υποκαταστήματα της Privat Bank λεηλατούνται, δημεύονται οι λογαριασμοί της, ενώ όλοι οι λογαριασμοί κι οι καταθέσεις της τράπεζας σε ρωσικό έδαφος «παγώνουν», κοστίζοντας εκατοντάδες εκατομμύρια στον Κολομοϊσκι. Μικρό το κακό θα πει κανείς. Τα 50 δις ευρώ της βοήθειας που λαμβάνει η Ουκρανία από την ΕΕ διοχετεύονται στη χώρα μέσω – ποιάς άλλης; - της Privat Bank, ενώ κι ο ίδιος έχει φροντίσει να τείνει χείρα (επιχειρηματικής) φιλίας προς δολάριο μεριά, χρίζοντας – νωρίτερα των αναταραχών – μέλος του ΔΣ της κορυφαίας εταιρείας φυσικού αερίου της χώρας (δικιάς του βέβαια), τον γιο του νυν αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζεφ Μπάιντεν. Όλα τούτα, του επιτρέπουν εν καιρώ τεράστιας κρίσης να είναι αυτή τη στιγμή ο 3ος πλουσιότερος Ουκρανός (οι γνωστοί του, Πίντσουκ κι Αχμέτοφ τον προσπερνάνε) και 377ος στον πλανήτη, με περιουσία που ξεπερνάει τα 5 δις ευρώ. Ο Ιγκόρ κι οι ΕβραίοιΣτο θρήσκευμα, Εβραίος. Δεν το έκρυψε ποτέ, δεν το διατράνωσε και ποτέ. Μέχρι τουλάχιστον το διάστημα της οικειοθελούς παραμονής στο παρασκήνιο των κοινών. Από τη στιγμή όμως που βγήκε στο προσκήνιο, αναδείχθηκε κι η συγκεκριμένη του πλευρά. Εκλέγεται πρόεδρος της εβραϊκής κοινότητας της Ουκρανίας, αποκτά ισραηλινή υπηκοότητα (έχει και κυπριακή μιας και στην Ουκρανία δεν επιτρέπεται να έχει κανείς διπλή υπηκοότητα, επιτρέπεται όμως η… τριπλή), χτίζει το μεγαλύτερο εβραϊκό κέντρο στην ανατολική Ευρώπη στο Ντνιπροπετρόβσκ – ένα τεράστιο οικοδόμημα που περιλαμβάνει συναγωγή, βιβλιοθήκη, συνεδριακούς χώρους, τρία ξενοδοχεία, εβραϊκά εστιατόρια, σούπερ μάρκετ, χώρους ψυχαγωγίας -, το οποίο ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική του και λογίζεται σαν ένα από τα trademarks της πόλης. Το χούι όμως, δεν το αφήνει. Ακολουθώντας τις συνηθισμένες επιχειρηματικές του πρακτικές, υπόσχεται το 2010 14 εκατ. ευρώ (!) δωρεά στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Εβραϊκής Κοινότητας, «βοηθώντας» τον σε παραίτηση κι έτσι, αναλαμβάνοντας αυτός την προεδρία! Η πρακτική καταγγέλλεται, λίγο αργότερα εξωθείται σε παραίτηση, μόνο και μόνο για να ιδρύσει ως αντίβαρο την Ευρωπαϊκή Εβραϊκή Ενωση, στην οποία και φυσικά προεδρεύει. Αμφιλεγόμενος πάντως κι εδώ, αφού μπερδεύει το θρησκευτικό με το πατριωτικό (sic) προφίλ που επιχειρεί να λανσάρει. Λίγες μέρες μετά τον διορισμό του στην επαρχία του Ντνιπροπετρόβσκ, εμφανίζεται φορώντας ένα t-shirt στο οποίο απεικονίζεται το μένοραχ (το χαρακτηριστικό εβραϊκό κηροπήγιο με τις επτά υποδοχές) μαζί με το πρόσωπο του Στέπαν Μπαντέρα, της πιο αμφιλεγόμενης προσωπικότητας στην ιστορία της Ουκρανίας, ο οποίος πολέμησε τους Ρώσους κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, μα συνάμα προκάλεσε – συνεργαζόμενος με τους Ναζί – πογκρόμ κατά των Εβραίων στην χώρα. Ο Ιγκόρ και η μπάλαΜετά το σκάκι, το δεύτερο πάθος των νεανικών του χρόνων, ήταν το ποδόσφαιρο. Δεν έπαιξε ποτέ βέβαια, μα – όπως και κάθε τι από το Ντνιπροπετρόβσκ – τη Ντνίπρο, τη λάτρεψε. Ετσι, από την πρώτη στιγμή της δημιουργίας της Privat Group, την μετατρέπει σε χορηγό των «πολεμιστών του φωτός». Αντίθετα με τον «συνοδοιπόρο» του πάντως, τον Ρινάτ Αχμέτοφ στη Σαχτάρ, δεν ακολουθεί την ίδια πολιτική. Ξοδεύει μεν, αλλά όχι τρελά. Ισως γιατί δεν έχει ανταπόδοση. Στα όσα χρόνια επενδύει και ασχολείται, η ομάδα δεν έχει κερδίσει τίποτα, έχοντας ως ταβάνι της, την περυσινή, δεύτερη θέση, στην τελευταία σεζόν στον πάγκο του Χουάντε Ράμος, της επιφανέστερης επένδυσης που έκανε ποτέ. Μη νομίζετε πάντως πως δεν έχει δώσει χρήματα. Αναλαμβάνει την οικοδόμηση του υπερσύγχρονου «Ντνίπρο Αρένα» (το οποίο και φυσικά διαθέτει για το Euro 2012), κόστους παραπάνω των 50 εκατ. ευρώ, ενώ δαπανά περισσότερα από 120 εκατ. ευρώ στον 21ο αιώνα για το ρόστερ, δημιουργώντας έναν οργανισμό που εξυπηρετεί το τρέχον προφίλ του. Η Ντνίπρο διαθέτει αυτή τη στιγμή 15 εν ενεργεία Ουκρανούς διεθνείς και περισσότερους από 20 στις φυτωριακές εθνικές ομάδες της Ουκρανίας. Είπαμε όμως. Μέσα στο γήπεδο, δεν φτάνει. Οι Βραζιλιάνοι της Σαχτάρ και η παρασκηνιακή, παραδοσιακή δύναμη της Ντιναμό Κιέβου, τον αφήνουν πάντα… καταϊδρωμένο. Προσεταιρίζεται τον επί δωδεκαετίας πρόεδρο της ομοσπονδίας, Γριγόρι Σούρκις, μέσω του οποίου αποκτά πρόσβαση στην Ντιναμό, όπου το αφεντικό είναι ο αδερφός του, Ιγκορ. Εκεί, προσφέρει χορηγία (σ.σ. στη φανέλα της για έξι χρόνια, ως τα τέλη του 2013, φιγουράρει το Privat Bank) και σ’ αντάλλαγμα αποκτά θεσμική ιδιότητα στην ουκρανική ομοσπονδία, αφού διορίζεται ως ένας από τους τέσσερις αντιπροέδρους της (σ.σ. θέση και ρόλο που διατηρεί ακόμη, παρότι ο Σούρκις δεν είναι πλέον πρόεδρος). Παρά την εξασφάλιση διαιτητικής εύνοιας, αλλά και την… δορυφοροποίηση (χρηματοδοτεί παράλληλα την Κρίβμπας και την Αρσεναλ Κιέβου) δεν προκύπτει ούτε καν… μοιρασιά, αφού η Σαχτάρ (κι ο Αχμέτοφ), ποδοσφαιρικά δεν πιάνεται. Ετσι, διαλύει την … κολλεγιά με τη Ντιναμό, διακόπτει σχέσεις με τις υπόλοιπες ομάδες (διατηρώντας όμως την ομώνυμη ομάδα μπάσκετ, αλλά και την Μπουντιβέλνικ στο χόκεϊ), χαμηλώνοντας παράλληλα και το μπάτζετ στη Ντνίπρο, για την οποία το τελευταίο διάστημα έχουν πληθύνει οι φήμες που την θέλουν να είναι η επόμενη που θα εγκαταλείψει, έστω κι αν ο ίδιος το αρνείται κατηγορηματικά. Ενδεικτική ίσως η συνεχιζόμενη, σταθερή κι αταλάντευτη στάση του στο θέμα της πώλησης του μεγάλου αστεριού του ουκρανικού ποδοσφαίρου, του Γεβγέν Κονοπλιάνκα, τον οποίο τον κρατάει… ετσιθελικά ουσιαστικά στο Ντνιπροπετρόβσκ, αρνούμενος συνεχόμενες, μεγάλες προτάσεις από ευρωπαϊκά clubs.

Αν τον δεις στο δρόμο, δεν τον πιάνει το μάτι σου. Κοστούμι, ούτε για πλάκα, γραβάτα, άγνωστη λέξη. Με τζιν κυκλοφορεί και μεγαλύτερα – για να καλύψει τα παραπανίσια κιλά – t-shirts. Smart phone δεν ξέρει τι σημαίνει, αφού ακόμη χρησιμοποιεί ένα κινητό προηγούμενης (αρκετά) τεχνολογίας. Savoir-vivre, άλλος πλανήτης. «Δεν έχει σημασία που θα είναι και τι θα κάνει. Ακόμη και σε διαπραγμάτευση. Ακόμη κι αν σε συμπαθήσει, θα σε βρίσει. Εσένα, την οικογένεια σου, τη μάνα σου. Μπορεί να σε πετάξει με τις κλωτσιές από το γραφείο του, χωρίς τον παραμικρό δισταγμό. Δεν τον ενδιαφέρει να επιδεικνύει τα χρήματα του, θέλει όμως να το κάνει για την ισχύ του», λέει αλλοτινός συνεργάτης του. Τρανό παράδειγμα το σκηνικό στο γραφείο του. Περιμετρικά, διακοσμείται από ένα τεράστιο ενυδρείο, το οποίο όμως φιλοξενεί… καρχαρίες. Αγαπημένη του συνήθεια - ή τακτική ανάλογα τις περιστάσεις - ενόσω συνομιλεί με τους επισκέπτες του, να ρίχνει πατώντας κάποια κουμπιά, γαρίδες μέσα στο νερό προκειμένου να ταΐσει τα «ψαράκια» του. Κάτι τέτοιο δεν έκανε κι ο (κακός) Στρόμπεργκ στην ταινία του Τζέιμς Μποντ, From Russia with Love (σ.σ. «Από τη Ρωσία με αγάπη»); Στην συγκεκριμένη περίπτωση, ο κύριος Ιγκορ Κολομοϊσκι κάλλιστα προσωποποιεί μια παράφραση: From Dnipro with Love!

Ο… Αμπράμοβιτς της Ντνίπρο
EVENTS